Cách bảo quản áo len, cashmere qua mùa hè không mối mọt, không giãn

Hồi tháng ba trời ấm lên, chị hàng xóm gom hết áo len của cả nhà, gấp lại cho vào túi bóng rồi nhét lên nóc tủ cho gọn. Tới đợt gió mùa đầu tiên lấy xuống, chiếc áo cashmere màu be mà chị quý nhất bốc mùi tủ, hai bên vai có ba lỗ nhỏ bằng đầu đũa, còn chiếc cardigan treo móc suốt mấy tháng thì vai nhô lên hai cục như có xương.

Chuyện này lặp lại mỗi năm ở rất nhiều nhà, và điều đáng tiếc là cả ba lỗi đều phòng được bằng vài việc đơn giản làm trước khi cất. Đồ len hỏng trong tủ không phải vì thời gian, mà vì cách cất.

Bài này chỉ vì sao phải giặt sạch trước khi cất dù áo nhìn còn mới, cách làm khô hoàn toàn, vì sao phải gấp thay vì treo, chọn hộp và túi thế nào, dùng gì để chống mối mọt cho an toàn với trẻ nhỏ, và riêng cashmere thì cần lưu ý gì thêm.

Giặt sạch trước khi cất, đây là việc quan trọng nhất

Nhiều người bỏ qua bước này vì nghĩ áo mới mặc vài lần, nhìn vẫn sạch, giặt làm gì cho hại vải. Đó chính là chỗ sai.

Ấu trùng của loài mọt vải ăn keratin, tức là chất đạm có trong len, tơ tằm và lông thú. Nhưng chúng không lang thang tìm sợi len sạch. Thứ dẫn chúng tới là mồ hôi, dầu da, vụn thức ăn, vết nước hoa còn đọng trên sợi. Các chất đó vừa là tín hiệu dẫn đường vừa là thức ăn bổ sung.

• Nhìn vị trí lỗ thủng là biết ngay. Lỗ thường xuất hiện ở vai, ở nách, ở cổ áo, đúng những chỗ tiếp xúc nhiều với da, chứ không rải đều khắp áo.
• Chiếc áo chỉ mặc hai ba lần vẫn có lớp dầu da vô hình. Mắt không thấy nhưng mọt thì thấy.
• Vết bẩn cũ để nguyên qua hè sẽ sẫm lại. Đường ăn, sữa, nước hoa quả oxy hoá dần theo tháng, tới mùa lạnh lấy ra thì thành vết nâu khó xử lý.
• Giặt bằng nước lạnh hoặc nước mát, chất giặt trung tính. Nước nóng và bột giặt kiềm mạnh làm sợi len co và cứng. Cách giặt chi tiết cho nhóm này có ở bài giặt đồ len không co rút tại Thanh Hoá.
• Đừng dùng nước xả vải cho len. Lớp phủ của nước xả bám lại trên sợi và chính nó cũng thu hút côn trùng.

Làm khô hoàn toàn, không phải khô sờ tay

Đây là bước hay bị làm dối nhất, và hậu quả là cái mùi tủ mà ai cũng biết.

Len giữ ẩm rất giỏi. Một chiếc áo len sờ ngoài thấy khô hoàn toàn có thể vẫn còn ẩm ở lõi sợi và ở các đường viền dày như cổ, gấu, cổ tay. Cất vào hộp kín trong tình trạng đó là tạo một ổ ẩm suốt bốn năm tháng hè.

1. Trải phẳng trên mặt lưới hoặc trên khăn khô, đừng treo. Len ướt rất nặng, treo lên là dão vai ngay từ lúc phơi.
2. Thay khăn lót một hai lần trong ngày đầu. Khăn hút bớt nước giúp áo khô nhanh hơn nhiều.
3. Phơi nơi thoáng gió, tránh nắng gắt. Nắng trực tiếp làm phai màu và làm giòn sợi len.
4. Sau khi thấy khô, để thêm một ngày nữa ở chỗ thoáng. Ngày dôi ra đó là để phần ẩm trong lõi sợi bay hết.
5. Kiểm tra bằng mu bàn tay ở chỗ dày nhất. Áp mu bàn tay vào cổ áo và gấu áo, thấy mát tay tức là còn ẩm, phải để tiếp.
6. Đừng dùng máy sấy nóng cho nhanh. Nhiệt cộng với chuyển động quay làm len co và xù, và đó là kiểu hỏng không sửa lại được.

Gấp phẳng, tuyệt đối không treo móc qua mùa

Cardigan treo trong tủ suốt mùa hè rồi vai nhô lên hai cục là chuyện gặp hằng năm. Nguyên nhân đơn giản: sợi len có độ đàn hồi, nhưng đàn hồi có giới hạn thời gian.

Khi áo treo trên móc, toàn bộ trọng lượng của chiếc áo dồn xuống hai điểm ở vai. Treo vài ngày thì không sao, sợi len tự co lại. Treo bốn tháng liền thì sợi bị kéo dãn quá lâu và mất khả năng phục hồi, phần vai xệ ra còn hai đầu móc để lại hai cục nhô.

• Gấp áo len theo chiều dọc trước, gập tay áo vào trong. Tránh gấp đúng vào giữa ngực vì nếp gấp giữa dễ hằn.
• Lót giấy lụa không axit vào các nếp gấp nếu có. Giấy này bán ở hàng đồ đóng gói, nó giữ cho nếp gấp mềm và không hằn sâu.
• Xếp áo nặng ở dưới, áo mỏng ở trên. Cashmere và len merino mỏng để trên cùng để không bị đè bẹp.
• Đừng xếp chồng quá cao. Chồng năm sáu chiếc là vừa, cao hơn thì lớp dưới cùng bị nén mất độ phồng.
• Cất nằm ngang, đừng dựng đứng như xếp sách. Dựng đứng làm áo tự đè lên chính nó theo chiều bất lợi.

Chọn hộp và túi: thoáng thắng kín

Túi nilon buộc kín và túi hút chân không là hai lựa chọn phổ biến vì tiện và gọn, nhưng cả hai đều có cái giá.

Túi kín nhốt luôn phần hơi ẩm còn sót lại trong sợi. Với thời tiết nồm ẩm ở Thanh Hoá, lượng ẩm đó đủ để sinh mùi mốc, và mùi mốc ngấm vào len rất khó gỡ. Túi hút chân không thì thêm một vấn đề nữa: len sống nhờ độ phồng tự nhiên giữa các sợi, ép dẹp cấu trúc đó trong nhiều tháng thì khi lấy ra áo mỏng đi, kém ấm hơn và có nếp gãy khó phục hồi.

1. Hộp nhựa có nắp đậy hờ là lựa chọn cân bằng. Ngăn được bụi và côn trùng lớn, vẫn cho không khí lưu thông chút ít.
2. Túi vải cotton dày hoặc túi vải không dệt cũng dùng tốt. Loại này thở được, phù hợp với đồ cất trong tủ có cánh.
3. Hộp bìa cứng thì lót giấy sạch bên trong. Bìa carton có thể ngả màu và truyền màu sang vải sáng.
4. Đặt hộp ở nơi khô, mát, tránh ánh sáng. Nóc tủ sát trần nhà và gầm giường sát tường ẩm là hai chỗ nên tránh.
5. Bỏ vào hộp một gói hút ẩm. Gói silica gel loại lớn, và nhớ thay giữa mùa vì gói cũ sẽ bão hoà.
6. Ghi nhãn ngoài hộp. Việc nhỏ nhưng đỡ phải bới tung cả chồng hộp vào ngày trở lạnh đầu tiên. Các nguyên tắc chung cho cả tủ đồ đông có ở bài cách bảo quản đồ đông qua hè không mốc.

Chống mối mọt bằng gì cho an toàn

Long não và băng phiến là thứ ông bà hay dùng, hiệu quả thì có nhưng mùi bám dai vào len rất lâu, và đây là hoá chất cần cẩn trọng khi trong nhà có trẻ nhỏ hoặc người có bệnh hô hấp.

• Gỗ tuyết tùng dạng khối hoặc dạng viên. Mùi tinh dầu tự nhiên của gỗ khiến côn trùng tránh xa. Vài tháng lại chà nhẹ bằng giấy nhám mịn để mùi trở lại.
• Túi thơm oải hương khô. Dễ mua, mùi dễ chịu, nhưng tác dụng yếu dần sau vài tháng nên cần thay.
• Đừng đặt các thứ này chạm trực tiếp vào vải. Tinh dầu tiếp xúc lâu có thể để lại vệt ố trên len sáng màu. Bọc trong một lớp vải mỏng hoặc đặt ở góc hộp.
• Hút bụi tủ trước khi cất đồ vào. Trứng mọt có thể đã nằm sẵn trong khe tủ từ mùa trước, đưa áo sạch vào tủ bẩn là công cốc.
• Nói thật về giới hạn. Không có thứ nào bảo đảm tuyệt đối. Các biện pháp trên làm giảm rủi ro đáng kể, còn việc giặt sạch trước khi cất mới là lớp phòng vệ chính.

Cashmere và len mỏng cần thêm gì

Cashmere là lông tơ mịn, sợi ngắn và mảnh hơn len cừu thường, nên vừa mềm hơn vừa mong manh hơn hẳn.

1. Không bao giờ treo, kể cả treo ngắn ngày. Sợi ngắn nên khả năng chịu kéo kém, chỉ vài tuần trên móc đã đủ để vai bai ra.
2. Để riêng, đừng nhét chung với áo dạ hay áo khoác có khoá kéo. Khoá kéo và cúc kim loại cọ vào cashmere gây xước sợi và tạo xù.
3. Xử lý xù trước khi cất, không phải sau khi lấy ra. Dùng lược chải len hoặc máy cắt xù ở mức nhẹ nhất, cất chiếc áo phẳng phiu thì mùa sau lấy ra đỡ việc.
4. Ưu tiên giặt khô cho cashmere và đồ pha tơ tằm. Đọc nhãn khâu bên trong trước, món ghi chỉ giặt khô thì đừng liều với nước tại nhà.
5. Cardigan và áo khoác len mỏng cũng theo nhóm này. Cách giặt riêng cho chúng có ở bài cách giặt áo cardigan, áo khoác len mỏng.
6. Kiểm tra giữa mùa một lần. Khoảng tháng sáu tháng bảy, mở hộp ra, giũ nhẹ từng chiếc, phơi thoáng nửa ngày rồi cất lại. Lần kiểm tra này phát hiện sớm mùi ẩm và dấu hiệu mọt khi mọi thứ còn cứu được.

Khi nào nên mang tới tiệm

Bốn trường hợp nên để tiệm làm trước khi bạn cất:

1. Cashmere, len merino mỏng, đồ pha tơ tằm. Nhóm này dễ co và dễ xù, giặt nước tại nhà rủi ro cao.
2. Áo dạ, áo có lớp lót và có phom. Giặt nước làm mất phom, phần lót và phần vải ngoài co khác nhau.
3. Đồ ghi nhãn chỉ giặt khô, hoặc đồ có vết bẩn cũ chưa xử lý. Vết để qua hè sẽ sẫm lại và thành mồi cho mối mọt.
4. Cả tủ đồ đông của nhà cần xử lý một lượt. Gom một chuyến gọn hơn là giặt lắt nhắt suốt tháng.

Giá tại tiệm để bạn tính trước: giặt sấy quần áo thường tính theo cân, dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Hàng giặt khô tính theo chiếc, áo dạ ngắn 89.000đ, áo dạ dài 132.000đ. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%. Nhà gửi đồ theo mùa có thể dùng thẻ thành viên trả trước: nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, nạp 1.000.000đ được 1.150.000đ, nạp 2.000.000đ được 2.400.000đ, dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.

Nói thẳng để bạn khỏi kỳ vọng sai: áo đã bị mọt ăn thủng thì tiệm giặt không vá lại được, việc đó thuộc về thợ sửa quần áo; áo đã dão vai vì treo lâu thì chỉ cải thiện được một phần. Vì thế phần lớn giá trị nằm ở việc làm đúng trước khi cất, chứ không phải ở việc chữa sau khi hỏng.