Cách giặt áo khoác jean, denim giữ màu và giữ phom

Có một câu chị khách hay nói khi đưa đồ vào tiệm: chiếc áo khoác jean mua hồi đầu mùa lạnh, mặc chưa được bao lâu mà giờ nhìn bạc phếch, hai bên vai lại chảy xuống trông như áo của người khác. Chị bảo chắc tại giặt nhiều quá. Nghe thì hợp lý, nhưng nhìn kỹ chiếc áo thì câu chuyện lại khác.

Chỗ bạc màu không rải đều khắp áo. Nó tập trung ở gấu, ở khuỷu tay, ở mép túi và ở phần cổ — đúng những chỗ vải cọ vào nhau nhiều nhất khi lồng máy quay. Còn phần vai chảy xệ thì không liên quan gì đến việc giặt cả, mà đến từ chiếc móc treo. Nói cách khác, denim không bạc vì giặt nhiều, nó bạc vì ma sát và vì nước nóng. Hiểu đúng chỗ này thì cách chăm áo denim tự nhiên sáng ra.

Vì sao denim bạc màu — chuyện của thuốc nhuộm chàm

Vải denim được nhuộm bằng thuốc nhuộm chàm, và điểm đặc biệt của loại nhuộm này là màu chủ yếu bám ở lớp ngoài sợi bông chứ không ăn vào tận lõi. Cắt ngang một sợi denim, phần lõi vẫn trắng. Đó cũng chính là lý do đồ jean có kiểu bạc rất riêng, càng mặc càng hiện những vệt sáng theo nếp gấp — thứ mà dân mê denim gọi là áo lên màu đẹp.

Nhưng đặc điểm đó cũng khiến denim rất nhạy với hai thứ:

• Ma sát. Mỗi vòng quay của lồng máy là hàng nghìn lần vải cọ vào vải, cọ vào thành lồng. Lớp màu ngoài sợi bị mài đi từng chút. Đây mới là nguyên nhân chính, chứ không phải nước.
• Nước nóng. Nhiệt làm thuốc nhuộm nhả ra nhanh hơn nhiều so với nước mát, đồng thời làm sợi cotton co lại. Giặt nước nóng vài lần là áo vừa nhạt vừa rút ngắn thân.

Vậy nên cùng một chiếc áo, người giặt nước mát chế độ nhẹ mỗi tháng một lần thì sau hai mùa áo vẫn đậm; người tống vào máy chung với cả mẻ đồ, nước ấm, vắt cực mạnh mỗi tuần thì chỉ vài tháng là bạc trắng ở khuỷu tay. Nguyên lý này giống với quần jeans, đã nói kỹ trong bài cách giặt quần jeans không bạc màu.

Áo khoác jean khác quần jeans ở chỗ nào?

Đây là phần nhiều người bỏ qua. Cùng là denim, nhưng áo khoác có hai thứ mà quần không có: phom vai và cổ áo.

Quần jeans phơi kiểu gì cũng khó hỏng dáng, vì ống quần là hai ống vải thẳng. Áo khoác thì khác — phần vai được cắt và may để ôm theo dáng người, có đường may vai, có tay áo lắp vào thân. Khi áo ướt, một chiếc áo khoác jean cỡ vừa có thể nặng gấp đôi lúc khô vì denim dày và hút nhiều nước. Toàn bộ sức nặng đó dồn xuống hai điểm nhỏ trên móc treo.

Kết quả là hai bên vai bị kéo dài ra, tạo thành hai cái mấu nhọn nhô lên — nhìn là biết ngay áo phơi sai. Sợi cotton bị kéo giãn dưới sức nặng nước rồi khô lại ở trạng thái đó, nên rất khó trả về phom cũ. Cổ áo cũng vậy, treo lâu bằng móc mảnh là cổ mất độ đứng.

Nói gọn: với quần jeans, việc cần lo là màu. Với áo khoác jean, phải lo cả màu lẫn phom.

Bảy bước giặt áo khoác jean tại nhà

1. Giặt thưa lần, chỉ giặt khi thật cần. Áo khoác là lớp ngoài, không áp sát da nên không bẩn nhanh như áo trong. Mặc xong treo ra chỗ thoáng gió một buổi là mùi bay gần hết. Cách này nghe đơn giản nhưng lại là việc giữ màu hiệu quả hơn mọi mẹo khác, vì mỗi lần không phải vào lồng máy là một lần lớp màu chàm được yên.
2. Cài hết khuy, kéo hết khoá trước khi cho vào máy. Bước này ít người làm mà lại quan trọng thật sự. Khoá kéo để hở, khuy kim loại hở ra là những cạnh cứng cào vào chính mặt vải áo và vào đồ khác trong mẻ giặt. Nhiều vết xước trắng trên áo len hay áo thun thực ra là do cái khoá của chiếc áo khoác giặt cùng gây ra.
3. Lộn trái áo. Mặt phải là mặt lên màu, mặt trong thì không ai nhìn. Lộn trái nghĩa là toàn bộ ma sát trong lồng máy dồn vào mặt trong, mặt ngoài được che. Chỉ một động tác mà giữ được rất nhiều màu.
4. Cho vào túi giặt cỡ lớn. Túi giặt tạo một lớp đệm giữa áo và thành lồng, đồng thời giữ cho áo không xoắn quấn vào đồ khác. Túi nên rộng để áo còn chỗ xoay, nhồi chặt quá thì lại giặt không sạch.
5. Nước mát, chế độ nhẹ. Nước mát là quy tắc gần như bất di bất dịch với denim. Chế độ nhẹ hoặc chế độ đồ mỏng làm lồng quay chậm hơn, ít ma sát hơn. Đừng dùng chất tẩy — chất tẩy ăn thẳng vào thuốc nhuộm chàm và để lại vệt sáng loang lổ không sửa được.
6. Giặt riêng vài lần đầu với áo mới. Denim mới còn dư thuốc nhuộm chưa bám chắc, giặt chung là cả mẻ ám xanh. Sau ba bốn lần thì lượng dư này gần hết, lúc đó giặt chung với đồ tối màu được.
7. Vắt nhẹ. Vắt cực mạnh vừa hằn nếp gãy vào vải vừa làm ma sát tăng vọt ở giây cuối. Vắt vừa phải, áo hơi nặng nước một chút cũng không sao vì bước phơi mới là bước quyết định.

Phơi — chỗ quyết định phom áo

Nếu chỉ nhớ được một điều từ bài này thì hãy nhớ điều ở đây: không treo áo khoác jean còn sũng nước lên móc dây mảnh.

Có hai cách phơi đúng:

• Móc vai dày bản. Loại móc gỗ hoặc móc nhựa có phần vai to bè, mặt tiếp xúc rộng. Sức nặng của nước được trải đều trên cả mảng vai thay vì dồn vào hai điểm. Móc dây thép uốn mảnh là thứ phá phom áo nhanh nhất trong tủ đồ nhà mình.
• Phơi ngang. Trải áo lên mặt phẳng thoáng hoặc vắt ngang qua thanh phơi, chỉnh cho hai vai cân nhau. Cách này không tạo lực kéo nào lên vai, an toàn nhất cho áo denim dày.

Thêm hai việc nhỏ nhưng khác biệt rõ: phơi lộn trái và phơi trong bóng râm. Nắng gắt buổi trưa ở Thanh Hoá làm bạc màu vải nhanh không kém gì nước nóng, và nắng đánh trực tiếp lên mặt phải áo trong lúc vải còn ướt thì bạc càng nhanh. Chỗ thoáng gió, có mái che, hong cả ngày là hợp lý. Vết nhăn trên denim cũng tự giãn ra khi áo khô dần dưới sức nặng của chính nó, gần như không phải là ủi — chuyện là ủi kỹ hơn có trong bài cách giặt quần áo không phai màu.

Áo jean mới ra màu chàm dính sang đồ khác — xử lý sao?

Tình huống quen thuộc: mặc áo khoác jean mới đi làm, tối về cởi ra thì áo thun trắng bên trong có vệt xanh ở cổ và nách, dây túi xách vải cũng ám một vệt xanh mờ.

Trước hết, đây không phải lỗi của áo. Denim mới nào cũng có giai đoạn ra màu, thuốc nhuộm chàm dư gặp mồ hôi và ma sát thì bong ra bám sang bề mặt sáng màu. Cách xử lý:

• Giặt vệt xanh càng sớm càng tốt. Vết chàm còn mới thì nước mát và nước giặt thường là đủ. Để cả tuần cho khô và bám chặt vào sợi thì khó hơn nhiều.
• Ngâm áo mới vài lần đầu cho bớt màu dư. Ngâm riêng trong chậu nước mát khoảng nửa tiếng, thấy nước ngả xanh thì đổ đi và làm lại. Vài lượt là lượng dư giảm hẳn.
• Trong mùa đầu, tránh mặc chung với đồ trắng và túi xách sáng màu. Cách né đơn giản mà hiệu quả hơn mọi cách tẩy sau này.
• Vệt chàm trên đồ sáng màu đắt tiền thì đừng tự tẩy. Chất tẩy mạnh có thể làm loang rộng hoặc ăn màu nền. Mang ra tiệm để xử lý theo loại vết an toàn hơn.

Khi nào nên gửi Nhà Gọn?

Giặt tại nhà theo đúng các bước trên là ổn với áo khoác jean thường ngày. Nhưng có mấy tình huống nên đưa ra tiệm hơn là tự xoay:

• Áo denim có chi tiết đặc biệt — phối da ở tay hoặc cổ, có lớp lót lông cừu, có thêu, có đinh tán. Mỗi phần một chất liệu, giặt chung một chế độ là hỏng phần yếu nhất.
• Áo dính vết cứng đầu — dầu mỡ, mực, cà phê, sơn. Vết trên nền denim tối màu không dễ nhìn ra khi ướt, tự tẩy hay bị quá tay để lại quầng sáng.
• Áo bị ẩm mốc do cất trong tủ suốt mùa hè. Mùa nồm ở Thanh Hoá làm đồ dày cất lâu bị chấm mốc, cần xử lý và sấy khô hoàn toàn chứ không chỉ giặt lại.
• Nhà không có chỗ phơi thoáng. Denim dày mà phơi trong phòng kín thì mấy ngày mới khô, và khô kiểu đó là có mùi.
• Đầu mùa lạnh lấy cả tủ đồ dày ra. Gom một lô cùng lúc bao giờ cũng gọn hơn giặt lắt nhắt từng chiếc.

Ở Nhà Gọn Laundry, đồ denim đi theo hai đường tuỳ tình trạng. Áo khoác jean thường có thể tính vào giặt sấy theo cân: dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Còn áo cần xử lý riêng hoặc có chi tiết đặc biệt thì đi đường giặt khô tính theo chiếc — áo khoác 40.000–120.000đ tuỳ chất liệu và độ phức tạp; quần jeans hoặc quần Âu, kaki là 55.000đ/chiếc. Nếu áo có vết cần xử lý riêng thì tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ, luôn báo trước khi làm. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%.

Nhà nào gửi đồ đều đặn thì thẻ thành viên trả trước tiết kiệm hơn: Bạc nạp 500.000đ tặng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ tặng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ tặng thêm 20%. Đồ được giặt riêng từng đơn trên máy giặt và máy sấy công nghiệp, giá niêm yết công khai, có lấy và giao tận nơi với phí tuỳ đơn và quãng đường. Nếu trong lô đồ có cả sơ mi cần giữ dáng cổ, tham khảo thêm cách giặt áo sơ mi nam giữ form cổ áo.