Cách tẩy vết nước mắm, dầu hào, nước tương trên quần áo

Bữa cơm nhà mình món nào cũng đậm đà, và cái giá phải trả thường nằm trên ngực áo. Chấm miếng chả giò, gắp miếng thịt kho, bát bún chan vội — thế là một giọt nước mắm bắn lên áo trắng, hoặc vệt dầu hào loang trên cổ tay áo sơ mi. Vết gia vị Việt khó chịu ở chỗ nó đánh hai đòn cùng lúc: vừa để lại vết ố nâu sẫm, vừa ám mùi tanh mặn dai dẳng. Bài này chỉ cách xử lý cả hai — sạch màu và hết mùi — cùng những điều tuyệt đối không nên làm.

Vì sao vết nước mắm, nước tương khó tẩy hơn vết nước thường

Hiểu bản chất vết bẩn thì mới chọn đúng cách xử lý. Ba loại gia vị này có chung mấy đặc điểm phiền phức:

• Sắc tố đậm. Nước tương và dầu hào có màu nâu đen rất đậm, bám vào sợi vải sáng màu là thấy ngay. Đây là phần gây ố.
• Muối và đạm. Nước mắm giàu muối và đạm cá. Phần đạm này bám vào sợi và tiếp tục toả mùi ngay cả khi mắt đã không còn thấy vết. Đây là lý do nhiều người giặt xong tưởng sạch mà ngửi vẫn thấy.
• Có dầu. Dầu hào và nhiều loại nước sốt kèm dầu mỡ, tạo lớp màng giữ chặt sắc tố lại trên vải.
• Đường và tinh bột. Dầu hào thường có đường và chất làm sánh, khô lại thì cứng và dính, khiến vết bám sâu hơn.

Nói ngắn gọn: đây là vết hỗn hợp màu + đạm + dầu. Xử lý một chiều — chỉ xả nước hoặc chỉ dùng nước giặt — thường không đủ.

Ba việc tuyệt đối tránh (đây là chỗ hỏng áo)

Phần lớn ca "áo hỏng vĩnh viễn" mà khách mang đến tiệm không phải do vết bẩn quá nặng, mà do xử lý sai ngay phút đầu:

• Đừng chà xát mạnh. Phản xạ ai cũng có là lấy khăn chà lấy chà để. Nhưng chà sẽ đẩy sắc tố lan ra một vùng rộng gấp mấy lần và ép nó vào sâu giữa các sợi vải. Vết nhỏ hoá vết to.
• Đừng dội nước nóng lên trước. Vết có đạm gặp nhiệt sẽ đông lại và bám chặt vào sợi, giống hệt nguyên tắc xử lý vết máu. Nước lạnh hoặc nước ấm nhẹ mới đúng ở bước đầu.
• Đừng sấy hoặc là ủi khi vết chưa sạch hẳn. Đây là sai lầm khiến vết ố trở thành vĩnh viễn. Nhiệt độ cao cố định sắc tố vào sợi vải, sau đó gần như không cứu được. Luôn kiểm tra vết dưới ánh sáng trước khi cho vào máy sấy.

Xử lý ngay trong bữa ăn — 60 giây vàng

Nếu bạn đang ngồi ở bàn ăn và vừa bị bắn, hãy làm đúng thứ tự này:

• Thấm, không chà. Lấy khăn giấy sạch đặt lên vết, ấn nhẹ để hút bớt phần gia vị còn ướt. Thấm từ mép ngoài vào giữa để vết không loang rộng.
• Xả từ mặt trái. Ra chỗ có vòi nước, lộn áo và để nước lạnh chảy xuyên qua mặt trái của vết. Cách này đẩy vết bẩn ra ngoài thay vì ép nó xuyên sâu thêm vào vải.
• Bôi một chút nước giặt hoặc nước rửa bát lên vết, dùng đầu ngón tay xoa nhẹ theo vòng tròn nhỏ. Nước rửa bát rất hợp ở đây vì nó vốn được làm ra để cắt dầu mỡ.
• Giữ ẩm cho vết cho tới khi về nhà giặt được. Vết còn ẩm dễ xử lý hơn vết đã khô cứng gấp nhiều lần. Nếu không tiện, ít nhất đừng để áo phơi nắng cho khô vết.

Giặt tại nhà: hai bước tách bạch

Chìa khoá là tách bước xử lý màu và bước khử mùi, đừng gộp làm một.

Bước 1 — đánh vết ố. Pha chậu nước ấm vừa tay (không nóng) với nước giặt. Ngâm phần có vết khoảng 20–30 phút cho vết mềm ra. Vết dầu hào đã khô cứng có thể cần tới một tiếng. Sau đó vò nhẹ bằng tay hoặc dùng bàn chải lông mềm, chải theo một chiều chứ không chà qua chà lại. Với vải trắng và vải bền màu, có thể pha thêm chút baking soda hoặc dùng bột giặt có chứa enzyme (men phân giải) vì enzyme chính là thứ xử lý phần đạm trong nước mắm.

Bước 2 — khử mùi. Khi vết đã mờ hoặc sạch, pha một chậu nước ấm với khoảng nửa bát giấm trắng, ngâm áo 20–30 phút rồi giặt lại bình thường. Giấm trung hoà mùi tanh mặn rất tốt và không hại sợi vải như các loại tẩy mạnh. Cuối cùng, phơi thật khô nơi thoáng gió, có nắng càng nhanh — đồ khô dở dang luôn giữ lại mùi.

Với vết ố còn lì lợm sau hai bước trên, bạn có thể lặp lại chu trình thêm một lần nữa. Đừng nôn nóng nhảy sang thuốc tẩy mạnh ngay: chất tẩy có clo làm phai màu vải và ăn mòn sợi, một vết ố nhỏ đổi lấy mảng loang trắng thì không đáng.

Từng loại vải xử lý khác nhau

• Cotton, kaki, vải bông trắng: chịu được ngâm lâu và bàn chải mềm. Đây là nhóm dễ cứu nhất.
• Áo màu, áo in hình: ngâm ngắn hơn, tránh chất tẩy, chải rất nhẹ ở rìa vết để không bong hình in.
• Vải tổng hợp (polyester, thun lạnh): ít ngấm màu nhưng lại giữ mùi rất dai. Nhóm này gần như luôn cần bước khử mùi bằng giấm.
• Lụa, len, vải mỏng manh: không ngâm, không chà. Chỉ thấm nhẹ rồi mang đi giặt chuyên dụng.
• Vest, áo dài, đồ có lót trong: nước ngấm vào lớp lót làm phồng rộp và lệch phom. Đây là nhóm nên mang tới tiệm sớm nhất có thể.

Nếu vết của bạn nghiêng về dầu mỡ nhiều hơn là màu, xem thêm bài cách tẩy vết dầu mỡ trên quần áo. Còn với yếm ăn và đồ của bé — nhóm hứng đủ loại nước sốt mỗi ngày — thì bài tẩy vết thức ăn trên yếm và đồ ăn dặm của bé có cách xử lý an toàn cho da bé.

Khi nào nên mang tới tiệm

Có những trường hợp tự làm ở nhà càng cố càng hỏng. Theo những gì chúng tôi gặp thường xuyên nhất tại xưởng, nên mang tới tiệm khi:

• Vết đã bị là ủi hoặc sấy khô — cần xử lý bằng dung môi chuyên dụng, và cũng cần người có kinh nghiệm đánh giá xem còn cứu được tới đâu.
• Đồ đắt tiền, đồ quan trọng: vest, áo dài, váy dạ hội, áo lụa, đồ hiệu. Rủi ro làm hỏng khi tự xử lý cao hơn nhiều so với chi phí gửi tiệm.
• Vết lớn hoặc loang cả mảng sau khi đã lỡ chà mạnh.
• Sạch màu nhưng mùi vẫn còn sau hai lần giặt — lúc này cần quy trình khử mùi sâu hơn.

Tại Nhà Gọn Laundry, phí tẩy vết tính riêng từ 30.000đ đến 200.000đ tuỳ loại vết và độ khó, báo giá rõ trước khi làm. Giặt sấy quần áo thường tính theo cân: 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Đồ cần giặt khô theo chiếc thì áo sơ mi 50.000–60.000đ, quần Âu/kaki/jeans 55.000đ, vest nam nữ 89.000–119.000đ, áo dài trơn 80.000đ. Chúng tôi giặt riêng từng đơn, đếm món khi nhận và khi trả, có nhận lấy và giao tận nơi với phí tuỳ đơn và quãng đường.

Một lưu ý thật lòng: không có cách nào bảo đảm mọi vết ố đều sạch 100%. Vết để lâu, vết đã bị nhiệt cố định, hoặc vải đã bị chà bạc thớ thì kết quả phụ thuộc vào tình trạng thực tế của món đồ. Chúng tôi luôn xem đồ và nói rõ khả năng trước khi bạn quyết định gửi. Muốn xem toàn bộ dịch vụ, ghé trang giặt là Thanh Hoá.