Cách tẩy vết xanh methylen, thuốc tím dính trên quần áo

Con bị muỗi đốt, sưng đỏ một mảng ở chân. Mẹ lấy lọ xanh methylen trong tủ thuốc ra, một tay giữ chân con, một tay cầm que bông. Lọ nghiêng một cái, hai ba giọt rơi thẳng xuống vạt áo trắng đang mặc. Vệt xanh đậm loang ra ngay trước mắt. Lấy giấy lau thì nó rộng thêm một vòng nữa.

Xanh methylen và thuốc tím hay nằm sẵn trong tủ thuốc gia đình, và cũng là hai vết khó chịu bậc nhất trên vải. Bài này nói vì sao chúng bám chắc, làm gì trong vài phút đầu, thử theo thứ tự nào, và tới đâu thì nên dừng tay đem ra tiệm. Lưu ý trước: đây là bài về vải vóc, không bàn chuyện dùng thuốc ra sao, phần đó hỏi nhân viên y tế.

Vì sao hai vết này bám chắc hơn vết bẩn thường

Khác biệt nằm ở chỗ đây không phải bụi bẩn, cũng không phải dầu mỡ. Đây là phẩm màu, thứ vốn sinh ra để bám vào vật liệu.

• Xanh methylen là thuốc nhuộm thật, trong phòng thí nghiệm người ta dùng nó để nhuộm mẫu vật soi kính hiển vi. Rơi lên sợi bông, phân tử màu gắn vào sợi chứ không nằm trên bề mặt như vết cà phê.
• Thuốc tím (kali pemanganat) ban đầu có màu tím, nhưng gặp nước và chất hữu cơ trong sợi vải thì chuyển thành mangan dioxit đọng lại. Vì thế vết thuốc tím để vài ngày thường ngả nâu, nhìn giống vết ố.

Hai thứ làm mọi chuyện tệ hơn là thời gian và nhiệt. Vết càng để lâu càng gắn sâu, còn nhiệt từ nước nóng, máy sấy hay bàn là thì gần như khoá vết lại vĩnh viễn. Nguyên tắc chung vì thế là nước lạnh trước, nhiệt để sau cùng, giống như với vết máu trên quần áo. Chất vải cũng quyết định nhiều: bông và lanh hút màu mạnh nên vết ăn sâu, len và lụa khó nhất vì vừa hút màu vừa không chịu nổi chất tẩy mạnh.

Vài phút đầu quyết định phần lớn kết quả

Nếu vết còn ướt, bạn đang ở thời điểm dễ xử lý nhất. Làm đúng thứ tự này:

1. Cởi món đồ ra ngay. Mặc trên người, vết bị ép giữa da và vải, thuốc ngấm sâu thêm.
2. Thấm, không chà. Khăn giấy trắng hoặc khăn vải trắng khô, ấn thẳng xuống, từ mép ngoài vào giữa. Chà ngang là đẩy thuốc loang rộng và ép nó xuống sâu hơn.
3. Lộn mặt trái, xả nước lạnh xuyên qua vết. Cho nước chảy từ mặt trái ra mặt phải, tức là đẩy thuốc ngược con đường nó đi vào. Xả từ mặt phải chỉ làm thuốc lún sâu hơn. Nước lạnh thôi, đừng sốt ruột mà mở vòi nước nóng.
4. Đừng vò, đừng bỏ vào máy giặt chung mẻ. Thuốc còn trên vải mà quay chung sẽ dây sang các món khác, từ một vết thành năm bảy vết.

Xả tới khi nước chảy ra không còn ngả màu. Thường vẫn còn một vệt mờ ở lại, đó là phần cần tới bước sau.

Thử lần lượt từ nhẹ đến mạnh

Đây là chỗ nhiều người làm hỏng đồ: sốt ruột nên lôi ngay chất tẩy mạnh nhất trong nhà ra dùng. Thứ tự đúng là đi từ nhẹ lên, và xả sạch hẳn sau mỗi bước trước khi sang bước tiếp.

1. Nước giặt hoặc xà phòng, nước lạnh. Xoa nước giặt đậm đặc lên vết, để 5 phút cho ngấm, xoa nhẹ bằng đầu ngón tay, rồi ngâm nước lạnh 15 đến 30 phút. Riêng bước này đã xử lý được phần lớn vết còn mới.
2. Cồn y tế 70 độ. Thấm cồn vào một góc khăn trắng, dí vào mặt trái của vết, giữ vài giây rồi nhấc lên. Đổi sang chỗ sạch của khăn, làm lại. Bạn sẽ thấy màu xanh đi xuống khăn từng lượt. Xong thì xả lại nước lạnh.
3. Giấm trắng hoặc nước cốt chanh, dành cho vết thuốc tím đã ngả nâu. Axit nhẹ làm nhạt phần mangan đọng trên vải. Đắp 5 đến 10 phút rồi xả kỹ, đừng để lâu hơn, nhất là trên đồ màu.
4. Oxy già 3% (cho đồ trắng) hoặc bột tẩy gốc oxy. Oxy già chấm trực tiếp lên vết, chờ vài phút, xả. Bột tẩy oxy (oxygen bleach, loại không chứa clo) thì pha đúng tỉ lệ trên bao bì, ngâm 1 đến 2 giờ trong nước ấm nhẹ. Đây là bước mạnh nhất nên làm tại nhà.

Hai điều phải nhớ: chỉ phơi hoặc sấy khi vết đã hết, và nếu vết mới chỉ nhạt đi thì lặp lại bước nhẹ thêm một hai vòng thay vì nhảy thẳng lên chất mạnh hơn. Cùng logic này áp dụng cho vết thuốc đỏ betadine và vết mực bút bi.

Đồ màu, đồ len lụa và chuyện an toàn khi dùng chất tẩy

Trước khi đổ bất cứ thứ gì lên chiếc áo bạn quý, hãy thử ở mép khuất: gấu trong, mép túi, đường viền bên trong cổ. Bôi một chút dung dịch định dùng, để mười phút, rồi thấm bằng khăn trắng. Nếu khăn ăn màu nền của áo, chất đó sẽ làm bạc chỗ tẩy, mà một vệt bạc trắng đôi khi còn khó nhìn hơn vệt xanh.

Với len, lụa, vải pha spandex: không oxy già, không ngâm lâu, không nước nóng, không vò. Những loại này co và biến dạng rất nhanh. Chưa chắc áo mình làm bằng gì thì xem bài cách đọc thành phần vải trên nhãn quần áo trước.

Phần an toàn xin nói rõ: không bao giờ trộn chất tẩy clo (nước Javel) với giấm, với oxy già, với amoniac, với nước lau kính hay bất kỳ chất tẩy nào khác. Những hỗn hợp đó sinh khí độc ngay trong nhà tắm kín. Dùng chất nào thì xả nước cho sạch hẳn rồi mới đổi sang chất khác, làm ở chỗ thoáng, nên đeo găng cao su. Riêng chất tẩy clo còn hay làm đồ trắng ngả vàng và làm sợi bông giòn, nên với hai vết trong bài này, bột tẩy gốc oxy hợp lý hơn.

Vết cũ đã qua sấy nóng thì nên nói thật với nhau

Có những bài viết hứa sạch trơn mọi vết. Chúng tôi làm nghề giặt nên nói thẳng: vết xanh methylen hay thuốc tím đã giặt nước nóng, đã sấy máy hoặc đã là bàn là thì phần lớn chỉ mờ đi, khó về lại trắng như ban đầu. Nhiệt đã khoá phẩm màu vào trong sợi. Vết để quên trong giỏ đồ bẩn cả tuần cũng vậy.

Mờ tới đâu thì tuỳ vết, tuỳ chất vải, không ai đoán trước được. Nhưng có một cái bẫy hay gặp: thấy vết chưa sạch, người ta tẩy đi tẩy lại năm bảy lượt bằng chất mạnh. Kết quả thường là vết vẫn mờ mờ ở đó, mà sợi vải đã yếu, đồ trắng ngả vàng, đồ màu bạc loang thành quầng rộng hơn cả vết ban đầu. Với vết ố lâu ngày, cách nghĩ tương tự được bàn kỹ ở bài tẩy vết ố mốc trên quần áo.

Nguyên tắc thực tế: thử hai vòng, không nhạt thêm thì dừng. Đồ rẻ thì chấp nhận sống chung với vệt mờ hoặc chuyển thành đồ mặc nhà. Đồ đắt, áo dài, vest, đồ lụa thì mang ra tiệm sớm, vì một lần tẩy sai có thể làm thợ cũng hết đường xử lý.

Khi nào nên gửi tiệm, chi phí thế nào

Nên mang ra tiệm khi: đồ đắt tiền hoặc vải khó (lụa, len, áo dài, vest), vết rộng hơn lòng bàn tay, vết đã cũ, đã thử hai vòng tại nhà mà không ăn thua, hoặc áo có màu nền dễ phai nên bạn không dám đụng vào.

Ở Nhà Gọn Laundry, tẩy vết tính riêng, khoảng 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, tuỳ diện tích, chất vải và vết mới hay cũ. Thợ soi vết trước, báo giá và báo luôn khả năng xử lý được tới đâu, rồi bạn quyết định có làm hay không. Chúng tôi không hứa sạch hoàn toàn với vết đã qua nhiệt.

Gửi giặt kèm cả mẻ đồ thì giặt sấy tính theo cân: 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg với đơn từ 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Món giặt khô theo chiếc có giá riêng, ví dụ sơ mi 50.000đ đến 60.000đ, quần Âu 55.000đ, áo dài trơn 80.000đ. Xem đầy đủ ở bảng giá giặt sấy tại Thanh Hoá. Cần lấy gấp trong vòng 2 giờ thì phụ thu 20%.

Mỗi đơn ở đây được giặt riêng, đếm món khi nhận và khi trả, nên đồ nhà bạn không quay chung lồng với đồ nhà khác. Khi mang đồ đến, nhớ ba điều: đừng giặt lại, đừng sấy, đừng là, và nói rõ bạn đã dùng chất gì lên vết. Thợ cần biết để không dùng chất kỵ nhau.

Hỏi đáp nhanh

Vết xanh methylen vừa dính có tẩy hết được không?

Vết còn ướt và được xử lý trong vài phút đầu thì khả năng ra sạch cao hơn hẳn. Thấm khô bằng khăn trắng, không chà, rồi lộn mặt trái xả nước lạnh xuyên qua vết để đẩy màu ra ngoài, sau đó mới xoa nước giặt và ngâm nước lạnh. Không ai dám hứa sạch trơn vì còn tuỳ chất vải và lượng thuốc dính, nhưng vết mới luôn dễ hơn vết đã khô.

Có được dùng oxy già hay thuốc tẩy clo cho vết thuốc tím không?

Oxy già 3% dùng được cho vải trắng sợi bông, chấm trực tiếp lên vết rồi xả lại nước lạnh. Vải màu, len, lụa thì phải thử ở mép khuất trước vì oxy già có thể làm bay màu nền. Thuốc tẩy clo nên tránh vì dễ làm đồ trắng ngả vàng và phá sợi. Tuyệt đối không trộn chất tẩy clo với giấm, oxy già hay bất cứ chất tẩy nào khác vì hỗn hợp sinh khí độc.

Vết đã giặt và sấy khô rồi còn cứu được không?

Nói thật là khó. Nhiệt của nước nóng, máy sấy hay bàn là làm phẩm màu gắn chặt vào sợi, nên vết cũ đã qua sấy thường chỉ nhạt bớt chứ khó về lại trắng như ban đầu. Vẫn nên thử một vòng nhẹ bằng chất tẩy gốc oxy, nhưng đừng tẩy đi tẩy lại nhiều lượt mạnh vì sợi vải sẽ yếu đi và chỗ đó bạc loang.

Áo màu, áo lụa hay áo len dính thuốc thì làm thế nào?

Luôn thử dung dịch ở mép khuất trước, chẳng hạn gấu trong hay mép túi, để khoảng mười phút rồi thấm bằng khăn trắng xem màu nền có ra theo không. Len, lụa và vải pha spandex thì không dùng oxy già, không ngâm lâu, không nước nóng. Đồ đắt tiền nên dừng tay sớm và mang ra tiệm.

Gửi Nhà Gọn tẩy vết thuốc thì tính giá thế nào?

Tẩy vết tính riêng theo vết, khoảng 30.000đ đến 200.000đ tuỳ diện tích, chất vải và vết mới hay cũ. Thợ soi vết và báo giá cùng khả năng xử lý tới đâu trước khi làm, không hứa sạch hoàn toàn. Gửi giặt sấy kèm thì tính theo cân: 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg với đơn từ 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Cần lấy gấp trong vòng 2 giờ thì phụ thu 20%.