Cách làm sạch vali, túi du lịch sau chuyến đi, hết mùi ẩm

Ba tháng sau chuyến đi hè, bạn kéo vali từ nóc tủ xuống để chuẩn bị cho chuyến công tác. Mở khoá, bật nắp lên, và cái mùi xộc ra ngay lập tức: mùi ẩm ngai ngái, hơi chua, kiểu mùi của căn phòng lâu ngày không mở cửa. Soi kỹ vào lớp lót thì thấy vài chấm lấm tấm màu xám ở góc, một vệt cát mịn còn kẹt dưới đáy, và mấy sợi tóc ở khe khoá kéo.

Chiếc vali hôm cất đi trông vẫn sạch. Vấn đề là nó được đóng nắp khi bên trong còn hơi ẩm, rồi nằm im ba tháng trong một cái hộp kín, tối, không thông gió. Bài này nói vì sao vali và túi du lịch sinh mùi nhanh đến vậy, rồi chỉ cách vệ sinh vỏ ngoài, lót trong, bánh xe và khoá kéo, cùng cách cất giữ để lần mở sau không phải ngửi lại cái mùi đó.

Vì sao vali cất đi lại có mùi, dù lúc cất trông vẫn sạch

Mùi mốc không tự sinh ra. Nó cần ba điều kiện xuất hiện cùng lúc, và một chiếc vali đóng nắp hội tụ đủ cả ba:

• Ẩm còn sót lại. Đây là điều kiện then chốt. Quần áo mặc dở còn hơi mồ hôi, khăn tắm chưa khô hẳn, chai dầu gội rỉ vài giọt, hay đơn giản là vali từng đứng dưới mưa ở sân bay — hơi ẩm ngấm vào lớp lót vải và lớp mút đệm bên trong.
• Không khí không lưu thông. Vali đóng khoá là một hộp gần như kín. Hơi ẩm không có đường thoát nên cứ luẩn quẩn bên trong, thấm đều vào lớp lót.
• Chất hữu cơ làm thức ăn. Vụn bánh, cát biển, bụi vải, tế bào da và mồ hôi bám trên lót. Nhìn thì không thấy gì, nhưng đó là lớp nền cho nấm mốc phát triển.

Thêm một yếu tố rất Việt Nam: mùa nồm. Những tuần độ ẩm không khí cao, mọi thứ cất trong tủ đều hút ẩm ngược từ môi trường. Một chiếc vali cất khi đã khô ráo vẫn có thể ẩm trở lại nếu để dưới gầm giường sát tường ẩm suốt mùa xuân. Nói cách khác, làm sạch chỉ là nửa việc; làm khô và cất đúng chỗ mới là nửa quyết định.

Bước đầu: dốc rỗng và xử lý ngay khi vừa về

Việc đáng làm nhất tốn chưa tới mười lăm phút, và làm ngay hôm về là hiệu quả nhất:

1. Dốc rỗng toàn bộ. Mọi ngăn, kể cả ngăn khoá kéo bên hông và túi lưới trong nắp. Lộn ngược vali xuống sàn và vỗ vài cái cho cát, vụn rơi hết ra.
2. Tách đồ bẩn ra ngay. Đồ mặc rồi đừng để qua đêm trong vali — đó là nguồn ẩm và mùi trực tiếp. Cách chia mẻ giặt cho đống đồ vừa dốc ra có trong bài đóng gói quần áo vào vali không nhăn, phần cuối nói về xử lý đồ sau chuyến đi.
3. Hút bụi lớp lót. Dùng đầu hút hẹp chạy dọc các đường viền, khe góc và mép khoá kéo. Cát biển hay lọt vào đúng những chỗ này.
4. Mở toang nắp, dựng nghiêng nơi thoáng. Để tối thiểu một ngày trước khi cất. Đây là bước hay bị bỏ nhất và cũng là bước quan trọng nhất.

Vệ sinh vỏ ngoài theo từng loại vali

Vỏ ngoài chủ yếu bẩn cơ học: bụi đường, vết xước, dấu tay, vết băng dính của nhân viên sân bay.

• Vali nhựa cứng (ABS, PC, nhôm). Lau bằng khăn ẩm với nước pha vài giọt nước rửa chén, rồi lau lại bằng khăn sạch ẩm và lau khô. Vết băng dính còn keo thì đắp khăn ấm vài phút cho keo mềm rồi miết nhẹ, đừng cạo bằng vật sắc vì vỏ nhựa xước rất dễ.
• Vali vải, túi du lịch vải bố. Chải khô trước bằng bàn chải mềm cho hết bụi, sau đó mới lau ẩm — làm ngược lại chỉ biến bụi thành vệt bùn loang. Vết bẩn cứng đầu thì chấm nước giặt pha loãng lên đúng vệt, ấn thấm bằng khăn trắng ẩm, không chà mạnh.
• Chi tiết da, quai da, viền da. Chỉ lau khăn hơi ẩm rồi lau khô ngay. Da ngâm nước hoặc gặp chất tẩy sẽ bạc màu và cứng lại.

Với túi vải và balo không khung, giặt cả chiếc là cách nhanh gọn hơn lau từng vệt. Cách giặt từng loại quai, khoá và lớp đệm nói kỹ trong bài giặt balo, túi vải.

Lót trong, khoá kéo và bánh xe — ba chỗ hay bị bỏ quên

1. Lót trong. Hút bụi kỹ, rồi lau bằng khăn ẩm vắt thật ráo với nước pha loãng chút giấm trắng hoặc nước giặt nhẹ. Lau theo từng mảng, đừng làm ướt sũng vì nước ngấm vào lớp mút giữa sẽ rất lâu khô. Vali có lót tháo rời được thì tháo hẳn ra giặt tay rồi phơi riêng.
2. Chấm mốc. Nếu đã có chấm xám lấm tấm, lau bằng khăn thấm giấm trắng pha loãng, để vài phút rồi lau lại bằng khăn ẩm sạch và làm khô triệt để. Nói thật phần giới hạn: mốc mới thì sạch được, còn mốc đã ăn vào sợi vải lâu ngày thường chỉ mờ đi và bay mùi chứ không trả lại màu lót ban đầu.
3. Khoá kéo. Dùng bàn chải đánh răng cũ chải dọc rãnh răng khoá cho hết cát và bụi. Khoá rít thì bôi một chút sáp nến hoặc nến chì lên răng khoá rồi kéo qua lại vài lần, đừng tra dầu máy vì dầu hút bụi và dây ra quần áo.
4. Bánh xe và tay kéo. Lật ngửa vali, gỡ tóc và sợi chỉ quấn quanh trục bánh bằng nhíp, sau đó lau sạch. Kéo hết cần kéo ra lau bụi rồi thu lại. Bánh xe kẹt cát chạy rất nặng và làm mòn trục nhanh.

Khử mùi và cất giữ cho lần đi sau

Khi vali đã sạch và khô hẳn, phần còn lại là giữ cho nó khô:

• Đặt vật hút ẩm bên trong. Túi hút ẩm silica, một hộp nhỏ đựng baking soda mở nắp, hoặc vài viên than hoạt tính. Ba tháng thay một lần.
• Đừng khoá kín khi cất lâu. Kéo khoá hờ hoặc chèn một khăn cuộn giữ nắp hé vài phân cho không khí đi qua.
• Chọn chỗ cất. Nơi cao, khô, không sát tường ẩm, không nằm sát sàn nhà tắm. Nóc tủ tốt hơn gầm giường sát tường.
• Vali nhỏ lồng vali lớn để tiết kiệm chỗ thì vẫn phải để cả hai hé nắp và đặt hút ẩm ở chiếc trong cùng.
• Đừng dùng nước hoa xịt để át mùi. Mùi thơm phủ lên mùi mốc chỉ tạo ra một mùi thứ ba khó chịu hơn, mà nguyên nhân ẩm vẫn còn nguyên.

Với túi vải đã ngấm mùi lâu, mùi thường nằm trong lớp lót chứ không ở bề mặt. Nguyên tắc xử mùi bám sâu trên đồ vải nói kỹ hơn trong bài làm sạch túi tote canvas.

Khi nào nên gửi tiệm

Vali cứng và túi vải thường thì tự làm ở nhà là hợp lý. Vài trường hợp gửi tiệm đỡ rủi ro hơn:

• Túi vải lớn, balo có đệm dày hoặc lót đã mốc thành mảng. Cần giặt bằng máy công nghiệp rồi sấy đủ sâu để lớp đệm khô hẳn — phơi tại nhà giữa mùa nồm rất khó khô tới lõi. Giặt sấy theo cân tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ.
• Túi, vali có quai và viền da. Phần da cần xử riêng chứ không giặt nước như phần vải. Chăm sóc áo da 70.000–300.000đ tuỳ món và tình trạng, báo giá sau khi xem tận tay.
• Vết dầu, vết mực, vết mỹ phẩm đổ trong vali. Cần phá vết bằng dung môi phù hợp thay vì chà. Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ. Nói trước: vết để lâu ngày thường chỉ mờ đi chứ không sạch hẳn.
• Cả đống đồ vừa dốc từ vali ra trước chuyến đi tiếp theo. Gửi giặt sấy theo cân là cách gọn nhất để không kéo đồ ẩm sang chuyến sau.

Đồ được giặt riêng từng đơn trên máy giặt và máy sấy công nghiệp, đếm món khi nhận và khi trả, giá niêm yết công khai. Lấy gấp trong vòng hai giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì có phụ thu thêm hai mươi phần trăm, báo trước khi nhận đơn.