Cách tẩy vết vôi vữa, xi măng trên quần áo

Có một khoảng thời gian rất ngắn quyết định chiếc áo của bạn còn cứu được hay không, và nó tính bằng phút chứ không phải bằng ngày. Vữa vừa bắn lên vải, còn nhão, còn ướt — lúc đó gỡ ra khá dễ. Để qua một đêm cho nó đông kết lại thì đã là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Ở tiệm, đồ dính vôi vữa hay tới thành đợt, thường vào mùa xây sửa sau Tết hoặc lúc nhà nào đó trong khu vừa xong phần thô. Có bác thợ mang tới cả bọc quần áo bảo hộ, chỗ nào cũng lấm chấm trắng. Có chị đưa một chiếc áo sơ mi đi làm, dính đúng ba giọt ở tay áo vì đi ngang qua giàn giáo.

Hai trường hợp đó cần hai cách làm khác nhau, và bài này tách rõ ra. Kèm theo là phần nói thẳng về giới hạn: có loại hư hại do vôi vữa gây ra mà không ai tẩy lại được, kể cả tiệm.

Vì sao vết vôi vữa khó hơn vết bẩn thường

Vết cà phê hay vết dầu ăn chỉ là chất lạ nằm bám vào sợi. Vôi vữa thì tấn công vải theo hai đường cùng lúc, nên phải hiểu để chọn đúng cách gỡ.

• Bám cơ học. Vữa là hỗn hợp xi măng, cát và nước. Hạt cát nhỏ và bột xi măng chui vào khe giữa các sợi vải, rồi xi măng gặp nước đông kết lại, khoá luôn hạt cát ở đó. Nó giống như một mảng bê tông tí hon đúc ngay trong lòng miếng vải.
• Ăn màu vì tính kiềm. Vôi và xi măng ướt có tính kiềm mạnh. Kiềm mạnh làm nhiều loại thuốc nhuộm đổi màu hoặc phai đi, nên chỗ dính vữa trên áo đen, áo xanh sẫm thường bạc thành vệt nhạt — kể cả sau khi bạn đã gỡ hết phần vữa cứng.
• Thời gian đứng về phía vết bẩn. Xi măng đông kết mạnh dần theo giờ. Cùng một vết, xử lý sau mười phút và xử lý sau hai ngày là hai mức công khác hẳn.

Khi vữa còn ướt: làm ngay ba việc

1. Đừng chà. Gạt. Lấy cạnh thìa, mảnh bìa cứng hay sống dao cùn gạt phần vữa thừa ra, gạt từ mép ngoài vào giữa vết cho khỏi loang. Chà tay hay chà bàn chải chỉ ấn hạt cát sâu thêm vào vải.
2. Lộn mặt trái và xả nước lạnh từ phía sau. Để dòng nước đẩy hạt bẩn ra ngược đường nó đi vào. Xả từ mặt phải là bạn đang dồn bẩn xuyên qua vải.
3. Nước lạnh, không nước nóng. Nhiệt thúc xi măng đông kết nhanh hơn. Đây là chỗ nhiều người làm ngược vì quen nghĩ nước nóng thì sạch hơn.

Nếu đang ở công trường mà không có vòi nước, ít nhất hãy giữ chỗ đó ẩm — đắp một mảnh vải ướt lên, hoặc nhúng riêng phần tay áo vào xô nước sạch. Vữa còn ẩm là vữa chưa khoá vào sợi.

Vết đã khô: gỡ phần cứng trước, đừng vội đổ hoá chất

Với mảng đã đóng cứng, việc đầu tiên là cơ học chứ không phải hoá học. Đổ dung dịch lên một lớp vảy dày thì dung dịch chỉ nằm trên mặt.

1. Phơi cho khô hẳn. Nghe ngược đời nhưng đúng: vữa khô giòn dễ bong hơn vữa ẩm dẻo.
2. Vò gấp chỗ vải đó vài lần cho mảng cứng nứt vỡ. Nghe tiếng rào rạo là đang có tác dụng.
3. Gõ nhẹ mặt sau miếng vải để mảnh vụn rơi ra, rồi dùng bàn chải lông mềm chải khô theo một chiều. Chải khô, chưa cần nước.
4. Hút hoặc giũ sạch bụi vụn trước khi cho vào nước, kẻo bụi xi măng tan ra rồi bám lại thành mảng mờ khắp áo.

Làm xong bốn bước này, thường bạn chỉ còn lại một mảng bạc trắng mờ ngấm trong sợi. Đó mới là phần cần đến dung dịch.

Trung hoà mảng trắng bằng giấm pha loãng

Phần trắng còn lại chủ yếu là hợp chất canxi mang tính kiềm. Muốn nó tan thì cần một a-xít nhẹ, và thứ dễ kiếm trong bếp là giấm trắng.

• Pha loãng, đừng dùng nguyên chất. Khoảng một phần giấm với bốn phần nước lạnh là mức thường dùng cho vải thường.
• Thử ở góc khuất trước — gấu áo, mặt trong cạp quần — chờ khô rồi xem màu có đổi không.
• Ngâm riêng phần vết mười lăm tới ba mươi phút. Đừng ngâm cả chiếc áo nếu chỉ dính một chỗ.
• Vò nhẹ trong dung dịch, thấy nước đục dần là mảng canxi đang tan.
• Xả thật kỹ bằng nước lạnh. Giấm còn sót lại sẽ ám mùi chua sau khi phơi khô.
• Lặp lại tối đa hai lượt. Hai lượt không ăn thua thì lượt thứ ba cũng vậy, mà vải thì mỏng đi.

Sau khi xả sạch, giặt lại bình thường bằng nước giặt quen dùng. Chưa hết vết thì chưa sấy và chưa là — nhiệt sẽ khoá phần còn sót lại vào sợi vĩnh viễn.

Chỗ không cứu được: khi kiềm đã ăn màu

Đây là phần nhiều bài viết trên mạng lờ đi, còn chúng tôi nói thẳng vì khách hay hỏi lại sau khi nhận đồ.

Trên đồ tối màu — quần jean đen, áo bảo hộ xanh sẫm, áo phông đen — vôi vữa ướt nằm lâu sẽ phá lớp thuốc nhuộm ngay tại chỗ đó. Bạn gỡ hết phần vữa, tẩy hết mảng canxi, giặt sạch bong, và vẫn còn một vệt nhạt màu hình đúng chỗ giọt vữa rơi. Vệt đó không phải bẩn còn sót. Đó là vải đã mất màu, và không có dung dịch nào trả màu về được.

Trường hợp này thì lựa chọn thực tế là: chấp nhận, nhuộm lại cả chiếc, hay để làm đồ mặc ở nhà. Nếu là đồ bảo hộ đồng phục thì thay chiếc mới thường hợp lý hơn cả về chi phí. Tương tự, chỗ vải đã mủn hoặc sờn thủng vì bị vữa ăn lâu ngày cũng không phục hồi được.

Những lỗi hay gặp

• Chà ngay bằng bàn chải cứng lúc vữa còn nhão, đẩy cát vào sâu trong sợi.
• Xả bằng nước nóng cho nhanh sạch, vô tình thúc xi măng đông kết.
• Ném thẳng vào máy giặt chung với đồ nhà, cát và bột xi măng bám sang cả mẻ, có khi còn kẹt máy.
• Đổ giấm nguyên chất lên vải màu rồi ngạc nhiên vì chỗ đó nhạt hẳn.
• Dùng thuốc tẩy clo lên đồ màu vì thấy mảng trắng, kết quả là thêm một mảng loang trắng nữa.
• Sấy hoặc là khi vết chưa hết, khoá luôn phần còn lại vào sợi.
• Để cả tuần rồi mới xử lý, lúc đó công gấp mấy lần mà kết quả kém hơn.

Vết sơn nước và sơn dầu hay đi kèm với vữa trên cùng bộ đồ công trường, nhưng cách xử lý lại khác hẳn — có bài riêng ở tẩy vết sơn nước, sơn dầu trên quần áo.

Khi nào nên gửi tiệm

Không phải vết nào cũng đáng để bạn mất cả buổi tối. Nên mang ra tiệm khi:

• Mảng vữa lớn hoặc đã khô cứng nhiều ngày, cần ngâm và xử lý theo từng lớp.
• Cả bộ đồ bảo hộ, đồ đồng phục công nhân dính lấm chấm khắp nơi — giặt cả mẻ ở nhà thì bẩn lan sang đồ khác. Chuyện giặt nhóm đồ này có bài riêng: giặt đồ bảo hộ, đồng phục công nhân ở Thanh Hoá.
• Đồ đắt tiền, vải mỏng, đồ màu dễ phai mà bạn không muốn liều tay với giấm và bàn chải.
• Đã tự làm hai lượt mà vết vẫn còn — làm thêm ở nhà thường hại vải hơn là sạch thêm.

Về giá: phần giặt sấy tính theo cân — đơn dưới 8kg là 28.000đ/kg, đơn từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Phần vết cần can thiệp riêng tính theo mục tẩy vết 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, vì một chấm vữa nhỏ trên áo cotton và một mảng bê tông khô trên quần bảo hộ là hai mức công khác hẳn nhau. Bạn gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369 để tiệm xem và báo mức trước, xem giá rồi mới chốt. Cần lấy trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Tiệm giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả, nên đồ dính vữa không làm bẩn sang đồ của người khác. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Xem đồ mà thấy chỗ đã bạc màu không lấy lại được, tiệm nói thẳng trước khi nhận, để bạn khỏi trả tiền cho một việc không có kết quả.