Cách giặt và bảo quản cờ vải, băng rôn

Sát ngày lễ, bác tổ trưởng đi từng nhà nhắc treo cờ. Bạn lôi lá cờ trên nóc tủ xuống, mở ra thì thấy mép cờ có vệt ố vàng, một góc bám bụi mưa đã khô thành vệt xám, và nếp gấp cũ hằn sâu tới mức là mãi không phẳng.

Người quen tay sẽ ném luôn vào máy giặt cùng mẻ đồ đang có. Chiều lấy ra: cờ nhạt đi một tông, mép viền tướp chỉ, và mấy cái áo trắng giặt cùng thì ám hồng.

Cờ vải và băng rôn nằm đúng vào nhóm đồ phiền nhất — màu nhuộm rất dễ ra, phần in thì sợ chà và sợ nhiệt, còn đường may mép lại mỏng. Nhưng làm đúng vài bước thì một lá cờ dùng được nhiều mùa.

Cờ và băng rôn thường làm bằng gì

Biết chất liệu thì mới chọn được cách giặt. Trên thị trường hay gặp bốn loại:

• Vải phi bóng (satin, sa tanh). Loại thông dụng cho cờ treo nhà, mặt bóng, mỏng, nhẹ. Rất dễ ra màu ở vài lần giặt đầu, dễ xước sợi khi chà mạnh.
• Vải polyester (sợi tổng hợp) dày. Dùng cho cờ treo ngoài trời và cờ cỡ lớn. Bền hơn, chịu nắng gió khá, nhưng bám bụi mịn vào thớ vải.
• Vải in kỹ thuật số hoặc in ép nhiệt — băng rôn, phông sự kiện. Lớp in nằm trên bề mặt vải, đây là chỗ yếu cần giữ.
• Vải nhung, vải thêu kim tuyến — cờ nghi lễ, cờ đoàn hội, cờ lưu niệm. Nhóm này gần như không xử lý ướt tại nhà được.

Nhìn vào mép cờ sẽ đoán được độ bền: mép may gập đôi có đường chỉ kép thì chịu được giặt tay; mép cắt nhiệt trơn không may thì rất dễ tướp, phải nhẹ tay hơn nữa.

Ba việc phải làm trước khi cho vào nước

1. Giũ khô và chải bụi. Cầm hai góc giũ mạnh ngoài ban công cho bụi khô rơi hết, rồi dùng bàn chải lông mềm chải xuôi một chiều. Bụi khô mà gặp nước sẽ tan thành vệt bùn loang, chà mãi không sạch.
2. Thử độ ra màu. Nhúng một góc mép vào nước mát chừng năm phút, ấn lên khăn trắng khô. Khăn ăn màu rõ thì lá cờ đó phải giặt riêng hoàn toàn, và nên giặt nhanh tay.
3. Kiểm đường may và phần in. Chỗ nào bung chỉ thì khâu lại trước khi giặt, vì nước và lực kéo sẽ mở rộng vết bung. Phần in đã sờn mép thì ghi nhớ để tránh chạm tới.

Giặt tay, nước mát, riêng từng lá

Đây là phần ăn thua. Nguyên tắc gọn trong một câu: một chậu, một lá cờ, nước mát, ít bọt, nhanh tay.

1. Pha nước mát — nước lã bình thường, đừng dùng nước ấm. Nhiệt độ cao mở thớ vải và đẩy thuốc nhuộm ra nhanh hơn hẳn.
2. Dùng nước giặt dịu, liều nhẹ. Tránh bột giặt có chất tăng trắng và tránh mọi loại thuốc tẩy — chúng làm màu đỏ ngả cam và làm phần in xỉn đi.
3. Nhúng và bóp nhẹ, không vò, không xoắn, không chà bàn chải. Với vết bẩn cứng đầu ở mép, chấm nhẹ bằng khăn mềm chứ đừng cọ.
4. Chỉ ngâm ngắn. Năm tới mười phút là đủ. Ngâm lâu là màu ra nhiều và tự bám ngược lại chỗ vải sáng của chính lá cờ đó.
5. Xả nước mát nhiều lần cho tới khi nước trong hẳn. Xả không kỹ thì cặn nước giặt còn lại sẽ làm mặt vải cứng và hút bụi nhanh hơn ở lần treo sau.

Với băng rôn có chữ in, thêm một bước: lộn mặt in vào trong trước khi nhúng, và chỉ thao tác qua lớp vải mặt sau. Cách giữ hình in không bong tróc nói kỹ hơn ở bài cách giặt áo thun in hình không bong tróc, nguyên lý dùng chung được cho vải in.

Làm ráo và phơi: không vắt xoắn, phơi bóng râm

Xong khâu xả là tới chỗ nhiều người làm hỏng cờ mà không biết. Vắt xoắn tạo lực kéo tập trung vào mép may và vào lớp in, làm chỉ mép giãn ra rồi tướp, còn lớp in thì rạn thành mạng nhỏ li ti. Vài lần như vậy là chữ bắt đầu bong mảng.

Cách làm ráo nước đúng:

• Nhấc cả lá lên cho nước tự chảy, đỡ bằng hai tay để trọng lượng không dồn vào một góc.
• Trải lên một chiếc khăn bông khô, cuộn lại như cuộn bánh rồi ấn đều dọc thân cuộn. Khăn hút bớt nước mà không cần xoắn một vòng nào.
• Mở cuộn, trải phẳng lá cờ lên khăn khô thứ hai nếu vẫn còn nặng nước.

Sang khâu phơi: nắng gắt là thứ làm bạc màu nhanh, đặc biệt với đỏ và vàng — đúng hai màu mà cờ cần giữ chuẩn. Vậy nên:

• Phơi ở bóng râm có gió lùa, hiên nhà hoặc ban công che nắng.
• Trải phẳng trên mặt phẳng sạch, hoặc vắt ngang qua hai dây phơi song song để trọng lượng dàn đều. Kẹp một góc treo lủng lẳng thì góc đó bị kéo giãn thành hình phễu.
• Lật mặt giữa chừng cho khô đều hai bên.
• Phải khô hoàn toàn mới cất. Cờ còn ẩm gấp lại cất vào tủ là ổ mốc, mà vết mốc trên vải phi bóng thường chỉ mờ đi chứ khó sạch hẳn.

Nguyên tắc chống phai màu khi giặt nói chung nằm ở bài cách giặt quần áo không phai màu — cờ là ca khó nhất của nhóm này.

Là ở nhiệt độ thấp, qua một lớp vải lót

Nếp hằn cũ trên cờ nhìn rất mất mặt khi treo. Nhưng bàn là là thứ phá cờ nhanh thứ hai sau máy giặt.

1. Hạ nhiệt xuống mức thấp, mức dành cho vải tổng hợp. Vải phi gặp nhiệt cao là chảy bóng thành vệt loáng, hỏng vĩnh viễn.
2. Là mặt trái và phủ một lớp vải cotton mỏng lên trên rồi mới đặt bàn là. Không để đế bàn là chạm thẳng vào mặt in, mặt thêu hay kim tuyến.
3. Đẩy đều tay, không dừng lâu một chỗ. Dừng vài giây là đủ để in một vệt bóng.
4. Tắt hơi nước nếu cờ mới giặt còn hơi ẩm — hơi nước cộng nhiệt làm màu chạy tiếp.

Cách nhẹ nhàng hơn cho cờ mỏng: treo lên móc, xịt sương nước mát rồi vuốt phẳng bằng tay, để tự khô. Nếp nhăn nhẹ tự giãn mà không cần đụng nhiệt.

Gấp và cất giữa các dịp

Cờ hỏng phần lớn trong tủ chứ không phải trên cột. Vài điểm giữ cho lần treo sau:

• Cuộn quanh một lõi giấy thay vì gấp — cách này không tạo nếp hằn. Cuộn lỏng tay, mặt in hướng ra ngoài.
• Nếu buộc phải gấp, đổi vị trí nếp gấp mỗi lần cất, đừng gấp trùng chỗ cũ. Lót giấy mềm không màu vào giữa các lớp.
• Cất trong túi vải thoáng, đừng bọc túi nilon kín. Nilon giữ hơi ẩm bên trong và làm vải ngả vàng theo thời gian.
• Để nơi khô, cao ráo, tránh nắng chiếu. Trên nóc tủ sát mái tôn là chỗ nóng và ẩm luân phiên — chỗ xấu cho vải. Cách giữ tủ khô ráo có ở bài cách bảo quản quần áo trong tủ không ẩm mốc.
• Giặt sau mỗi đợt treo dài ngoài trời, đừng cất luôn. Bụi mưa và khói xe để trên vải nhiều tháng sẽ ăn thành vệt ố khó ra.
• Cờ đã rách mép, bạc màu loang lổ thì thay mới. Cờ Tổ quốc treo nơi công cộng cần lành lặn và đúng màu, đây là chuyện chỉnh tề chứ không phải chuyện tiết kiệm.

Khi nào nên gửi tiệm

Có mấy trường hợp làm ở nhà vừa mệt vừa dễ hỏng: cờ cỡ lớn treo cột không có chỗ trải phơi; phông và băng rôn sự kiện dài vài mét; cờ nhung, cờ thêu kim tuyến, cờ nghi lễ; hoặc vết ố mốc đã ăn lâu ngày. Nhóm này cần chỗ có máy và có mặt bằng phơi trải.

Cờ và băng rôn là món ngoài bảng niêm yết, nên tiệm không tự đặt giá — bạn gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369, kèm kích thước và chất liệu, để được báo giá theo món. Các mức giá có sẵn để bạn hình dung: giặt sấy quần áo dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ; rèm thường 40.000đ/kg, rèm tháo lắp 50.000đ/kg; thảm mềm 40.000–45.000đ/kg, thảm cứng 149.000đ/m²; giặt sấy chăn ga 35.000đ/kg; tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và diện tích; khăn choàng 90.000–180.000đ. Lấy ngay trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Tiệm dùng máy giặt sấy công nghiệp, giặt riêng từng đơn nên đồ nhà bạn không nằm chung lồng với đồ khách khác — với đồ ra màu như cờ thì điều này đáng giá, đếm món khi nhận và khi trả. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường.