Cách cất đồ giặt khi đi vắng nhà dài ngày

Bạn về sau chuyến công tác một tháng. Kéo cửa tủ ra, cái mùi ập vào mặt trước cả khi kịp nhìn: ngai ngái, hơi chua, cái mùi mà ai cũng gọi là mùi tủ. Lôi chiếc áo sơ mi trắng gấp ở tầng dưới cùng ra soi, thấy mấy chấm li ti màu xám ở nách áo.

Đồ ấy đã giặt sạch trước khi đi. Vậy vấn đề nằm ở đâu?

Nằm ở chỗ giặt sạch và cất đúng là hai việc khác nhau. Một chiếc áo sạch cất khi còn hơi ẩm, trong một cái tủ đóng kín suốt bốn tuần giữa mùa nồm Thanh Hoá, vẫn đủ điều kiện để mốc mọc. Bài này nói về việc thứ hai — việc hay bị làm vội trong buổi tối trước khi xách vali.

Điều kiện tiên quyết: đồ phải khô kiệt

Nếu chỉ nhớ được một dòng trong cả bài thì nhớ dòng này. Đồ còn ẩm mà cất kín là hỏng, không có mẹo nào cứu được.

Khô kiệt khác với khô sờ tay. Vải mặt ngoài khô nhanh, còn những chỗ này thì lâu hơn nhiều:

• Cạp quần, lưng quần jean — nhiều lớp vải chồng nhau, dày gấp ba mặt vải thường.
• Đường may vai và nách áo, chỗ có mex và có chỉ dày.
• Túi áo, túi quần — hai lớp vải úp vào nhau, gió không luồn vào được.
• Cổ áo sơ mi, măng sét, chỗ có lót cứng bên trong.
• Đế và mép khăn tắm, áo nỉ, áo hoodie — sợi bông dày ngậm nước rất lâu.

Cách kiểm đơn giản: áp mặt trong cạp quần hoặc nách áo vào má. Má nhạy hơn lòng bàn tay nhiều, thấy mát lạnh là còn ẩm. Nghi ngờ thì phơi thêm nửa ngày, hoặc sấy lại một vòng ở nhiệt thấp cho chắc.

Đừng cất đồ vừa gấp còn hơi ấm

Đây là lỗi hay gặp nhất trong buổi tối gấp gáp trước chuyến đi. Đồ vừa lấy ra khỏi máy sấy, hoặc vừa cất từ dây phơi giữa trưa nắng, còn ấm tay — gấp luôn cho nhanh rồi xếp vào tủ, đóng cửa.

Hơi ấm trong chồng đồ gặp không khí lạnh hơn của tủ sẽ ngưng thành hơi nước ngay giữa các lớp vải. Chồng đồ càng dày, hơi nước càng khó thoát. Bốn tuần sau bạn có một chồng đồ hơi ẩm, tối, kín — ba điều kiện mốc cần.

• Trải đồ ra cho nguội hẳn mười lăm tới ba mươi phút trước khi gấp.
• Gấp lỏng tay, đừng ép chặt. Giữa các lớp còn khe là còn đường cho hơi ẩm đi.
• Xếp vào tủ chừa khe hở giữa các chồng, đừng nhồi chật kín ngăn.
• Đồ dày như áo khoác, chăn thì treo hoặc để riêng ngăn trên, đừng đè lên đồ mỏng.

Chỗ cất: thoáng hơn là kín

Nhiều nhà nghĩ bọc kín thì đồ không bám bụi. Đúng phần bụi, nhưng đổi lại là mùi và mốc.

• Bỏ túi ni lông của tiệm giặt ra ngay khi mang đồ về. Túi đó chỉ để che lúc vận chuyển, không phải để cất lâu.
• Dùng túi vải thoáng, vỏ gối cũ, hoặc hộp giấy có nắp hờ cho đồ ít dùng.
• Túi hút chân không dùng được, nhưng phải chắc chắn đồ đã khô kiệt mới hút. Đừng dùng cho đồ lông vũ hay len dày — nén lâu ngày là mất phồng, mất phom.
• Kê thùng đồ cách sàn, đừng đặt trực tiếp xuống nền nhà. Hơi ẩm từ nền bốc lên nhiều hơn bạn tưởng.
• Tránh ngăn tủ sát tường ngoài hoặc sát nhà tắm, hai chỗ này ẩm hơn phần còn lại của tủ.
• Hé cửa tủ một khe nếu nhà không có ai qua lại, để không khí còn đường luân chuyển.

Cách sắp xếp tủ để đồ thở được nói kỹ hơn ở bài bảo quản quần áo trong tủ không ẩm mốc.

Chống ẩm và chống côn trùng

Tháng hai, tháng ba ở Thanh Hoá là mùa nồm — tường đổ mồ hôi, sàn nhà nhớp, độ ẩm ngoài trời cao liền mấy tuần. Đi vắng đúng mùa này thì phải chuẩn bị kỹ hơn.

1. Đặt gói hút ẩm ở mỗi ngăn tủ, loại hạt silica hoặc hộp hút ẩm có khay đựng nước. Tính dư số lượng vì bạn không có ở nhà để thay giữa chừng.
2. Hộp hút ẩm có khay nước thì đặt ở ngăn dưới cùng và kê lên đĩa, phòng khi khay đầy tràn ra làm ướt đồ.
3. Thêm than hoạt tính hoặc than củi khô bọc trong túi vải ở mỗi ngăn, vừa hút ẩm vừa hút mùi.
4. Với len, dạ, tơ tằm thì thêm biện pháp chống nhậy: túi thơm gỗ tuyết tùng hoặc túi lá thơm khô, đặt trong túi lưới chứ đừng để chạm vải.
5. Dọn sạch tủ trước khi đi — hút bụi, lau khô, để cửa mở nửa ngày cho tủ thật khô rồi mới xếp đồ vào.

Các biện pháp phòng gián, nhậy, mối cho tủ đồ có bài riêng ở bảo quản quần áo tránh gián, mọt, côn trùng.

Việc cần làm với đồ mùa nồm trước khi đi

Danh sách rút gọn cho buổi tối trước chuyến đi, làm theo thứ tự:

• Giặt hết đồ bẩn, đừng để một giỏ đồ bẩn ở nhà cả tháng. Mồ hôi và dầu trên vải sẽ oxy hoá thành vết ố vàng khó ra, còn giỏ đồ thì bốc mùi khắp phòng.
• Sấy hoặc phơi cho khô kiệt, kiểm bằng cách áp má vào chỗ dày.
• Để nguội hẳn rồi mới gấp.
• Thay ga giường, vỏ gối, khăn tắm bằng bộ sạch, hoặc tháo hết ra cất và trải một tấm phủ chống bụi lên đệm.
• Khăn tắm, thảm chùi chân phải khô hẳn, đừng để vắt trong nhà tắm.
• Rèm cửa nếu lâu chưa giặt thì tranh thủ làm luôn, vì rèm bẩn là nguồn mùi và bụi suốt thời gian nhà đóng.
• Rút phích máy giặt, mở cửa lồng máy cho lồng khô, đừng đóng kín cả tháng.

Về nhà thì kiểm lại thế nào

Đừng mặc luôn đồ trong tủ sau một tháng đóng kín. Làm mấy việc này trước:

1. Mở toang cửa tủ và cửa sổ cho thông gió vài giờ trước khi động vào đồ.
2. Soi kỹ dưới ánh sáng tự nhiên — đốm mốc thường là chấm li ti màu xám, trắng hoặc đen, hay xuất hiện ở nách, cổ, cạp và các nếp gấp.
3. Ngửi từng chồng đồ. Chồng nào có mùi thì đem giặt lại cả chồng, đừng chỉ giặt chiếc trên cùng.
4. Đồ có mốc thì tách riêng ngay, đừng để chung với đồ sạch, và đem ra ngoài giũ chứ đừng giũ trong phòng kín.
5. Đồ chỉ ám mùi tủ mà không mốc thì treo phơi gió nửa buổi trong bóng râm, phần lớn mùi sẽ bay.
6. Thay gói hút ẩm và lau lại tủ trước khi xếp đồ vào lần nữa.

Cách làm thơm lại đồ sau đợt nồm dài có ở bài làm thơm quần áo mùa nồm Thanh Hoá.

Khi nào nên gửi tiệm

Tự làm ở nhà là đủ, trừ mấy trường hợp:

• Sát ngày đi mà chưa giặt xong, nhất là chăn ga và rèm, những món phơi ở nhà mất mấy ngày mới khô.
• Nhà không có chỗ phơi thoáng hoặc đúng đợt nồm, phơi ba ngày vẫn ẩm — lúc này cần máy sấy công nghiệp.
• Về nhà thấy đồ đã mốc và bạn không muốn tự xử lý bằng hoá chất.
• Đồ da, lông vũ, len cao cấp bị ám mùi hay chớm mốc.

Về giá: quần áo tính theo cân giặt sấy — dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Chăn ga tính riêng: chăn hoặc ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Đồ bạn đã giặt ở nhà mà chỉ cần sấy lại cho khô kiệt trước khi cất thì có mục sấy riêng, quần áo 22.000đ/kg, chăn ga 30.000đ/kg. Rèm gửi kèm thì rèm thường 40.000đ/kg, rèm tháo lắp 50.000đ/kg. Vết ố mốc xử lý riêng theo mục tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết. Lấy trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Tiệm dùng máy giặt và máy sấy công nghiệp nên đồ khô kiệt cả ở cạp quần và đường may, đúng thứ bạn cần trước một tháng đóng cửa nhà. Tiệm giặt riêng từng đơn, mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Đồ đã mốc lâu ngày thì tiệm xem rồi nói thẳng mức độ có thể xử lý được tới đâu, vì đốm mốc ăn sâu thường chỉ mờ đi chứ khó về như vải chưa từng mốc.