Cách giặt quần áo cho người da nhạy cảm, hay bị ngứa

Có một tình huống rất hay gặp: cả nhà mặc cùng loại đồ, giặt cùng một mẻ, mà chỉ một người thấy ngứa. Cổ áo đỏ lên, mặt trong khuỷu tay và eo lưng chỗ thít chun thì rát nhẹ. Mọi người kết luận nhanh gọn — người này da yếu, chịu thôi.

Ở tiệm giặt, chúng tôi nghe câu chuyện này khá thường xuyên. Và trong nhiều trường hợp, sau khi hỏi kỹ cách giặt ở nhà thì hoá ra vấn đề không nằm ở làn da, mà nằm ở thứ còn sót lại trên quần áo sau khi giặt. Đó là chuyện chỉnh được, không tốn tiền, chỉ cần đổi vài thói quen.

Bài này nói về những thói quen đó.

Thủ phạm hay gặp là xà phòng chưa được xả hết

Chất giặt làm sạch bằng cách bám vào vết bẩn rồi cùng nước trôi đi. Chữ then chốt là trôi đi. Nếu vì lý do nào đó nó không trôi hết, phần còn lại nằm lại trong sợi vải và khô cứng ở đó.

Phần dư lượng này bình thường không ai nhận ra. Nhưng khi mặc lên người và bắt đầu ra mồ hôi, nó ẩm trở lại, hoạt động trở lại, và cọ liên tục vào da suốt cả ngày. Chỗ nào áo bó sát và cọ nhiều — cổ, nách, eo lưng, mặt trong đùi — thì chỗ đó khó chịu trước.

Dấu hiệu nhận ra đồ còn dư xà phòng:

• Đồ khô rồi mà sờ thấy hơi ráp, hơi cứng, có cảm giác bột chứ không mềm.
• Đồ tối màu xuất hiện vệt trắng mờ loang lổ, giặt lại không có nước giặt thì vệt bay.
• Đồ có mùi xà phòng nồng dai dẳng kể cả khi đã khô mấy ngày.
• Bỏ vào chậu nước sạch vò nhẹ mà vẫn ra bọt.

Nếu thấy mấy dấu hiệu này, việc phải làm không phải là đổi hãng nước giặt, mà là làm cho xà phòng trôi hết.

Đổ ít chất giặt lại — phần lớn nhà đang đổ dư

Đây là chỗ dễ sửa nhất và cũng hiệu quả nhất.

Thói quen chung của người Việt là đổ nước giặt theo cảm giác, thường là dư khá nhiều so với mức nhà sản xuất khuyến nghị, với suy nghĩ đổ nhiều cho sạch. Thực tế ngược lại: quá liều thì máy không xả kịp, phần thừa đọng lại trên vải, và đồ vừa không sạch hơn vừa thành nguồn gây khó chịu cho da.

Vài lưu ý thực tế:

• Đọc mức khuyến nghị trên chai và dùng nắp đong thay vì ước lượng bằng mắt.
• Mẻ đồ nhẹ thì bớt liều xuống. Liều in trên chai tính cho mẻ đầy và đồ bẩn vừa; đồ mặc một buổi trong phòng máy lạnh thì cần ít hơn nhiều.
• Nước ở nhiều nơi khá mềm, nước mềm cần ít chất giặt hơn để lên bọt tương đương. Cứ đổ theo thói quen là dư.
• Bọt nhiều không đồng nghĩa sạch hơn. Bọt chỉ là bọt, và bọt nhiều thì càng khó xả trôi.

Thử hạ liều xuống còn khoảng hai phần ba mức đang dùng trong hai tuần, quan sát xem đồ có bớt ráp và da có dễ chịu hơn không. Đây là phép thử không mất gì.

Chọn chất giặt: không hương liệu, ưu tiên dạng nước

Với người da nhạy cảm, thứ tự ưu tiên khi đứng trước kệ hàng nên là:

• Không hương liệu, không chất tạo màu. Hương thơm trong chất giặt là hỗn hợp nhiều thành phần, và đây là nhóm hay gây kích ứng. Đồ giặt sạch thật thì không có mùi gì cả — mùi trung tính chính là mùi của sạch.
• Dạng nước thay vì dạng bột. Nước giặt tan hoàn toàn ngay khi vào lồng. Bột giặt, nhất là khi giặt nước lạnh hoặc đổ trực tiếp lên đồ, dễ còn hạt chưa tan đọng vào các nếp gấp và túi áo.
• Công thức đơn giản. Càng ít thành phần phụ như chất tạo sáng quang học, chất tạo bọt, enzyme mạnh thì càng ít thứ có thể ở lại trên vải.
• Đổi thì đổi một thứ mỗi lần. Đừng đổi cùng lúc cả nước giặt, nước xả và cách phơi, vì sau đó không biết thứ nào giúp được.

Cách đọc nhãn và chọn liều cho từng loại vải nói kỹ hơn trong bài cách chọn nước giặt, nước xả phù hợp.

Bỏ nước xả vải và chạy thêm một lượt xả

Nghe có vẻ ngược đời vì nước xả được quảng bá là làm mềm và thơm. Nhưng hãy nhìn vào cơ chế: nước xả làm mềm bằng cách để lại một lớp màng mỏng phủ lên sợi vải. Nghĩa là bản chất của nó là ở lại trên đồ chứ không trôi đi — cùng với hương liệu đi kèm. Với người da nhạy cảm, đúng lớp màng ấy là thứ áp vào da suốt ngày.

Đề nghị thực tế:

• Tạm bỏ hẳn nước xả trong hai đến ba tuần để xem có khác biệt không. Nếu có, bạn đã tìm ra nguyên nhân mà không phải đổi gì khác.
• Muốn mềm vải thì thay bằng ít giấm trắng cho vào ngăn nước xả, khoảng nửa chén cho một mẻ. Giấm trung hoà phần kiềm còn sót, làm sợi vải mượt hơn, và mùi giấm bay hết khi đồ khô. Không đổ giấm cùng lúc với chất tẩy có clo.
• Chạy thêm một lượt xả cho mẻ đồ của người nhạy cảm. Tốn thêm ít nước và vài chục phút, đổi lại xả sạch hơn hẳn.
• Đừng nhồi máy quá tải. Đây là điểm bị xem nhẹ nhất: đồ nhét chặt lồng thì không có chỗ đảo, nước không luồn qua được, và không mẻ xả nào cứu nổi. Giặt vơi khoảng ba phần tư lồng là hợp lý.

Đồ mới mua, lồng máy và chuyện phơi

Ba việc còn lại ít người để ý nhưng ảnh hưởng rõ:

Giặt đồ mới trước khi mặc lần đầu. Đồ mới rời xưởng còn phẩm nhuộm chưa bám chặt và hồ vải — thứ làm áo trông phẳng đẹp trên giá treo. Thêm nữa, một chiếc áo trong cửa hàng đã qua tay nhiều người thử. Với người da nhạy cảm, nhóm đồ mới, nhất là đồ màu đậm và đồ mặc sát người, hay gây khó chịu nhất. Cách xử lý đồ mới đúng bài có trong bài về quần áo mới mua trước khi mặc.

Vệ sinh lồng máy định kỳ. Máy giặt lâu ngày tích cặn xà phòng, xơ vải và mảng nhớt ở gioăng cửa cùng mặt sau lồng. Mẻ đồ sạch đi qua đó sẽ dính lại một phần. Chạy chế độ vệ sinh lồng mỗi tháng, lau khô gioăng cửa sau mỗi lần dùng và mở hé cửa máy cho thoáng.

Giặt riêng đồ của người nhạy cảm, và phơi cho khô hẳn. Giặt chung với đồ nhà bếp nhiều dầu mỡ hay đồ thể thao đẫm mồ hôi thì nước giặt phải chia phần cho những món ấy, đồ mặc sát người xả không kỹ được. Còn đồ phơi chưa khô hẳn rồi gấp cất sẽ ẩm mốc âm thầm — thứ đó cũng gây khó chịu cho da chẳng kém dư lượng xà phòng.

Về chất liệu, ưu tiên cotton và các loại sợi thoáng như tencel, hạn chế đồ bí hơi bó sát, nhất là mùa hè Thanh Hoá oi nóng. Mồ hôi bị giữ lại trong lớp vải bí là môi trường làm mọi thứ trên đây tệ hơn.

Khi nào không còn là chuyện quần áo nữa

Phần này cần nói rõ ràng, vì nó quan trọng hơn mọi mẹo giặt ở trên.

Tiệm giặt biết về vải và chất giặt, không biết về da của bạn. Những gì viết ở đây là kinh nghiệm xử lý đồ, không phải lời khuyên y tế.

Nếu da vẫn mẩn ngứa kéo dài dù đã đổi cách giặt, hãy đi khám bác sĩ da liễu, vì có thể do nguyên nhân khác chứ không phải do quần áo. Da liễu có rất nhiều tình trạng khác nhau, và không ai kết luận được qua một bài viết trên mạng. Chúng tôi không chẩn đoán bệnh, không khuyên dùng thuốc, và không hứa rằng đổi cách giặt là hết ngứa. Việc chúng tôi làm được chỉ gói gọn ở chỗ loại bớt một biến số — dư lượng chất giặt trên vải — để bạn và bác sĩ dễ nhìn ra phần còn lại.

Khi nào nên gửi Nhà Gọn?

Phần lớn những việc trên tự làm ở nhà được, không cần ra tiệm. Có mấy tình huống gửi tiệm thì tiện hơn:

• Máy giặt nhà chung với cả gia đình đông người, khó tách riêng mẻ đồ của người nhạy cảm, và cũng khó kiểm soát ai đổ bao nhiêu nước giặt.
• Muốn giặt một mẻ không hương liệu và xả kỹ nhưng máy nhà không có chế độ xả thêm, hoặc lồng máy đã lâu chưa vệ sinh.
• Mùa nồm, mùa mưa dài — đồ phơi mấy ngày không khô hẳn, ẩm mốc âm thầm rồi mặc vào lại thấy khó chịu. Sấy công nghiệp giải quyết dứt điểm chỗ này.
• Đồ mới mua nhiều một lúc, muốn xử lý một lượt trước khi cất vào tủ.
• Chăn ga gối — thứ áp vào da tám tiếng mỗi đêm nhưng lại là món khó giặt sạch nhất ở nhà vì máy gia đình thường quá nhỏ so với chúng.

Ở Nhà Gọn Laundry, đồ được giặt riêng từng đơn trên máy giặt và máy sấy công nghiệp — không trộn đồ khách này với khách khác, nên nhà bạn cần mẻ không hương liệu và xả thêm thì nói khi gửi, tiệm làm đúng như vậy. Đồ được sấy khô hoàn toàn trước khi gấp trả. Giá niêm yết công khai: giặt sấy quần áo dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ; sấy riêng quần áo 22.000đ/kg; chăn, ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg. Vết cần xử lý riêng cộng thêm 30.000đ–200.000đ tuỳ loại vết, luôn báo trước khi làm. Lấy ngay sau 2 giờ phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%.

Nhà gửi đều hằng tuần thì thẻ thành viên trả trước đỡ được một khoản: Bạc nạp 500.000đ tặng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ tặng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ tặng thêm 20%. Tiệm có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, nói rõ trước khi nhận đơn. Nhà có em bé thì xem thêm cách giặt đồ sơ sinh tại Thanh Hoá — cùng một nguyên tắc, nhưng làm kỹ hơn một bậc.