Cách khử mùi tanh cá, hải sản bám trên quần áo

Sáng chủ nhật ra chợ cá chọn mấy cân mực, cân tôm cho bữa giỗ. Về tới nhà, đồ đã cất vào tủ lạnh mà người vẫn nồng mùi tanh, nhất là tay áo, vạt áo chỗ vừa ôm túi hải sản. Giặt một lần, ngửi vẫn còn. Giặt lần nữa với nhiều nước xả hơn, giờ thì áo vừa thơm vừa tanh, còn khó chịu hơn lúc đầu.

Mùi tanh cá, tôm, mực là loại mùi bám dai trên quần áo. Nếu xử lý sai thứ tự, ví dụ giặt nước nóng ngay hoặc đổ nước xả thơm đè lên, mùi còn bám chặt hơn. Bài này nói vì sao mùi tanh khó đi, cách xử lý ngay khi về nhà, cách làm với đồ dính nhớt và máu cá, và cách giặt tạp dề, ủng của người làm nghề.

Vì sao mùi tanh bám lâu hơn các mùi khác

Mùi tanh đặc trưng của cá, hải sản đến chủ yếu từ các hợp chất amin. Khi cá, tôm, mực càng để lâu ngoài không khí, lượng amin tạo ra càng nhiều, mùi càng nồng. Amin có tính kiềm nhẹ, bay hơi được, và bám vào sợi vải cùng với chút dầu, chút nhớt từ hải sản.

Chính phần dầu và nhớt ấy làm mùi khó đi. Nước lã và bột giặt giặt nhanh thì kéo được bụi, mồ hôi, nhưng lớp dầu mỏng giữ amin vẫn bám lại trong sợi.

Vải tổng hợp giữ mùi lâu hơn cotton

Sợi polyester, nylon, vải thun thể thao là loại "ưa dầu": chúng hút và giữ những chất dầu mỡ tốt hơn sợi bông. Vì vậy áo thể thao, áo khoác gió, đồ đồng phục chất tổng hợp thường còn tanh sau khi giặt, trong khi áo phông cotton cùng mặc buổi đó đã hết. Nếu đồ là vải tổng hợp, hãy xử lý kỹ hơn và sớm hơn.

Xử lý ngay khi về nhà

Nguyên tắc chung là càng sớm càng dễ. Mùi để qua đêm trong giỏ đồ bẩn, bí và ấm, sẽ lan sang cả giỏ.

1. Tách riêng áo quần ám tanh ra khỏi giỏ đồ chung. Treo ở chỗ thoáng nếu chưa kịp giặt, đừng nhét vào túi kín.
2. Xả qua nước lạnh trước, không dùng nước nóng. Lý do ở phần sau.
3. Ngâm giấm pha loãng: khoảng một phần giấm ăn với bốn, năm phần nước lạnh, ngâm 20–30 phút. Giấm có tính axit nhẹ, giúp trung hoà amin vốn có tính kiềm, nên mùi tanh dịu đi rõ.
4. Hoặc dùng baking soda: vài thìa hoà trong chậu nước, ngâm khoảng 30 phút. Baking soda hút bớt mùi bám. Không nên đổ chung giấm với baking soda vào một chậu, vì hai thứ phản ứng với nhau và mất tác dụng.
5. Giặt riêng với bột giặt hoặc nước giặt như thường, không giặt chung với đồ sạch.
6. Phơi nơi thoáng gió. Gió giúp phần mùi còn sót bay đi. Nếu sau khi khô vẫn còn thoảng mùi thì lặp lại bước ngâm.

Đồ màu, đồ nhuộm đậm thì thử giấm ở chỗ khuất trước khi ngâm cả chiếc. Lụa, len nên xử lý nhẹ tay hoặc gửi tiệm.

Vì sao không dùng nước nóng ngay

Nhớt cá, máu cá, dịch tôm mực đều chứa protein. Protein gặp nước nóng sẽ đông lại, giống lòng trắng trứng gặp chảo nóng. Khi đó phần nhớt, phần máu bám chặt vào sợi vải, kéo theo cả mùi. Áo dính nhớt cá mà đổ nước nóng vào, vết có thể thành mảng cứng, ố màu và mùi còn khó đi hơn.

Vì vậy thứ tự đúng là: nước lạnh trước để kéo hết phần protein ra, sau đó mới giặt bình thường.

Đồ dính nhớt, máu cá: xử lý như vết protein

Vết nhớt, máu cá, dịch mực là vết protein, cách làm gần giống vết máu người:

• Vết còn ướt: cạo bớt phần nhớt đặc bằng mép thìa, rồi xả dưới vòi nước lạnh từ mặt trái vải để đẩy vết ra ngoài, không đẩy sâu thêm.
• Vết đã khô: ngâm nước lạnh để vết mềm ra, sau đó vò nhẹ với chút nước giặt.
• Mực có thể để lại vết màu tối. Vết này nên xử lý sớm, để lâu thì khó.
• Không phơi nắng, không sấy khi vết chưa đi, nhiệt sẽ làm vết bám chặt hơn.

Cách làm chi tiết cho vết tươi và vết khô có ở bài cách tẩy vết máu trên quần áo, ga giường, áp dụng được cho máu cá.

Tạp dề, ủng, găng tay của người làm nghề

Người bán cá ở chợ, người làm bếp nhà hàng hải sản, người sơ chế tôm mực dùng đồ bảo hộ mỗi ngày, nên mùi tích lại lâu dần.

• Tạp dề vải: xả nước lạnh ngay sau ca, ngâm giấm loãng hoặc baking soda, rồi giặt riêng. Nên có ít nhất hai cái để thay phiên, cái vừa giặt được phơi khô kiệt rồi mới dùng lại.
• Tạp dề nhựa, cao su: không cần cho vào máy giặt. Rửa bằng nước lạnh và nước rửa bát, lau thêm một lượt nước pha giấm, phơi nơi thoáng.
• Ủng cao su: rửa sạch mặt ngoài và lòng ủng, dốc ngược cho ráo, để chỗ thoáng. Lòng ủng ẩm lâu ngày là nơi mùi bám nặng nhất.
• Găng tay vải: giặt như tạp dề vải, đừng để găng ẩm vo tròn trong túi.

Quần áo mặc bên trong trong lúc làm nên để riêng một giỏ, không lẫn với đồ gia đình.

Mùa hải sản Sầm Sơn: đi biển về, đồ tanh cả vali

Mùa hè, nhiều gia đình đi Sầm Sơn, đi chợ hải sản, ngồi quán ven biển, rồi cho hết quần áo vào vali mang về. Vali đóng kín mấy tiếng trên xe là môi trường lý tưởng để mùi tanh lan khắp. Mấy mẹo nhỏ:

• Mang theo một túi riêng cho đồ đã mặc đi chợ, đi ăn hải sản, tách khỏi đồ sạch trong vali.
• Về tới nhà thì mở vali, lấy đồ ra hong ngay, đừng để qua đêm.
• Với các cơ sở lưu trú, nhà hàng hải sản có lượng khăn, đồng phục lớn trong mùa cao điểm, có thể xem thêm bài tiệm giặt là Sầm Sơn về chuyện gửi giặt khối lượng lớn.

Những việc nên tránh

• Đổ nước xả thơm đè lên mùi tanh. Mùi thơm và mùi tanh trộn lẫn, còn khó chịu hơn.
• Giặt chung với cả mẻ đồ nhà. Mùi có thể bám sang đồ khác trong lồng máy.
• Sấy nóng khi mùi chưa hết. Nhiệt có thể làm mùi còn sót bám chặt hơn. Ngửi kỹ trước khi sấy.
• Gấp cất đồ chưa khô kiệt. Đồ ẩm cất đi thì mùi tanh cũ cộng với mùi ẩm mới.

Cách này cũng giống với nguyên tắc khử các mùi bám dai khác như mùi khói, mùi thuốc lá: xử lý sớm, nước lạnh trước, phơi thoáng. Bạn có thể đọc thêm bài cách khử mùi thuốc lá, mùi khói trên quần áo.

Khi nào nên gửi tiệm

Nếu đã ngâm, giặt hai ba lần mà vẫn còn mùi, hoặc là đồ khó giặt ở nhà như áo khoác, đồ vải tổng hợp dày, khăn và đồng phục số lượng nhiều, có thể gửi tiệm. Nhà Gọn dùng máy giặt, máy sấy công nghiệp, giặt riêng từng đơn nên đồ của bạn không lẫn với đơn khác. Khi gửi, bạn nói rõ đồ ám mùi tanh và chỉ chỗ có vết nhớt, vết máu cá để tiệm xử lý trước.

Giặt sấy quần áo tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg, 22.000đ/kg từ 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Áo khoác 40.000–120.000đ tuỳ loại. Vết cần xử lý riêng tính 30.000–200.000đ tuỳ vết, tiệm báo giá trước khi làm. Phụ thu 20% khi lấy ngay sau 2 giờ và dịp lễ, Tết (7 ngày trước và sau).

Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 hằng ngày. Có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 hỏi trước.

Hỏi đáp nhanh

Vì sao quần áo bị mùi cá giặt mấy lần vẫn còn tanh?

Mùi tanh đến chủ yếu từ các hợp chất amin, bám vào sợi vải cùng chút dầu và nhớt từ hải sản. Giặt nhanh bằng bột giặt kéo được bụi và mồ hôi nhưng chưa chắc gỡ hết lớp dầu giữ mùi. Vải tổng hợp như polyester, nylon giữ mùi lâu hơn cotton.

Khử mùi tanh trên áo bằng gì ở nhà?

Xả nước lạnh trước, rồi ngâm giấm ăn pha loãng khoảng một phần giấm với bốn, năm phần nước trong 20–30 phút, hoặc ngâm nước pha vài thìa baking soda. Không trộn giấm với baking soda chung một chậu. Sau đó giặt riêng và phơi nơi thoáng gió.

Có nên giặt đồ dính nhớt cá bằng nước nóng không?

Không nên giặt nước nóng ngay. Nhớt và máu cá chứa protein, gặp nóng sẽ đông lại và bám chặt vào sợi vải, kéo theo cả mùi. Hãy xả nước lạnh từ mặt trái vải trước, xử lý hết vết rồi mới giặt bình thường.

Tạp dề, ủng của người bán cá nên vệ sinh thế nào?

Tạp dề vải xả nước lạnh ngay sau ca, ngâm giấm loãng hoặc baking soda rồi giặt riêng, nên có hai cái thay phiên. Tạp dề nhựa, ủng cao su rửa bằng nước lạnh và nước rửa bát, dốc ngược ủng cho ráo và để chỗ thoáng.

Gửi tiệm giặt đồ ám mùi tanh tính giá thế nào?

Giặt sấy quần áo 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg, 22.000đ/kg từ 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Vết nhớt, máu cá cần xử lý riêng tính 30.000–200.000đ tuỳ vết, tiệm báo trước. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, gọi 0943 386 369.