Cách giặt đồ móc len, đan len handmade giữ dáng

Một chiếc khăn len tự đan có khi mất cả tuần, tối nào cũng ngồi vài tiếng. Túi móc, mũ len, chiếc chăn nhỏ ghép từ các ô hoa móc cho em bé càng lâu hơn. Vậy mà chỉ một lần tiện tay cho vào máy giặt chung với quần áo, lấy ra khăn dài thêm cả gang tay, mũ rộng sụp xuống mắt, mặt len xù như lông mèo.

Đồ móc len, đan len handmade (làm tay) khó giặt hơn áo len mua sẵn vì hai lý do: sợi thường là loại mềm, xốp, và mũi móc thưa, lỏng hơn mũi đan máy. Ướt nước, chúng nặng lên và rất dễ giãn. Dưới đây là cách giặt đồ móc len, đan len mà tiệm vẫn hướng dẫn khách tự làm ở nhà.

Bước 0: Biết món đồ của mình làm bằng sợi gì

Người tự móc thường còn giữ nhãn cuộn len. Nếu là quà tặng, hỏi người làm. Mỗi loại sợi có “tính” riêng:

Loại sợi	Đặc điểm khi giặt
Len cotton (sợi bông)	Hút nước nhiều, ướt rất nặng, dễ giãn dài nếu treo; ít xù
Milk cotton (sợi pha sữa, thường là cotton pha acrylic)	Mềm, nhẹ, dễ xù lông khi cọ xát; giặt nhẹ tay
Acrylic (len sợi tổng hợp)	Bền, ít co, nhưng gặp nhiệt cao thì mềm oặt, mất dáng vĩnh viễn
Len lông cừu (wool)	Dễ co và nỉ hoá khi gặp nước nóng, xà phòng mạnh và cọ xát
Sợi pha, sợi lông (mohair, len lông xù)	Rất dễ bết, rối sợi; nên giặt khô hoặc giặt tay cực nhẹ

Không biết chắc thì cứ xử lý như len lông cừu: nước mát, không vò, không vắt. Cách đó an toàn cho mọi loại. Với áo len mua sẵn, xem thêm bài giặt đồ len không co rút, không xù.

Bước 1: Kiểm tra đồ trước khi nhúng nước

• Mối chỉ, đầu sợi: đầu sợi giấu chưa kỹ sẽ tuột ra khi ướt. Giấu lại bằng kim len trước khi giặt.
• Hạt cườm, cúc gỗ, cúc nhựa trang trí: kiểm tra chỉ đính còn chắc không. Cúc gỗ, hạt gỗ ngâm nước lâu có thể phai màu, nên bọc lại bằng giấy bạc hoặc tháo ra nếu được.
• Phụ kiện kim loại, khoá túi, quai da: kim loại có thể gỉ, da gặp nước bị cứng. Những món này nên lau riêng hoặc gửi giặt khô.
• Đo kích thước: đo dài, rộng của khăn, chu vi mũ trước khi giặt. Phơi xong, bạn sẽ kéo cho đúng số đo này.
• Thử màu: nhúng một góc nhỏ vào nước mát, ấn giấy trắng lên. Màu loang ra giấy thì giặt riêng, ngâm thật ngắn.

Bước 2: Giặt tay bằng nước mát, không vò

Máy giặt, kể cả chế độ len, vẫn có lực quay và ma sát. Với đồ móc thưa, giặt tay vẫn là cách giữ dáng chắc nhất. Các bước cơ bản giặt tay có ở bài cách giặt tay quần áo đúng cách; riêng đồ len handmade thì:

1. Pha nước mát hoặc hơi ấm (không nóng) với một ít nước giặt dành cho len hoặc dầu gội nhẹ. Khuấy tan trước khi cho đồ vào.
2. Nhúng đồ, ấn nhẹ cho nước thấm đều. Ngâm khoảng 10–15 phút.
3. Bóp nhẹ những chỗ bẩn bằng đầu ngón tay. Không chà, không vò, không xoắn. Cọ xát chính là nguyên nhân làm len xù và nỉ.
4. Xả bằng nước cùng nhiệt độ: thay nước sạch, nhúng ấn vài lần đến khi hết bọt. Đổi nhiệt độ đột ngột (ấm sang lạnh buốt) cũng làm len lông cừu dễ co.
5. Luôn nâng đồ bằng cả hai tay, đỡ từ bên dưới. Nhấc một đầu khăn ướt lên cho nước chảy là cách nhanh nhất làm khăn dài thêm.

Bước 3: Ép nước bằng khăn bông, không vắt, không treo

Đây là bước quyết định đồ có giữ dáng hay không.

1. Ấn đồ vào thành chậu cho nước chảy bớt, không vắt xoắn.
2. Trải một khăn tắm khô, đặt món đồ lên, cuộn tròn lại như cuộn chả.
3. Ấn hoặc đứng nhẹ lên cuộn khăn để khăn hút nước. Đồ to, dày thì làm thêm một lượt với khăn khô thứ hai.

Bước 4: Phơi phẳng và định hình

• Trải phẳng trên khăn khô, trên lưới phơi phẳng hoặc mặt bàn có lót khăn, ở chỗ râm mát, thoáng gió.
• Kéo nhẹ về đúng số đo đã ghi ở bước 1. Vuốt thẳng mép khăn, nắn lại các cánh hoa, viền ren.
• Khăn ô hoa, chăn ghép ô, lót ly: có thể ghim định hình lên tấm xốp hoặc thảm xốp bằng ghim không gỉ để góc vuông, cạnh thẳng.
• Mũ len: úp lên một cái bát, quả bóng hoặc khối tròn có cỡ tương đương đầu để giữ phom.
• Túi móc: nhét giấy trắng hoặc khăn khô vào trong cho túi đứng dáng.
• Lật mặt sau vài tiếng, để khô hoàn toàn mới cất. Không phơi nắng gắt, không sấy nóng, không là trực tiếp.

Khăn len, khăn choàng: lưu ý riêng

Khăn quàng là món đồ handmade phổ biến nhất và cũng hay bị giãn dài nhất vì dài và nặng nước. Ngoài các bước trên, nên gấp khăn thành nhiều lớp khi ngâm để khỏi phải nhấc lên nhấc xuống. Với khăn len pha lụa hoặc khăn mua sẵn, xem bài cách giặt khăn quàng cổ len, lụa.

Những lỗi hay gặp nhất

• Cho vào máy giặt chung đồ thường: giãn, xù, có khi bị khoá kéo của quần jeans móc rách mũi.
• Sấy máy: len lông cừu co, acrylic mềm oặt mất dáng.
• Treo lên móc: vai và đáy túi giãn dài.
• Giặt quá thường xuyên: đồ len không cần giặt sau mỗi lần dùng. Phơi gió cho thoáng, chải bỏ bụi, chỉ giặt khi bẩn hoặc có mùi.

Cất giữ đồ móc len cho bền

• Gấp, không treo. Xếp nhẹ, không đè đồ nặng lên trên.
• Cho vào túi vải hoặc hộp thoáng; tránh túi nilon kín vì dễ ẩm mốc mùa nồm.
• Đặt túi long não hoặc gỗ thơm để tránh mọt len (không để chạm trực tiếp vào đồ).
• Mặt len bị vón hạt: dùng máy cắt lông xù hoặc dao cạo lông xù, đưa nhẹ một chiều.

Khi nào nên gửi tiệm

Đồ len lông xù, mohair, đồ có quai da, khoá kim loại, đồ quá to như chăn ghép len, hay đơn giản là món đồ quá quý để tự thử, thì gửi tiệm giặt khô sẽ yên tâm hơn. Ở Nhà Gọn, nhân viên đọc nhãn và hỏi bạn về loại sợi, xem các chi tiết trang trí, rồi mới chọn cách xử lý. Món nào tiệm thấy có rủi ro sẽ nói trước để bạn quyết.

Dịch vụ	Giá
Giặt khô khăn choàng	90.000–180.000đ/chiếc
Giặt khô mũ	30.000–150.000đ/chiếc

Giá tuỳ chất liệu và kích thước; xem đầy đủ ở bảng giá. Phụ thu +20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ và +20% dịp lễ Tết. Nhà Gọn có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường; gọi 0943 386 369 hỏi trước. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 mọi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Đồ móc len, đan len handmade có giặt máy được không?

Không nên, kể cả chế độ len. Đồ móc tay có mũi thưa, sợi mềm, ướt nước rất nặng nên lực quay của máy dễ làm giãn dài và xù sợi. Cách an toàn là giặt tay bằng nước mát, ngâm 10–15 phút, bóp nhẹ, không vò, không vắt.

Làm sao để khăn len tự đan không bị giãn dài sau khi giặt?

Đo kích thước trước khi giặt, luôn nâng khăn ướt bằng cả hai tay, ép nước bằng cách cuộn trong khăn tắm chứ không vắt, rồi trải phẳng phơi râm và kéo nhẹ về đúng số đo. Không treo khăn ướt lên móc hay dây phơi.

Giặt mũ len, túi móc len thế nào để giữ dáng?

Giặt tay nhẹ như các đồ len khác, ép nước bằng khăn bông. Khi phơi, úp mũ lên một cái bát hoặc quả bóng cỡ tương đương đầu; nhét giấy trắng hoặc khăn khô vào trong túi cho túi đứng dáng. Để khô hoàn toàn trong bóng râm mới cất.

Đồ móc len có hạt cườm, cúc gỗ thì giặt sao?

Kiểm tra chỉ đính còn chắc trước khi giặt. Cúc gỗ, hạt gỗ có thể phai màu khi ngâm lâu nên bọc lại hoặc tháo ra nếu được. Phụ kiện kim loại, quai da nên tránh ngâm nước; những món này gửi tiệm giặt khô sẽ an toàn hơn. Giặt khô khăn choàng tại Nhà Gọn 90.000–180.000đ/chiếc.