Cách vệ sinh giá phơi, dây phơi và kẹp quần áo

Sáng thứ Bảy, chị hàng xóm cầm sang chiếc sơ mi trắng, chỉ vào hai vệt xám vắt ngang vai. Chị bảo máy giặt nhà dạo này giặt không sạch, tính gọi thợ tới xem.

Nhìn kỹ thì hai vệt ấy nằm song song, cách nhau đúng một gang tay, chạy thẳng tắp. Không vết bẩn nào tự nhiên rơi vào áo thành hai đường như thế. Đó là dấu của hai thanh giá phơi. Áo giặt sạch, vắt lên giá bẩn, công giặt đổ đi.

Cái giá phơi bẩn theo ba kiểu khác nhau

Giá phơi là món ít ai nghĩ tới việc lau, dù nó chạm trực tiếp vào đồ vừa giặt xong — lúc vải ướt và ăn bẩn mạnh nhất. Bẩn tích trên đó thuộc ba nhóm:

• Bụi theo mưa. Ban công hứng bụi mịn quanh năm, mưa kéo bụi xuống bám thành lớp mỏng màu xám. Nhìn khô thì không rõ, gặp vải ướt là in ngay thành vệt.
• Rêu và mốc. Ban công khuất nắng, kín gió, thêm mấy tháng nồm ẩm — chân giá, mặt dưới thanh phơi và khe khớp gấp là chỗ rêu bám sớm nhất. Mốc để lại chấm đen lấm tấm, khó ra hơn bụi nhiều.
• Gỉ sét ở khớp kim loại, kiểu bẩn tệ nhất. Chỗ tróc mạ, mối hàn, ốc vít, khớp gấp đọng nước rồi gỉ dần; nước từ áo ướt chảy qua đó thấm vào vải, để lại vệt vàng nâu bám rất chắc.

Cách kiểm nhanh: làm ẩm một tờ khăn giấy trắng, quệt dọc thanh phơi rồi nhìn màu. Khăn xám là bụi, ngả vàng cam là gỉ, chấm đen lấm tấm là mốc.

Lau giá inox, giá sơn tĩnh điện và giá nhôm

Cùng là giá kim loại nhưng mỗi loại chịu được một mức chà khác nhau. Chà nhầm là tự tay bóc lớp bảo vệ, lần sau nó gỉ nhanh gấp bội.

Giá inox. Loại này lành nhất. Pha nước ấm với chút nước rửa chén, dùng khăn microfiber lau dọc theo chiều vân kim loại, không chà vòng tròn. Vết bám cứng thì rắc chút baking soda lên khăn ẩm, chà nhẹ rồi lau lại bằng nước sạch, lau khô ngay — inox rẻ tiền vẫn gỉ nếu đọng nước ở mối hàn. Tránh bùi nhùi sắt: nó để lại mạt sắt li ti trên bề mặt và chính mạt đó gỉ trước.

Giá sơn tĩnh điện. Loại phổ biến nhất ở nhà chung cư. Sức bền của nó nằm hết ở lớp sơn phủ, nên nguyên tắc là không chà nhám, không dùng dung môi mạnh. Chỉ khăn ẩm với nước rửa chén loãng, lau nhẹ rồi lau khô. Chỗ sơn đã tróc lộ kim loại thì chấm một lớp sơn móng tay trong hoặc sơn chống gỉ dặm lên, bịt chỗ hở lại.

Giá nhôm. Nhôm không gỉ đỏ nhưng oxy hoá thành lớp phấn trắng xám, quệt tay là dính. Lau khăn ẩm pha giấm trắng loãng, tráng nước sạch rồi lau khô.

Khớp gấp và bánh xe của giá xếp là chỗ hay bị bỏ quên nhất. Gấp giá lại, mở ra, lau vào khe. Khớp kêu ken két thì nhỏ một giọt dầu máy loại nhẹ rồi lau sạch phần thừa ngay.

Dây phơi nhựa, dây thép bọc nhựa và thanh phơi trong nhà

Dây phơi là nơi bẩn dồn lại theo đường thẳng, nên vệt in lên áo cũng thẳng và dễ nhận ra.

1. Vắt một chiếc khăn ẩm quanh dây, bóp nhẹ rồi kéo dọc từ đầu này sang đầu kia — nhanh hơn lau từng đoạn.
2. Lượt hai bằng khăn có nước rửa chén loãng nếu dây lâu chưa lau, rồi lượt ba bằng khăn nước sạch.
3. Dây thép bọc nhựa bị nứt vỏ thì thay luôn — nước vào chỗ nứt, lõi thép gỉ rồi ứa ra, in lên mọi thứ vắt qua đó.
4. Thanh phơi trong nhà tắm hoặc lô gia kín ít bụi nhưng nhiều ẩm, nên mốc thay vì bụi. Lau khăn ẩm rồi lau khô.

Nhà nào phơi trong nhà quanh năm vì không có ban công thì lau dây thường xuyên hơn, và bố trí luồng gió cho hợp lý — cách sắp xếp cụ thể có ở bài cách phơi giặt đồ nhà chung cư không ban công.

Kẹp quần áo bị mốc: ngâm cứu hay bỏ đi

Kẹp phơi là món rẻ tiền trong nhà nhưng gây thiệt hại lớn, vì nó ép trực tiếp lên vải ướt và giữ nguyên ở đó vài tiếng.

Trường hợp còn cứu được: kẹp nhựa vẫn cứng, bóp thấy đàn hồi, mốc chỉ là chấm đen bám mặt ngoài. Ngâm cả rổ kẹp trong nước ấm pha nước rửa chén ba mươi phút, dùng bàn chải đánh răng cũ chải kỹ khe lò xo — đó mới là nơi mốc trú. Xả sạch rồi phơi nắng cho khô kiệt trước khi cất; kẹp còn ẩm cho vào rổ kín là mốc quay lại trong một tuần.

Trường hợp nên bỏ:

• Kẹp nhựa đã giòn, bóp thấy rạn hoặc gãy vụn ở càng — nhựa giòn vỡ ra thành mảnh sắc, dễ móc rách vải mỏng.
• Lò xo đã gỉ nâu. Gỉ in thẳng lên vai áo, mà vết gỉ thuộc nhóm khó tẩy.
• Kẹp gỗ đã ngấm mốc vào thớ. Gỗ hút ẩm sâu, rửa mặt ngoài không giải quyết được phần bên trong.

Nói thẳng: một túi kẹp mới giá bằng bữa sáng, còn áo trắng dính vệt gỉ có khi chỉ mờ được chứ khó về như cũ. Đừng tiếc kẹp.

Bao lâu lau một lần — chia theo mùa

Không cần lịch cầu kỳ, chỉ cần nhớ mấy mốc gắn với thời tiết:

• Hằng tuần: lau nhanh thanh phơi bằng khăn ẩm trước mẻ đồ đầu tuần — ba mươi giây, chặn được phần lớn vệt bụi.
• Mỗi tháng: lau kỹ cả giá gồm chân, khớp gấp, mặt dưới thanh; kiểm luôn chỗ tróc sơn hay chớm gỉ để dặm ngay.
• Trước mùa nồm — cuối đông sang xuân: tổng vệ sinh giá và dây, ngâm rửa toàn bộ kẹp, phơi khô kiệt, bỏ hết kẹp giòn và kẹp gỉ. Vào nồm rồi mới làm thì không có nắng để phơi khô.
• Sau mùa nồm: làm lại một lượt vào ngày hửng nắng, vì rêu mốc đã kịp bám ở chân giá và khe khớp.
• Sau mỗi trận mưa lớn hoặc mưa bụi: lau lại thanh phơi ngoài trời trước khi phơi mẻ tiếp theo.

Mùa nồm là giai đoạn nặng nhất trong năm với cả đồ lẫn giá phơi. Cách giữ đồ khô thơm trong những ngày đó nằm ở bài cách làm thơm quần áo mùa nồm, còn cách rút ngắn thời gian khô thì xem cách phơi quần áo nhanh khô ngày mưa.

Những lỗi hay gặp

• Lau giá bằng bùi nhùi sắt. Mạt sắt ở lại trên bề mặt, gặp nước là gỉ rồi in xuống áo.
• Lau xong để giá tự khô. Nước đọng ở khớp và mối hàn là nơi gỉ bắt đầu.
• Chỉ lau mặt trên thanh phơi, trong khi áo vắt qua thanh ôm cả mặt dưới — chỗ mốc bám.
• Cất kẹp khi chưa khô kiệt, nhất là kẹp gỗ — cất ẩm là ủ mốc.
• Bỏ qua chỗ sơn tróc, nghĩ vết nhỏ không sao. Gỉ lan âm thầm dưới lớp sơn, tới lúc thấy thì đã thành mảng.
• Phơi đồ trắng ngay sau khi lau giá bằng dung dịch, chưa tráng lại bằng nước sạch — hoá chất còn sót ăn màu vải.

Lỡ dính vệt rồi thì làm gì

Áo đã in vệt thì lau giá không cứu được chiếc áo đó nữa, phải xử lý riêng.

1. Vệt bụi xám nhẹ nhất: bôi chút nước giặt trực tiếp lên vệt còn mới, để ngấm mười phút rồi giặt bình thường.
2. Chấm mốc đen trên vải trắng: ngâm bột tẩy gốc oxy pha nước ấm nhẹ đúng liều trên nhãn, một tới hai tiếng, xả kỹ. Đồ màu chỉ dùng nước giặt trung tính, thử góc khuất trước.
3. Vệt gỉ vàng nâu là loại khó nhất. Bột tẩy oxy thường không ăn thua với gỉ; đừng đổ thuốc tẩy clo lên, vì clo gặp gỉ sắt còn làm vết đậm thêm. Thử một vòng mà vết loang rộng ra thì dừng lại, mang ra tiệm.
4. Chưa chắc sạch thì đừng sấy, đừng là. Nhiệt khoá vết lại vào sợi, sau đó gần như không gỡ ra được.

Về giá: vệt gỉ và vệt mốc thuộc mục tẩy vết niêm yết 30.000–200.000đ tuỳ vết, mức cụ thể phụ thuộc vết rộng hay hẹp, mới hay cũ và chất liệu vải. Gửi cả đơn giặt sấy thường thì tính theo cân, dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Chăn ga dính mốc tính theo mục chăn ga, giặt sấy 35.000đ/kg; rèm cửa 40.000–50.000đ/kg. Lấy ngay trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%. Món không nằm trong bảng niêm yết thì tiệm không tự đặt giá — gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369 để được báo giá theo món.

Tiệm dùng máy giặt sấy công nghiệp, giặt riêng từng đơn nên đồ dính mốc của bạn không nằm chung lồng với đồ khách khác, đếm món khi nhận và khi trả. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Xem vết xong, nếu chỉ mờ được chứ khó sạch hẳn thì tiệm nói trước để bạn quyết.