Cách chọn chế độ máy giặt đúng cho từng loại đồ

Chiếc máy giặt trong nhà anh Hùng có mười bốn chế độ. Trong sáu năm dùng, anh bấm đúng một nút: Cotton, mức mặc định, nhấn Start. Mọi thứ từ áo sơ mi công sở, đồ thể thao, khăn tắm, đến chiếc áo len vợ mua ở Đà Lạt đều đi qua cùng một chu trình. Cho tới hôm chiếc áo len ra khỏi lồng, co lại vừa đúng cỡ đứa con lớp bốn.

Chuyện này quen tới mức gần như nhà nào cũng có phiên bản của nó. Lý do không phải người dùng lười, mà vì bảng điều khiển đặt tên chế độ theo kiểu quảng cáo — "Giặt tinh khiết", "Bảo vệ vải", "Tiết kiệm thông minh" — nghe rất kêu mà chẳng nói cho bạn biết máy sẽ làm gì. Bài này bóc lớp tên gọi ra. Bên dưới tất cả chỉ có ba biến số, hiểu ba thứ đó là bạn chọn được chế độ máy giặt cho bất kỳ loại đồ nào, kể cả trên chiếc máy bạn chưa từng dùng.

Ba biến số thật sự nằm sau những cái tên hoa mỹ

Mọi chế độ trên mọi hãng máy, tháo hết lớp tên gọi ra, đều chỉ là ba con số được vặn lên hoặc vặn xuống:

1. Nhiệt độ nước — từ lạnh, ấm, đến nóng. Quyết định khả năng hoà tan dầu mỡ, và cũng quyết định luôn nguy cơ làm co vải.
2. Thời gian và cường độ đảo — lồng quay bao lâu, đảo mạnh hay đảo nhẹ, có ngâm giữa chừng không. Đây là phần cơ học đánh bật đất cát ra khỏi sợi vải.
3. Tốc độ vắt — tính bằng vòng mỗi phút. Quyết định đồ ra khỏi máy ráo tới đâu, và cũng quyết định đồ nhăn tới đâu.

Chế độ "Đồ mỏng" chẳng qua là nước mát, đảo nhẹ, vắt chậm. Chế độ "Chăn mền" là nhiều nước hơn, đảo lâu hơn, vắt vừa phải. Chế độ "Nhanh" là đảo ngắn và cắt bớt lần xả. Khi bạn nhìn chế độ theo ba biến này thay vì theo cái tên, bạn thôi phải học thuộc bảng điều khiển của từng hãng.

Nhiệt độ nước: chọn theo vết bẩn và theo sợi vải

Nhiệt độ là biến số ăn thua nhất với nhóm vết dầu mỡ, đồng thời cũng là biến số phá hỏng đồ nhanh nhất khi chọn sai. Cách nghĩ cho gọn:

• Nước lạnh — hợp với đồ màu đậm, đồ mới dễ phai, đồ mỏng, và các loại vết gốc đạm như máu hay sữa, vì nóng làm nhóm vết này đông lại và bám chặt hơn. Nước lạnh cũng tiết kiệm điện đáng kể vì phần lớn điện của một mẻ giặt là để đun nước.
• Nước ấm — vùng an toàn cho đồ mặc hằng ngày bẩn vừa phải. Đủ để chất giặt hoạt động khá hơn mà chưa tới ngưỡng làm co vải.
• Nước nóng — dành cho khăn bông, ga giường cotton, đồ bếp dính dầu mỡ, và chỉ khi nhãn mác cho phép. Nhóm sợi tổng hợp, sợi co giãn, len và lụa thì đừng đưa vào đây.

Nguyên tắc bao trùm vẫn là lật nhãn mác ra đọc trước, vì nhãn ghi mức nhiệt tối đa của chính món đó. Vải đã co rút thì không phục hồi lại được.

Thời gian đảo và tốc độ vắt: hai thứ quyết định độ bền

Thời gian đảo dài giúp chất giặt có đủ thời gian thấm vào sợi và kéo bụi bẩn ra. Đảo mạnh giúp các món cọ vào nhau, tạo ma sát đánh bật đất cát. Nhưng chính ma sát đó cũng bào mòn bề mặt vải — đó là lý do áo phông mặc lâu bị xù lông và bạc màu ở vai. Đồ càng mỏng manh càng nên rút ngắn thời gian đảo, bù lại bằng cách ngâm trước.

Tốc độ vắt thì đánh đổi rất rõ ràng: vắt càng mạnh, đồ càng ráo, khô càng nhanh — nhưng nhăn càng sâu và sợi càng mỏi. Lực ly tâm ép quần áo dính chặt vào thành lồng và hằn thành nếp gấp mà bàn là phải làm việc vất vả mới phẳng lại. Với đồ có sợi chun như legging, đồ bơi, áo lót, đồ thể thao, lực kéo mạnh lặp lại nhiều lần khiến sợi đàn hồi bai dão sớm.

Cách chia đơn giản: khăn bông, ga giường, quần jeans, đồ dày thì vắt mức cao cho nhanh khô. Sơ mi, đồ công sở, đồ mỏng, đồ co giãn thì hạ mức vắt xuống, chấp nhận phơi lâu hơn một chút để đổi lấy độ bền và đỡ công là. Những ngày nồm ẩm, thay vì vặn mức vắt kịch trần cho đồ mỏng, mang đi sấy là đường vòng nhẹ nhàng hơn cho vải.

Ghép từng loại đồ với chế độ phù hợp

Dưới đây là cách ghép theo hướng đọc từ loại đồ ra ba biến số, để bạn tự chuyển thành cái tên chế độ tương ứng trên máy nhà mình:

• Cotton mặc hằng ngày — nước ấm, đảo tiêu chuẩn, vắt trung bình đến cao. Đây là mẻ chủ lực, cũng là chế độ mặc định của hầu hết máy.
• Đồ mỏng, lụa, ren, đồ lót — nước lạnh, đảo nhẹ và ngắn, vắt thấp. Nên cho vào túi lưới để tránh móc vào khoá kéo món khác.
• Đồ thể thao, đồ có sợi co giãn — nước lạnh hoặc mát, đảo vừa, vắt thấp đến trung bình. Nhóm này ám mùi mồ hôi nên cần giặt sớm chứ không cần giặt mạnh.
• Chăn, ga, gối — nhiều nước, đảo lâu, vắt trung bình. Món cồng kềnh cần không gian để nước luồn qua, nên đừng ghép chung với mẻ quần áo.
• Đồ trẻ em và đồ sơ sinh — nước ấm nếu nhãn cho phép, đảo tiêu chuẩn, và quan trọng là thêm một lần xả để không còn tồn dư chất giặt trên vải tiếp xúc với da bé.
• Đồ bẩn nặng, đồ bếp, đồ công trường — ngâm trước, nước nóng trong giới hạn nhãn, đảo lâu, vắt cao. Nhóm này nên đi riêng hẳn một mẻ.

Muốn ghép mẻ cho đúng ngay từ khâu bỏ đồ vào máy, bài cách phân loại quần áo trước khi giặt có phần chia nhóm chi tiết theo màu và chất liệu.

Chế độ nhanh: dùng đúng chỗ thì rất đáng, dùng sai thì phí

Chế độ nhanh là chế độ bị hiểu lầm nhiều nhất. Nó không phải bản rút gọn có cùng hiệu quả, mà là một sự đánh đổi có chủ đích: rút ngắn thời gian đảo, thường giảm bớt lần xả, đôi khi hạ luôn mức nước. Vậy nên nó chỉ hợp với đúng một nhóm đồ.

• Hợp — đồ mới mặc một lần, không vết, chỉ hơi ám mùi và bụi. Áo khoác mặc đi làm hai hôm. Đồ để lâu trong tủ cần làm mới trước khi mặc. Mẻ nhỏ vài món cần gấp.
• Không hợp — đồ thể thao ướt mồ hôi, đồ trẻ con nghịch đất, đồ bếp dính dầu, khăn tắm dùng nhiều ngày, bất cứ món nào có vết cần xử lý.

Lý do nằm ở hoá học chứ không phải ở sức mạnh máy: chất giặt cần thời gian tiếp xúc để tách dầu mỡ khỏi sợi vải. Cắt thời gian đi là cắt đúng cái nó cần. Đồ ra khỏi máy trông sạch, nhưng mùi vẫn nằm trong sợi và vài hôm sau quay lại rõ hơn. Một điểm nữa ít người để ý: mẻ nhanh nên để tải nhẹ, vì thời gian ngắn mà lồng lại đầy thì nước không kịp luồn qua các lớp vải. Nếu bạn dùng chế độ nhanh để tiết kiệm, hãy đọc thêm mẹo giặt đồ tiết kiệm điện nước — phần lớn điện tiêu tốn nằm ở khâu đun nước chứ không ở thời gian quay.

Nhồi quá tải: lỗi làm mọi chế độ trở nên vô nghĩa

Bạn có thể chọn chế độ chuẩn xác đến mấy mà vẫn ra kết quả tệ, nếu lồng giặt bị nhồi chặt. Quần áo chỉ sạch khi có chỗ để đảo, để cọ vào nhau và để nước cùng chất giặt luồn qua từng lớp vải. Lồng chật cứng thì cả khối đồ quay nguyên như một cục: nước không thấm đều, xả không hết bọt, đồ ra máy còn vệt xà phòng.

Mức thường được khuyên là chừa khoảng một gang tay trống phía trên khối đồ khi lồng đã đầy, đủ để luồn bàn tay xuống. Với chăn và đồ cồng kềnh thì còn phải rộng hơn, vì vải ngậm nước sẽ nở ra và nặng lên nhiều trong lúc giặt. Nhồi quá tải còn khiến máy lệch trục, rung lắc dữ dội khi vắt và mòn nhanh hơn — kèm theo cặn xà phòng đọng lại trong lồng, nguồn gốc của mùi hôi bám dai mà nhiều người tưởng là do quần áo. Cách xử lý phần cặn này nằm trong bài cách vệ sinh máy giặt tại nhà.

Mẻ đồ thường xuyên vượt sức chứa của máy thì chia thành nhiều mẻ nhỏ vẫn hơn là nhồi một mẻ to. Còn khi không đủ thời gian chia mẻ, mang ra tiệm có máy công nghiệp là lựa chọn hợp lý.