Cách giặt chăn nỉ, chăn lông cừu nhân tạo

Cuối tháng Mười một, gió mùa đông bắc tràn về, cả nhà lôi chăn nỉ trong tủ ra. Cái chăn mua mùa trước, hồi mới bóc túi mềm mượt như lông thỏ, giờ sờ vào thấy hơi ram ráp, mặt lông nằm rạp thành từng vệt, vài chỗ nổi cục xù li ti như hạt cát. Nó vẫn ấm, nhưng cái cảm giác dễ chịu lúc mới mua thì không còn.

Chuyện này gần như luôn xảy ra ở khâu giặt chứ không phải ở chất lượng chăn. Chăn nỉ và chăn lông cừu nhân tạo là hai món có ngưỡng chịu đựng thấp hơn nhiều so với chăn cotton, và cái nếp giặt quen tay — nước ấm cho sạch, đổ nước xả cho thơm, sấy nóng cho nhanh khô — đúng là ba việc phá nó nhanh nhất.

Bài này nói rõ vì sao, rồi chỉ quy trình giặt cụ thể, cách gỡ xù lông, và mốc nào thì gửi tiệm cân theo kg cho nhẹ người — nhất là mùa nồm ở Thanh Hoá khi phơi trong nhà ba ngày chăn vẫn còn ẩm ở lõi.

Chăn nỉ và chăn lông cừu nhân tạo thực ra là gì

Cả hai đều dệt từ sợi polyester, tức sợi tổng hợp gốc nhựa. Mặt lông mềm mà bạn sờ thấy không phải lông tự nhiên mọc ra — nó được tạo bằng cách chải và mài cơ học cho các đầu sợi tơi lên khỏi nền dệt. "Lông cừu nhân tạo" chỉ là tên gọi mô tả cảm giác chạm, không có sợi len cừu nào trong đó.

Hiểu điều này thì mọi luật giặt phía sau đều tự sáng ra. Polyester mềm ra ở nhiệt độ thấp hơn nhiều so với cotton hay len. Khi bị nóng quá ngưỡng, các đầu sợi lông co lại, dính vào nhau và cứng thành cụm. Đó là lúc chăn "mất lông" — thực ra lông vẫn còn nguyên đó, chỉ là nó không đứng dậy được nữa. Và cụm sợi bị nung thì không có cách nào phục hồi.

Ba thứ phá chăn nỉ nhanh nhất

1. Nhiệt cao. Nước giặt nóng, sấy nóng, và cả bàn là. Chăn nỉ tuyệt đối không là ủi — chỉ cần chạm bàn là nóng vài giây là có một vệt bóng cứng vĩnh viễn trên mặt lông.
2. Nước xả vải. Đây là chỗ nhiều nhà làm ngược ý định. Nước xả hoạt động bằng cách phủ một lớp màng lên sợi để chúng trơn và bớt tích điện — hợp với cotton, nhưng trên sợi polyester đã sẵn trơn thì lớp màng đó chỉ làm lông nằm rạp và bết lại. Giặt vài lần là chăn sờ trơn mà không xốp, còn hút nước thì kém hẳn.
3. Ma sát trong lồng máy. Giặt chăn nỉ chung với jeans, áo khoác có khoá kéo, đồ có móc và cúc kim loại là công thức tạo xù lông. Mỗi lần khoá kéo cọ qua mặt lông là một đám sợi bị kéo lên và vón lại.

Ngoài ba thứ trên còn một điểm nhỏ hay bị quên: đổ quá nhiều chất giặt. Bọt dư đọng lại giữa các sợi lông, xả không hết, khô đi thành lớp cặn làm chăn cứng và bám bụi nhanh hơn. Với chăn nỉ, lượng chất giặt nên dùng khoảng một nửa so với mẻ quần áo cùng cân nặng.

Quy trình giặt máy cho chăn nỉ

1. Giũ mạnh ngoài ban công trước. Bụi, tóc, lông thú cưng rũ đi trước thì đỡ hẳn một lượt bẩn, và bớt tóc quấn vào sợi lông.
2. Kiểm tra tải trọng máy. Chăn nỉ khô cầm nhẹ tênh nhưng ngậm nước nặng gấp mấy lần. Máy 8kg mà nhét chăn đôi khổ lớn là lồng lệch, máy rung giật và chăn không được xả sạch. Nguyên tắc: một chăn một mẻ, và chăn phải chiếm chưa tới hai phần ba thể tích lồng khi khô.
3. Xử lý vết bẩn cục bộ trước. Thấm nước lạnh pha chút chất giặt lên đúng vết, để ngấm 15 phút rồi vỗ nhẹ, không chà mạnh. Với chăn màu, thử trước ở mép khuất — góc gần đường viền là chỗ hợp lý — chờ xem có phai không rồi mới làm rộng.
4. Chọn nước lạnh hoặc mát dưới 30°C, chế độ nhẹ, vắt tốc độ thấp. Vắt tốc độ cao ép chăn thành khối cứng và hằn nếp gãy.
5. Dùng ít chất giặt, bỏ hẳn nước xả. Muốn chăn mềm hơn thì cho khoảng nửa cốc giấm trắng vào ngăn xả — giấm giúp gỡ cặn xà phòng còn sót và không phủ màng lên sợi. Mùi giấm bay hết sau khi khô.
6. Chạy thêm một lượt xả. Với chăn dày, một lượt xả thường chưa đủ; bấm thêm chu trình xả là cách rẻ để chăn không bị cứng vì cặn.

Nếu chăn ghi nhãn giặt tay, hoặc chăn có viền satin mỏng manh, thì làm trong bồn tắm: hoà chất giặt cho tan hẳn trước khi thả chăn vào nước lạnh, nhấn chìm và bóp nhẹ đều, ngâm 20 phút, xả hai ba nước, rồi ép cho ráo bằng cách cuốn tròn chứ không vắt xoắn.

Sấy và phơi — nhiệt thấp, kiên nhẫn hơn một chút

• Sấy máy ở nhiệt thấp, thời gian ngắn. Chọn nấc thấp nhất hoặc chế độ đồ tổng hợp. Sấy nóng để "cho nhanh" là cách phá mặt lông nhanh nhất.
• Lấy ra khi còn hơi ẩm rồi hong tiếp bằng gió. Cách này giữ được độ tơi hơn hẳn so với sấy tới khô cong trong máy.
• Bóng dâm, có gió, tránh nắng gắt. Nắng miền Trung tháng Sáu tháng Bảy làm màu chăn bạc đi trông thấy và làm sợi giòn. Phơi vắt ngang qua hai dây song song để chăn không bị kéo giãn ở một chỗ.
• Đừng vắt đôi lên một dây. Hai lớp úp vào nhau thì phần giữa cả ngày không thấy gió — đúng chỗ mốc mọc.
• Mùa nồm phải có quạt. Tháng Hai tháng Ba ở Thanh Hoá, độ ẩm cao khiến chăn phơi trong nhà ba ngày vẫn ẩm ở lõi. Bật quạt thổi thẳng vài tiếng, và sờ kỹ các mép may nhiều lớp trước khi gấp cất.
• Không là ủi, không hấp nóng. Nếp nhăn trên chăn nỉ tự phẳng sau một đêm trải giường.

Về nhịp giặt, chăn nỉ dùng hằng đêm nên giặt khoảng ba đến bốn tuần một lần trong mùa lạnh, và giặt kỹ một lượt trước khi cất tủ cuối mùa. Bàn kỹ hơn về tần suất cho cả bộ chăn ga có ở bài bao lâu nên giặt chăn ga một lần.

Gỡ xù lông cho chăn đã dùng lâu

Vón xù là hiện tượng các đầu sợi bị ma sát kéo lên rồi xoắn vào nhau thành hạt. Gỡ được phần lớn nếu làm sớm:

• Máy cắt lông xù cầm tay — hiệu quả và an toàn nhất trong ba cách. Trải chăn phẳng trên mặt bàn cứng, lướt nhẹ theo một chiều, đừng ấn.
• Lược răng thưa — chải gom các hạt xù về một hướng rồi nhặt bỏ. Chậm nhưng không có rủi ro cắt phạm.
• Dao cạo râu — kéo rất nhẹ trên mặt phẳng căng. Cách này dễ cắt phạm nền vải nên không dùng cho chăn mỏng.
• Con lăn băng dính hoặc găng cao su ẩm — hợp để gom lông thú cưng và sợi vải bám hơn là gỡ hạt xù.

Nói cho công bằng: nếu chăn đã xù thành mảng dày sau nhiều mùa và mặt lông mòn tới nền dệt, thì khả năng phục hồi hạn chế — gỡ xong nhìn gọn gàng hơn nhưng độ mềm ban đầu không quay lại. Chuyện xử lý sợi vải bám và xù lông trên quần áo nói chung có bài riêng: cách xử lý quần áo bị xù lông, vải bám.

Những lỗi hay gặp

• Đổ nước xả cho thơm. Lỗi phổ biến nhất, và nó làm đúng điều ngược với mong muốn.
• Giặt chung với khăn bông mới. Khăn bông mới nhả xơ rất nhiều, xơ đó bám vào mặt lông nỉ và rất khó gỡ.
• Nhét chăn đôi vào máy 7–8kg. Chăn không được xả sạch, cặn xà phòng đọng lại làm cứng mặt lông; máy thì rung lệch hại trục.
• Sấy nóng "cho nhanh khô". Vài phút quá nhiệt đủ để mặt lông bết vĩnh viễn.
• Là phẳng nếp gãy. Bàn là để lại vệt bóng cứng, hỏng hơn cả nếp nhăn ban đầu.
• Cất tủ khi chăn mới "gần khô". Gần khô không phải là khô — đây là nguyên nhân hàng đầu của mùi ẩm mốc khi lôi chăn ra vào mùa lạnh năm sau.

Khi nào nên gửi tiệm

Mấy tình huống tự làm ở nhà vừa mệt vừa không tới:

• Chăn đôi khổ lớn, chăn nỉ dày hai lớp — máy giặt gia đình không kham nổi tải trọng lúc ngậm nước.
• Nhà không có chỗ phơi tử tế, nhất là chung cư và nhà ống trong phố vào mùa nồm.
• Cần khô trong ngày để kịp đón khách hoặc chuẩn bị phòng cho thuê.
• Vết bẩn cần tẩy riêng — mốc lâu ngày, vết dầu, vết mực.
• Dọn cuối mùa, khi cần giặt một lượt cả chăn, ga, rèm và thảm rồi cất tủ.

Ở Nhà Gọn, chăn được cân và áp mức niêm yết theo loại: giặt sấy chăn ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Nếu chăn đã sạch mà chỉ cần sấy lại cho tơi và khô kiệt thì có sấy riêng chăn ga 30.000đ/kg. Khoản tẩy vết riêng 30.000–200.000đ tuỳ vết, luôn báo giá trước khi làm. Cần lấy gấp trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%. Quy trình cụ thể cho cả bộ chăn ga gối có ở bài giặt chăn ga tại Thanh Hoá.

Đồ được giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả — và sấy bằng máy sấy công nghiệp có kiểm soát nhiệt, tức là khô kiệt cả phần mép may nhiều lớp mà không phải nướng chăn ở nhiệt cao. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, báo trước khi chốt lịch.