Cách bảo quản túi xách da trong tủ không bị mốc, bong da

Chiếc túi da mua trong chuyến đi Sài Gòn, dùng vài lần rồi cất vì đổi sang túi khác. Cẩn thận lắm: lau sạch, cho vào chiếc túi nilon trong, buộc miệng lại cho khỏi bụi, xếp lên ngăn trên cùng của tủ. Bốn tháng sau lấy ra đi đám cưới, mở nilon thì mặt da phủ một lớp trắng như phấn rôm, chỗ đáy túi có vệt xanh xám, quai xách gãy hằn một nếp cứng ở đúng chỗ bị đè.

Chuyện này xảy ra thường xuyên hơn người ta tưởng, và trớ trêu ở chỗ nó bắt nguồn từ đúng cái hành động cẩn thận kia. Da không giống vải. Da là vật liệu vẫn còn thở — nó liên tục trao đổi hơi ẩm với không khí quanh nó, và nó cần một lớp dầu bên trong để giữ mềm. Bọc kín nilon là chặn cả hai việc đó cùng lúc. Bài này nói cách cất túi da cho đúng: chọn chỗ, giữ phom, xử lý độ ẩm, và mốc rồi thì làm gì.

Ba thứ giết một chiếc túi da trong tủ

Túi da hỏng trong tủ hầu như luôn vì một trong ba nguyên nhân, và cả ba đều xảy ra khi bạn không nhìn thấy:

• Ẩm bị nhốt. Miền Bắc có mùa nồm, không khí bão hoà hơi nước suốt nhiều tuần. Da hút ẩm vào, mà chỗ cất lại kín không thoát ra được. Nấm mốc chỉ cần bấy nhiêu để mọc.
• Da mất dầu rồi khô. Ngược lại với ẩm, nếu túi nằm cạnh chỗ nắng hắt hay gần thiết bị toả nhiệt, lớp dầu trong da bay đi. Da khô thì cứng, và da cứng thì nứt ngay tại nếp gấp — đây là kiểu bong da hay gặp ở quai và ở góc đáy.
• Bị đè mất phom. Túi rỗng xếp chồng dưới ba chiếc túi khác sẽ bẹp lại theo đúng hình vật đè lên. Da giữ nếp rất dai, nếp hằn kiểu này thường không tự giãn ra được.

Điểm chung: cả ba đều là quá trình chậm, âm thầm, và tới lúc bạn phát hiện thì đã muộn. Vì vậy phần lớn công việc bảo quản là dựng sẵn điều kiện đúng rồi kiểm tra định kỳ, chứ không phải chữa cháy.

Trước khi cất: làm sạch và để khô hẳn

Cất một chiếc túi còn bẩn là cất kèm luôn thức ăn cho nấm mốc. Trình tự trước khi cho vào tủ:

1. Dốc sạch bên trong. Lấy hết ví, giấy, son, kẹo cao su. Lộn nhẹ lớp lót nếu lộn được, phủi vụn bẩn ở các góc.
2. Lau mặt ngoài bằng khăn khô mềm. Bụi bám lâu ngày cọ vào mặt da như giấy nhám. Với vết bẩn nhẹ, khăn hơi ẩm vắt thật kiệt là đủ, lau xong lau lại bằng khăn khô.
3. Để túi hong nơi thoáng gió trong bóng râm ít nhất một ngày. Đây là bước hay bị bỏ qua nhất. Túi vừa lau xong mà cho luôn vào bao vải là mang theo cả phần ẩm còn lại.
4. Kiểm tra khoá kéo và móc kim loại. Có vết gỉ nhỏ thì lau khô ngay, vì gỉ lan sang mặt da để lại vết ố nâu rất khó xử.

Riêng chuyện dùng dung dịch dưỡng da: chỉ dùng loại dành riêng cho da, thoa lớp thật mỏng, và thử trước ở một góc khuất. Da lộn (nubuck, suede) thì không thoa dưỡng dạng kem, chỉ chải bằng bàn chải lông mềm. Nếu chưa từng làm và túi lại là món bạn quý, cách an toàn hơn là để tiệm làm.

Nhồi phom: giữ dáng túi bằng giấy, không bằng đồ nặng

Túi da rỗng không tự đứng được, và da nhớ nếp rất lâu. Cách nhồi phom đúng:

• Dùng giấy trắng không in mực — giấy gói mềm đi kèm lúc mua, hoặc giấy vẽ khổ lớn. Vò tơi rồi nhồi.
• Tránh giấy báo. Mực báo nhả sang lớp lót vải sáng màu và gần như không giặt ra được.
• Nhồi vừa đủ để túi đứng dáng. Nhồi quá căng làm đường may bị kéo phồng, da giãn lâu ngày thì nhão ra.
• Với quai dài, cuộn quai đặt gọn vào lòng túi thay vì để quai vắt ngang thân — quai vắt lâu ngày hằn một vệt gãy vào mặt da.
• Túi có nắp gập thì gập theo đúng nếp gốc, đừng bẻ ngược chiều.

Cất ở đâu và cất thế nào

Chỗ cất quyết định phân nửa kết quả:

• Bọc bằng túi vải cotton mềm, loại đi kèm khi mua túi. Không có thì dùng vỏ gối cũ sạch. Tuyệt đối không nilon, không hộp nhựa đậy kín.
• Để túi đứng, không xếp chồng. Nếu ngăn tủ đủ cao, xếp các túi cạnh nhau như xếp sách trên giá. Chèn miếng bìa cứng giữa hai túi để chúng không đè nghiêng vào nhau.
• Tránh ngăn sát tường ngoài — mặt tường hướng ra ngoài trời thường đọng ẩm vào mùa nồm.
• Tránh nắng hắt và nguồn nhiệt. Da phơi nắng bạc màu không đều, mà chỗ bạc thì không phục hồi.
• Chừa khe thoáng. Tủ nhồi chật cứng thì không khí không lưu thông, ẩm đọng lại ở giữa.

Ngăn tủ chứa túi da thường cũng là ngăn chứa quần áo, nên điều kiện chung của cả tủ quan trọng không kém — cách chống ẩm mốc cho toàn bộ tủ nằm trong bài cách bảo quản quần áo trong tủ không ẩm mốc.

Lịch kiểm tra định kỳ

Cất xong rồi quên là lỗi phổ biến nhất. Một lịch đơn giản đủ dùng:

1. Mỗi tháng một lần mở túi vải ra nhìn qua mặt da, ngửi xem có mùi ẩm mốc chưa. Mùi thường xuất hiện trước khi nhìn thấy mốc.
2. Mỗi ba tháng lấy hẳn túi ra, để nơi thoáng gió một buổi, đổi giấy nhồi nếu giấy đã ỉu.
3. Đầu và cuối mùa nồm kiểm kỹ hơn: sờ mặt da xem có ẩm tay không, kiểm tra gói hút ẩm còn hạn không.
4. Với túi lâu không dùng, thỉnh thoảng xách ra dùng một buổi. Da được cử động và tiếp xúc không khí thường bền hơn da nằm im nhiều năm.

Nếu bạn cất chung túi da với đồ hiệu khác trong cùng một ngăn, các nguyên tắc về nhiệt độ và độ thoáng khá giống nhau, nói rõ hơn trong bài cách bảo quản quần áo cao cấp, đồ hiệu.

Khi nào tự xử được, khi nào cần thợ

Nói thẳng phần giới hạn để bạn khỏi làm hỏng thêm:

• Tự xử được: bụi bám, mốc trắng dạng phấn mới xuất hiện, mùi ẩm nhẹ, túi hơi bẹp phom. Lau khô, hong thoáng, nhồi lại phom là ổn.
• Nên đưa thợ: mốc đã ăn thành vệt xanh hoặc đen, mặt da bong tróc, da khô nứt tại nếp gấp, vết ố do kim loại gỉ, lớp lót bên trong bốc mùi.
• Không cứu được: da đã nứt hẳn thành đường rách, mặt da bị bong lớp phủ thành mảng lớn. Thợ có thể làm nó đỡ lộ, nhưng không trả lại nguyên trạng.

Ở Nhà Gọn Laundry, đồ da được xử lý riêng từng món bằng dung dịch dành cho da, xem tận tay rồi báo giá trước khi làm. Chăm sóc áo da 70.000–300.000đ, chăm sóc váy da 40.000–120.000đ tuỳ diện tích và tình trạng. Giày da trơn 150.000đ, da lộn và giày cao cấp 150.000–300.000đ. Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ. Cần lấy gấp trong hai giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu thêm hai mươi phần trăm, báo trước. Quy trình chi tiết với đồ da nằm ở bài giặt đồ da, túi da tại Thanh Hoá.