Cách giặt chân váy xếp ly giữ nếp ly sắc, không xoè loạn

Chiều thứ Sáu, lấy chiếc chân váy xếp ly ra khỏi máy giặt để chuẩn bị cho buổi gặp sáng mai. Váy vẫn sạch, màu vẫn nguyên. Nhưng cầm lên thì nó không còn ra hình chiếc váy nữa: phần trên các nếp ly dính bết vào nhau, phần dưới bung loe như cái quạt giấy bị dẫm phải, lại thêm một vệt hằn ngang cắt qua toàn bộ thân váy. Vuốt tay xuống thì phẳng được vài giây rồi lại xoè.

Chân váy xếp ly khác hẳn mọi món đồ khác trong tủ: giá trị của nó nằm ở nếp, không nằm ở vải. Vải còn nguyên mà nếp loạn thì chiếc váy coi như hỏng. Và nếp mất rất nhanh, nhiều khi chỉ sau một mẻ giặt làm sai. Bài này nói cơ chế trước, cách làm sau.

Nếp ly được tạo ra bằng nhiệt — và nhiệt cũng xoá được nó

Phần lớn chân váy xếp ly bán sẵn là vải tổng hợp, chủ yếu polyester hoặc polyester pha. Nếp ly trên đó không phải do may, mà do ép nhiệt: nhà máy gấp vải theo đường ly rồi ép ở nhiệt độ cao. Sợi polyester là sợi nhựa nhiệt dẻo — nóng thì mềm ra và định hình theo tư thế đang bị giữ, nguội thì "nhớ" luôn hình đó.

Nhưng cái gì tạo ra nếp thì cái đó cũng xoá được nếp. Cho váy vào nước nóng hoặc quay trong máy sấy nhiệt cao, sợi lại mềm ra — và lần này nó ghi nhớ đúng cái hình đang nằm trong lồng máy: nhàu, xoắn, bẹp. Không có mẹo nào sửa được nếp đã bị nhiệt xoá, nên phòng quan trọng hơn hẳn chữa.

Váy vải tự nhiên như cotton, lanh hay viscose thì khác: sợi không nhiệt dẻo, ly ở đó thường do đường may chần giữ lại. Nhóm này mất nếp nhanh hơn nhưng bù lại dễ là lại hơn.

Ngoài nhiệt còn thủ phạm thứ hai là lực cơ học: vòng vắt tốc độ cao ép cả khối vải ướt dính chặt vào thành lồng, ly bị bẻ ngang rồi khô luôn ở tư thế sai đó.

Bốn việc phá nếp ly nhanh nhất

1. Để máy vắt ở tốc độ cao. Nguyên nhân hàng đầu, và cũng là thứ dễ sửa nhất vì chỉ cần bấm đổi một nút.
2. Giặt chung với đồ nặng. Quần jean, khăn tắm dày, đồ có khoá kéo va đập trong lồng, đè lên váy mỏng và bẻ ly suốt cả mẻ giặt.
3. Sấy nóng. Với váy polyester ép nhiệt thì máy sấy để mức nóng gần như là bản án: nếp xoá đi, vải còn có thể co không đều.
4. Là sai cách. Đưa bàn là ngang qua nếp làm ly bẹt ra; ấn bàn là nóng trực tiếp lên mặt phải polyester làm vải bóng lì, vết bóng đó không xử lý lại được.

Trước khi giặt: mười phút chuẩn bị đáng giá cả buổi là

Bước hầu như ai cũng bỏ qua, nhưng nó quyết định phần lớn kết quả.

1. Đọc mác trước. Dòng "chỉ giặt khô" không phải câu nói cho có. Thấy dòng đó, hoặc thành phần có len, lụa, viscose thì đừng cho vào máy.
2. Vuốt lại từng nếp về đúng đường gấp. Váy đang đúng nếp thì giặt xong nếp còn; váy loạn sẵn thì giặt xong loạn hơn.
3. Gấp gọn theo đúng nếp. Chụm toàn bộ ly thành một dải dài như khi gấp quạt giấy, rồi gấp đôi cho vừa túi.
4. Buộc giữ và cho vào túi lưới. Hai ba vòng dây vải mềm buộc lỏng quanh thân và gần gấu, đủ để ly không bung nhưng không siết tới mức hằn vết.
5. Kéo khoá, cài móc, lộn mặt trái. Khoá kéo hở là thứ cào rách vải mỏng nhanh nhất trong một mẻ giặt.

Giặt: nước mát, chế độ nhẹ, vắt thấp

• Nước mát, khoảng ba mươi độ trở xuống. Nước nóng là kẻ thù trực tiếp của nếp ép nhiệt, và cũng làm màu phai nhanh hơn.
• Chọn chế độ đồ mỏng hoặc chế độ giặt tay. Vòng quay chậm, thời gian ngắn, đảo nhẹ.
• Hạ tốc độ vắt hoặc tắt vắt. Váy sẽ nặng tay hơn nhưng treo lên là tự nhỏ nước trong khoảng nửa tiếng — đổi lấy việc ly không bị ép bẹp vào thành lồng thì rất đáng.
• Nước giặt trung tính, liều vừa phải. Không dùng chất tẩy mạnh, không ngâm lâu.
• Bỏ nước xả. Lớp màng nước xả làm sợi mềm oặt — mềm thì dễ chịu với khăn tắm, nhưng với váy xếp ly thì mềm nghĩa là ly không đứng nổi.

Nếu giặt tay: pha nước giặt vào chậu nước mát, đặt cả bó váy đã buộc vào, nhấn xuống rồi thả lên vài lượt. Không vò, không xoắn. Ép nước bằng cách cuộn váy trong khăn bông khô rồi ấn nhẹ.

Phơi: treo thẳng đứng, để trọng lượng làm việc thay bạn

Phơi là bước có thể sửa lại phần nào những gì máy giặt vừa làm, nếu treo đúng kiểu.

• Treo cạp váy lên móc có kẹp, loại móc kẹp quần, cho thân váy buông thẳng đứng. Trọng lượng nước còn đọng trong vải lúc này đóng vai một chiếc bàn là tự nhiên, kéo các nếp thẳng xuống trong lúc váy khô dần.
• Tuyệt đối không vắt ngang váy qua dây phơi. Đây là điểm ngược hẳn với áo phông hay áo len: dây phơi bẻ ngang thân váy sẽ tạo một nếp ngang cắt qua toàn bộ ly, đúng vệt hằn nhiều người hay gặp.
• Vuốt nếp khi váy còn ẩm. Đi tay dọc theo từng nếp một lượt. Vải ẩm còn nghe lời; vải khô rồi thì phải nhờ tới bàn là.
• Kẹp nhẹ vài chỗ ở gấu, nhưng đừng kẹp chặt vì vết hằn cũng phải là mới hết.
• Chỗ phơi thoáng gió, tránh nắng gắt chiếu thẳng, vì nắng gay gắt làm polyester màu đậm bạc nhanh và làm sợi cứng lại.

Là từng nếp — chậm mà chắc

Là chân váy xếp ly mất thời gian, không có cách rút gọn. Nhưng làm đúng thì mỗi chiếc chỉ tốn chừng mười lăm phút.

1. Xem mác nhiệt độ trước. Polyester và hàng pha thường ở mức thấp, ký hiệu một chấm. Đặt nhiệt cao lên polyester là cách nhanh nhất làm vải bóng lì và cháy nhẹ, không sửa được.
2. Luôn là qua vải lót. Đặt một chiếc khăn cotton mỏng lên trên nếp rồi mới đưa bàn là. Lớp lót này chặn nhiệt tiếp xúc trực tiếp và giữ mặt vải không bị bóng. Là mặt trái nếu vải cho phép.
3. Đi bàn là dọc theo chiều nếp, từ cạp xuống gấu, theo một chiều. Đừng đẩy ngang qua các ly.
4. Kẹp giữ đầu nếp ở gấu bằng kẹp giấy bọc nhựa trong lúc là phần trên, để nếp không xê dịch.
5. Có bàn là hơi nước cầm tay thì càng nhàn: giữ đầu phun cách mặt vải chừng một đốt ngón tay, tay kia vuốt nếp về đúng đường rồi giữ vài giây cho nguội. Đây là cách an toàn nhất vì không tiếp xúc trực tiếp.

Nguyên tắc chung về nhiệt và cách chọn vải lót có trong bài cách là ủi quần áo phẳng đẹp tại nhà.

Nếp đã xoè loạn — cứu được tới đâu

Nói thẳng để bạn khỏi mất công: váy polyester ép nhiệt mà nếp đã bị nhiệt xoá sạch thì không tạo lại được ở nhà. Nếp gốc hình thành nhờ nhiệt độ và áp lực của máy ép công nghiệp, bàn là gia đình không đạt tới mức đó.

Còn cứu được, nếu nhìn nghiêng vẫn thấy đường gấp hằn trên vải và ly chỉ bị bung ra nằm lệch:

1. Treo váy lên móc kẹp, phun ẩm nhẹ toàn thân bằng bình xịt nước hoặc bàn là hơi.
2. Chỉnh từng nếp về đúng đường gấp cũ, chụm lại theo một chiều.
3. Là qua vải lót ở nhiệt thấp, đi dọc từng nếp một, giữ bàn là ở mỗi nếp vài giây.
4. Kẹp giữ đầu nếp và để yên cho tới khi vải nguội hẳn — bước nguội mới là bước định hình, nhấc kẹp ra sớm thì công cốc. Làm hai lượt; sau hai lượt vẫn không đứng thì khả năng cao nếp đã mất dấu thật.

Váy vải tự nhiên có ly giữ bằng đường may thì dễ hơn nhiều: chỉ cần là lại theo đường may sẵn có.

Khi nào nên gửi tiệm

Phần lớn chân váy xếp ly bạn tự làm ở nhà là ổn, và bài này viết ra đúng để bạn tự làm. Có ba trường hợp gửi tiệm sẽ đỡ hơn:

• Váy có mác "chỉ giặt khô", hoặc vải pha len, lụa, viscose. Nhóm này gặp nước là biến dạng. Ở Nhà Gọn Laundry, giặt khô chân váy 40.000–70.000đ tuỳ chất liệu và độ cầu kỳ.
• Váy midi ly nhỏ và dày. Số nếp lên tới hàng chục, tự là mất cả buổi mà vẫn dễ lệch chỗ này chỗ kia.
• Có vết bẩn nằm ngay trên nền ly. Chà tay lên nếp gấp là cách chắc chắn làm bung ly. Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ, luôn báo giá trước. Cũng nói trước: vết ố để lâu thường chỉ mờ đi chứ không sạch hẳn.

Gửi cả mẻ đồ đi làm gồm sơ mi, quần âu và váy thì tính theo cân tiện hơn: giặt sấy dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ; lấy gấp trong vòng hai giờ hoặc dịp lễ Tết có phụ thu 20%. Xem thêm giặt đồ công sở, sơ mi Thanh Hoá; còn nếu chỉ cần là hơi cho phẳng nếp thì xem giặt là hơi Thanh Hoá.

Đồ được giặt riêng từng đơn trên máy giặt và máy sấy công nghiệp, đếm món khi nhận và khi trả, giá niêm yết công khai. Giờ trả được hẹn ngay lúc nhận đơn.