Cách làm phẳng quần áo khi không có bàn là

Bảy giờ sáng, phòng khách sạn ở một tỉnh lạ, chín giờ có buổi gặp đối tác. Mở vali ra thì chiếc sơ mi trắng gấp gọn hôm qua giờ hằn ba nếp ngang chạy suốt thân áo, đúng chỗ khuy giữa. Gọi lễ tân hỏi mượn bàn là thì được bảo đợi tới tám rưỡi. Trong phòng chỉ có vòi sen, một cái khăn tắm và mắc treo đồ.

Tình huống đó lặp lại với rất nhiều người: đi công tác, ở trọ, thuê nhà không sắm bàn là, hoặc bàn là hỏng đúng hôm cần. Nhưng bàn là chỉ là một trong nhiều cách làm phẳng vải. Nguyên lý nằm ở ba việc: làm sợi vải mềm ra, giữ vải ở tư thế thẳng đủ lâu, rồi để nó khô ở tư thế đó. Bàn là gộp cả ba trong ba mươi giây nhờ nhiệt và lực ép. Không có bàn là thì ta tách ba việc ấy ra, chậm hơn nhưng vẫn ra kết quả.

Vì sao vải nhăn, và vì sao hơi nước gỡ được nếp nhăn

Sợi vải, nhất là sợi tự nhiên như cotton hay lanh, có các liên kết bên trong giữ sợi ở hình dạng hiện tại. Khi bạn gấp áo và đè lên đó một vali đầy đồ trong nhiều giờ, các liên kết ấy "đông cứng" lại theo nếp gấp. Nước, đặc biệt là nước ở dạng hơi, len vào giữa các sợi và nới lỏng những liên kết đó. Lúc này vải đang mềm và dễ uốn — nó sẽ giữ lại đúng hình dạng mà nó khô đi.

Cho nên toàn bộ trò chơi nằm ở câu: làm ẩm — đặt đúng dáng — để khô ở dáng đó. Bàn là làm nhanh nhờ nhiệt, nhưng hơi nước cộng thời gian cũng ra được kết quả tương tự với phần lớn đồ mặc hằng ngày. Nếu muốn hiểu kỹ hơn tại sao nhiệt độ lại quan trọng đến thế khi là, bài cách là ủi quần áo phẳng đẹp tại nhà giải thích chi tiết theo từng chất liệu.

Cách 1 — Treo trong phòng tắm và xông hơi

Đây là cách quen thuộc nhất và cũng dễ làm sai nhất. Làm cho đúng thì như sau:

1. Treo áo lên móc, cài khuy cổ và một khuy giữa để áo giữ được phom, đừng để hai vạt xoè ra.
2. Treo cách vòi sen khoảng một mét, tránh nước bắn trực tiếp vào áo. Áo ướt sũng thì lâu khô mà nếp lại càng dễ hằn thêm.
3. Đóng kín cửa phòng tắm, tắt quạt hút, xả nước nóng hết cỡ khoảng mười đến mười lăm phút cho hơi đầy phòng.
4. Tắt nước, để áo trong hơi ẩm thêm năm phút nữa, rồi vuốt tay dọc theo thân áo từ trên xuống, miết mạnh vừa phải ở chỗ nếp nhăn.
5. Mang áo ra treo nơi thoáng cho khô hẳn. Đừng mặc lúc còn ẩm — nó sẽ khô theo dáng cơ thể bạn, kể cả nếp gấp ở khuỷu tay.

Cách này ăn với: sơ mi pha polyester, áo thun cotton, quần kaki, váy vải rủ, đồ mỏng. Không ăn với: nếp ly quần âu (hơi nước xoá ly chứ không tạo ly), cổ áo cứng, và mọi nếp gấp sắc đã bị bàn là ép chết từ trước.

Cách 2 — Khăn ẩm và tay miết

Khi không có phòng tắm kín hoặc chỉ cần xử lý một vùng nhỏ, dùng khăn:

• Nhúng khăn mặt vào nước ấm rồi vắt cho ẩm đều, không nhỏ giọt. Khăn nhỏ nước lên vải là để lại quầng loang, nhất là trên vải màu và lụa.
• Trải áo lên mặt phẳng cứng: mặt bàn, nắp vali cứng, thậm chí sàn nhà lót khăn khô.
• Đặt khăn ẩm lên vùng nhăn, dùng lòng bàn tay miết đi miết lại theo một chiều — thường là từ vai xuống gấu. Miết qua miết lại đổi chiều liên tục dễ làm xô sợi.
• Nhấc khăn ra, kéo nhẹ hai mép vải cho căng, giữ khoảng mười giây rồi thả.
• Để khô tự nhiên. Không hơ trước quạt sưởi hay máy sấy tóc ở nhiệt cao, vì nhiệt cao trên vải pha nhựa để lại vệt bóng lì không tẩy được.

Có bình xịt thì càng tiện: đổ nước lọc, xịt sương mỏng lên vùng nhăn, đều hơn khăn ẩm. Xịt sương, không xịt ướt.

Cách 3 — Kéo căng khi còn ẩm và treo cho trọng lực làm việc

Đây là cách ít tốn công nhất vì nó không thêm việc, chỉ đổi thói quen:

1. Lấy đồ ra khỏi máy giặt ngay khi máy dừng, đừng để qua đêm.
2. Cầm hai vai áo rũ mạnh hai đến ba cái, đủ để các nếp xoắn do vắt bung ra.
3. Vuốt phẳng theo thứ tự: cổ áo → nẹp khuy → thân trước → tay áo. Với quần thì vuốt cạp trước rồi vuốt dọc hai ống.
4. Treo lên móc có vai rộng. Móc dây thép mảnh để lại vết gồ ở hai bả vai, khô xong khó xoá.
5. Phơi nơi thoáng gió, tránh nắng gắt trực tiếp — nắng gắt làm màu bạc và làm sợi giòn.

Với quần jean và kaki dày có một biến thể hay: vuốt phẳng rồi kẹp gấu treo ngược xuống, trọng lượng nước sẽ kéo thẳng cả ống quần trong lúc khô. Nhưng tuyệt đối không áp dụng cho áo len — len ngậm nước rất nặng, treo lên là dão vai và dài thân, không phục hồi được.

Cách 4 — Nén phẳng bằng vật nặng qua đêm

Cách này dành cho nếp nhăn gấp thẳng, ví dụ nếp hằn ở giữa lưng áo do gấp vali, và cho các loại vải mỏng dạng dệt phẳng:

• Trải áo lên mặt phẳng, vuốt tay cho phẳng hết mức, xịt sương mỏng nếu vải quá khô.
• Đặt lên trên một tấm bìa cứng hoặc một cuốn sách khổ lớn phủ khắp vùng nhăn, rồi chồng thêm vật nặng.
• Để qua đêm, sáng ra treo lại cho thoáng.

Cách này chậm và chỉ giải quyết được nếp nhăn dạng đường thẳng dài, gần như vô dụng với vùng nhăn xoăn tít. Bù lại nó không dùng nhiệt, không dùng nhiều nước, nên an toàn cho những món bạn không dám thử hơi nước.

Loại vải nào chịu được cách nào

Trước khi làm bất cứ cách nào ở trên, hãy lật nhãn ở gáy cổ ra xem chất liệu. Tóm tắt cho nhanh:

• Cotton, kaki, sơ mi pha polyester — chịu được cả bốn cách. Nhóm dễ tính nhất.
• Lanh — xông hơi tốt, nhưng lanh vốn dĩ nhăn là đặc tính, đừng kỳ vọng phẳng lì như sơ mi.
• Len, cashmere — không treo ẩm, không kéo căng. Chỉ được để phẳng trên mặt bàn và nắn nhẹ về đúng kích thước.
• Lụa tơ tằm — kỵ làm ẩm loang lổ. Hoặc làm ẩm đều cả mảng, hoặc đừng đụng nước.
• Viscose, rayon, modal — sợi yếu hẳn khi ướt. Xông hơi được, nhưng cấm kéo căng lúc còn ẩm vì rất dễ giãn vĩnh viễn.
• Da, giả da, đồ có lớp keo dựng bên trong — hơi nước làm bong keo. Nhóm này để tiệm xử lý.

Còn một mảng riêng là chuyện xếp đồ sao cho không nhăn ngay từ đầu, tức là chặn vấn đề trước khi nó xảy ra — cách cuộn và xếp lớp trong vali nằm ở bài cách đóng gói quần áo vào vali không nhăn.

Chỗ nào các cách này bó tay

Phần này quan trọng, vì biết giới hạn giúp bạn khỏi mất một buổi sáng vô ích:

• Ly quần âu. Hơi nước xoá ly chứ không tạo ly. Muốn có đường ly sắc thì phải có nhiệt và lực ép, không có đường vòng.
• Cổ áo và măng sét cứng dựng. Độ cứng đó đến từ lớp dựng bên trong được ép nhiệt. Xông hơi làm chúng mềm ra chứ không dựng lên.
• Nếp gấp đã bị là chết ở chỗ không đáng có. Làm ẩm chỉ khiến nó mờ đi.
• Vệt bóng do là quá nhiệt trên vải pha nhựa. Sợi đã chảy mềm và bết lại, không cách nào phục hồi, kể cả mang ra tiệm.
• Đồ dày nhiều lớp: vest, áo dạ, áo khoác có lót. Mỗi lớp co giãn một kiểu, làm ẩm ở nhà rất dễ lệch tầng, phồng chỗ này lõm chỗ kia.

Nói thẳng: với vest, áo dạ và sơ mi cần mặt vải phẳng lì để đi gặp khách, cách chắc tay vẫn là mang ra tiệm dùng máy là hơi công nghiệp. Tại Nhà Gọn Laundry, vest 89.000–119.000đ, sơ mi 50.000–60.000đ, áo dạ ngắn 89.000đ, áo dạ dài 132.000đ, áo khoác 40.000–120.000đ tuỳ món. Giặt sấy theo cân tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Cần gấp trong hai giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu thêm hai mươi phần trăm, báo trước khi làm.

Còn nếu bạn có sẵn bàn là hơi nước ở nhà mà thấy nó phun ra vệt cặn trắng làm bẩn áo, vấn đề nằm ở buồng nước chứ không phải ở cái áo — cách xử lý nằm trong bài cách vệ sinh bàn là hơi nước tại nhà.