Cách giặt đồ khi trong nhà có người ốm cho vệ sinh

Đêm thứ hai con sốt, chị dậy thay áo cho con lần thứ ba. Cái áo ướt đẫm mồ hôi được vo lại, ném vào giỏ đồ ở góc nhà tắm — cùng chỗ với đống đồ đi làm của cả nhà đang chờ tới cuối tuần mới giặt. Đến sáng thứ tư, mở nắp giỏ ra thì cả góc phòng đã có mùi chua nồng, và chiếc áo sơ mi trắng nằm dưới đáy giỏ ngả sang màu ngà.

Nhà có người ốm thì đồ vải quay vòng nhanh gấp đôi bình thường: áo thay mấy lần một ngày, khăn lau người, vỏ gối thấm mồ hôi, ga giường nhàu sau nhiều ngày nằm. Trong khi đó người chăm bệnh lại là người bận rộn nhất nhà, nên giặt giũ dễ bị đẩy xuống cuối danh sách. Bài này gom lại vài nguyên tắc gọn để giỏ đồ không thành chỗ tồn đọng. Xin nói rõ ngay từ đầu: đây chỉ là chuyện vệ sinh đồ vải thường thức, không thay hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu người bệnh có chỉ dẫn riêng từ bác sĩ hoặc cơ sở y tế, hãy làm theo chỉ dẫn đó trước.

Vì sao tách giỏ lại là việc đáng làm đầu tiên

Nghe có vẻ hình thức, nhưng tách giỏ giải quyết một vấn đề rất thực tế: nhịp giặt của hai nhóm đồ khác hẳn nhau. Đồ người ốm cần đi sớm, thường trong ngày. Đồ còn lại của nhà có thể chờ đủ mẻ. Khi hai nhóm nằm chung một giỏ, bạn buộc phải chọn: hoặc giặt cả giỏ non mẻ cho kịp, hoặc để nhóm cần giặt sớm nằm chờ. Cả hai lựa chọn đều dở.

Tách ra còn cho bạn quyền chọn chu trình riêng cho nhóm đồ đó mà không vướng chiếc áo lụa hay chiếc áo len nằm lẫn bên trong. Cách làm gọn nhất:

• Đặt một giỏ hoặc một túi giặt riêng ngay cạnh giường người ốm, đừng bắt ai phải ôm đồ đi qua nửa nhà mới có chỗ bỏ.
• Chọn giỏ có lớp lót tháo được hoặc túi vải giặt được — thứ này quan trọng, vì bản thân cái giỏ cũng cần được giặt.
• Đừng vo tròn đồ ẩm rồi nhét chặt xuống đáy. Trải lỏng ra hoặc treo hong tạm cho ráo trước khi bỏ vào, ẩm dồn chặt là công thức chắc chắn tạo mùi.
• Đừng để giỏ trong nhà tắm kín gió. Chỗ ẩm quanh năm là chỗ dở nhất để chứa đồ chờ giặt.

Giặt sớm, đừng để dồn ba bốn ngày

Nếu chỉ nhớ được một điều từ bài này thì nên là điều này: thời gian đồ nằm chờ mới là biến số quan trọng, chứ không phải loại nước giặt bạn dùng. Vải thấm mồ hôi để lâu trong môi trường ấm ẩm thì mùi bám sâu vào sợi, và tới lúc đó một lần giặt thường không đủ để đưa mùi đi hết.

Thực tế nhà có người ốm thì lấy đâu ra thời gian giặt mỗi ngày. Vậy nên chọn phương án khả thi thay vì phương án lý tưởng:

1. Gom theo ngày, giặt vào giờ cố định — chẳng hạn bật máy lúc đi ngủ, sáng dậy lấy ra sấy hoặc phơi. Một nhịp cố định dễ giữ hơn là "khi nào rảnh thì giặt".
2. Món ướt đẫm thì xử lý ngay, đừng chờ mẻ — giũ, xả qua nước rồi vắt cho ráo, treo hong đến lúc giặt chính thức.
3. Khi không kịp thật thì gửi tiệm — đây là lúc dịch vụ giặt sấy đáng tiền nhất, vì nó mua lại thời gian cho người đang phải thức đêm.

Chăn ga là nhóm hay bị bỏ quên nhất vì cồng kềnh và ngại giặt. Người nằm nhiều ngày thì ga giường tiếp xúc liên tục với mồ hôi, nên tần suất thay cần dày hơn lúc bình thường. Bài bao lâu nên giặt chăn ga một lần có phần nói kỹ về nhịp thay theo mùa và theo hoàn cảnh.

Nhiệt độ: đọc nhãn vải trước, đừng đun tất cả lên cho chắc

Phản xạ thường gặp là vặn nhiệt lên mức cao nhất cho yên tâm. Đây là chỗ dễ hỏng đồ nhất. Nhiệt vượt ngưỡng vải chịu được sẽ làm co rút, phai màu, mục sợi và bung chun — mà món hỏng thì bỏ đi chứ không cứu lại được.

Việc cần làm đơn giản hơn nhiều: lật nhãn mác trong cổ áo hoặc đường viền hông ra đọc. Nhãn ghi mức nhiệt tối đa cho món đó, và bạn chọn nhiệt cao hơn thường ngày nhưng vẫn nằm trong giới hạn nhãn cho phép. Vài điểm quy về nguyên tắc:

• Chăn ga, khăn bông, đồ cotton dày — nhóm này thường chịu được nhiệt cao hơn cả, và cũng là nhóm tiếp xúc nhiều nhất, nên đáng ưu tiên xử lý ở mức nhãn cho phép.
• Áo thun pha sợi co giãn, đồ lót, đồ ngủ mỏng — nhiệt cao làm hỏng phần chun và làm bai dão. Giữ đúng nhãn, bù lại bằng cách giặt sớm.
• Đồ len, lụa, món nhãn ghi giặt tay — đừng thoả hiệp. Món này nên tách hẳn ra và xử lý theo đúng chỉ dẫn của nhà sản xuất.
• Đồ dính vết cần xử lý — đừng dội nước nóng lên trước, vì nhiều loại vết gặp nóng lại bám chặt hơn. Thấm bớt bằng khăn giấy rồi xử lý theo loại vết.

Cũng đừng đổ gấp đôi lượng nước giặt cho chắc. Bọt dư không xả hết đọng lại trong sợi vải, gây bí và ngứa cho người có làn da đang nhạy cảm. Phần liên quan tới đồ ngủ và vỏ gối tiếp xúc trực tiếp với mặt được nói kỹ trong bài cách giặt vỏ gối ga giường tốt cho da.

Làm khô kiệt — bước hay bị coi nhẹ nhất

Giặt sạch rồi mà làm khô dở thì công cốc. Ẩm là điều kiện thuận lợi cho nấm mốc phát triển và cho mùi quay trở lại, nhất là trong những ngày nồm ở Thanh Hoá khi quần áo phơi sang ngày thứ hai vẫn còn mát tay. Với đồ dùng cho người đang mệt trong người, chăn ga và khăn còn ẩm gây khó chịu trực tiếp.

Mấy chỗ hay còn ẩm mà mắt không thấy: phần cạp quần, đường may dày ở nách và gấu, cổ áo hai lớp, mép chun đồ lót, góc vỏ chăn. Sờ đúng những chỗ đó trước khi tuyên bố đồ đã khô. Nếu trời không ủng hộ, có mấy đường:

• Vắt kỹ hơn trước khi phơi — bớt được nước ở khâu vắt là bớt được hàng giờ hong khô.
• Phơi thưa, có gió lùa — treo sát nhau làm đồ khô chậm hơn nhiều so với bạn tưởng.
• Dùng máy sấy cho dứt điểm — nếu nhà không có, tiệm nhận sấy riêng: quần áo 22.000đ/kg, chăn ga 30.000đ/kg. Bạn tự giặt ở nhà rồi mang đi sấy cũng được.
• Đừng gấp cất khi còn hơi ẩm — một đêm trong tủ kín là đủ để mùi mốc quay lại và bám dai hơn lần đầu.

Khi nào nên mang ra tiệm thay vì tự xoay

Có những lúc tự làm là lựa chọn dở, không phải vì bạn không làm được mà vì bạn không còn thời gian và sức để làm cho tới nơi. Mấy dấu hiệu nên gửi đi:

• Đồ dồn quá hai ngày và bạn không thấy khoảng trống nào trong lịch để giặt cho hết.
• Chăn, ga, đệm topper cồng kềnh mà máy giặt nhà không tải nổi, hoặc phơi mãi không khô.
• Trời nồm liên tục, đồ giặt xong không có chỗ nào khô được.
• Bạn cần đồ về gấp trong ngày để kịp thay.

Ở Nhà Gọn, giặt sấy quần áo tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ; giặt sấy chăn ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Cần lấy ngay trong hai giờ thì cộng thêm hai mươi phần trăm. Mỗi đơn giặt riêng, không dồn chung đồ nhiều khách vào một mẻ. Khi giao đồ, cứ nói rõ nhóm nào cần xử lý sớm và nhóm nào có nhãn giặt đặc biệt để thợ tách mẻ cho đúng. Trường hợp trong nhà có người cao tuổi nằm lâu, bài giặt đồ cho người già, người bệnh ở Thanh Hoá đi sâu hơn vào nhịp thay đồ và cách sắp xếp.

Nhắc lại một lần nữa cho rõ ràng: những gì viết ở trên chỉ là kinh nghiệm giữ vệ sinh đồ vải trong nhà. Bài viết không đưa ra lời khuyên về thuốc men hay điều trị, và không thay thế hướng dẫn của nhân viên y tế đang theo dõi người bệnh.