Cách vệ sinh lều trại du lịch sau chuyến đi

Chuyến đi kết thúc lúc trời sập tối, ai cũng mệt. Lều được gấp vội ngay tại chỗ, nhét vào túi, quăng lên xe, về đến nhà thì đẩy luôn vào gầm tủ. Trong túi lúc đó có sương đêm đọng trên mái, có bùn đất dính ở sàn lều, có vài chiếc lá và một nắm cát. Ba tuần sau lôi ra chuẩn bị cho chuyến mới, mở túi là một mùi ngai ngái xộc lên và những chấm đen đã kịp lan khắp mặt trong.

Đây là kịch bản quen thuộc và cũng là cách phổ biến nhất để làm hỏng một chiếc lều còn tốt. Cái hỏng không chỉ nằm ở mấy vệt mốc nhìn thấy được — nấm mốc ăn vào lớp phủ chống thấm ở mặt trong, khiến lớp đó bở ra rồi bong thành mảng dính. Đến lúc đó thì lều nhìn vẫn lành lặn nhưng gặp mưa là thấm, và không có cách nào giặt cho nó trở lại.

Ở Thanh Hoá, mùa nồm cuối tháng Hai sang tháng Ba biến chuyện này thành gần như chắc chắn: đồ cất trong nhà đã ẩm sẵn, huống chi một chiếc lều gấp kín trong túi. Đi cắm trại ven biển Sầm Sơn thì thêm cát mịn và hơi muối bám vào sợi. Bài này gom lại quy trình làm sạch lều sau chuyến đi — làm gì ngay tại điểm cắm, làm gì khi về nhà, xử lý mốc và mùi ra sao, và cất thế nào để tháng sau mở ra lều vẫn như lúc gấp.

Vì sao lều không được cho vào máy giặt

Đây là điều cần nhớ trước tất cả những thứ khác. Vải lều không phải vải thường mà là vải đã qua xử lý ba lớp việc:

• Lớp phủ chống thấm ở mặt trong. Một màng mỏng tráng lên nền vải. Lực quay và vắt trong lồng máy làm màng này rạn theo nếp gấp rồi bong thành mảng dính — hư hỏng vật lý, không phục hồi được bằng cách giặt lại.
• Băng keo dán đường may. Các đường may được dán một dải băng chống nước ở mặt trong để nước không rỉ qua lỗ kim. Máy giặt làm dải băng này bong mép, và mưa sẽ dột đúng theo đường may.
• Lớp chống thấm bề mặt ở mặt ngoài. Đây là thứ khiến nước đọng thành giọt lăn đi thay vì loang ra. Chất giặt mạnh, nhất là loại có chất tẩy và chất làm mềm vải, rửa trôi lớp này chỉ trong một lượt.

Thêm nữa: khung lều có thanh nhôm hoặc sợi thuỷ tinh, khoá kéo dài, móc và cọc kim loại — không món nào hợp với lồng quay. Và một chiếc lều ngậm nước nặng hơn tưởng tượng, đủ để làm lệch tải máy giặt gia đình.

Đồ đi kèm thì lại khác: túi ngủ và chăn du lịch có luật riêng, xem ở bài cách giặt túi ngủ, chăn du lịch; còn quần áo và đồ mang theo có ở bài cách giặt đồ đi phượt, leo núi.

Mười lăm phút tại điểm cắm giúp tiết kiệm cả buổi ở nhà

Việc cần làm trước khi gấp lều, ngay tại chỗ:

1. Rũ sạch đồ bên trong và lộn ngược sàn lều để đổ hết cát, lá, sỏi vụn. Cát nằm lại trong nếp gấp sẽ mài lớp phủ suốt quãng đường về.
2. Phủi khô bùn đất bám ở mép sàn. Bùn khô phủi ra dễ hơn bùn ướt nhiều, nếu đợi được nắng lên một lúc thì đợi.
3. Lau sương đọng trên mái bằng khăn khô, cả mặt trong lẫn mặt ngoài. Bước này bỏ ra hai phút và bù lại rất nhiều.
4. Tháo cọc và khung, lau khô, để riêng. Cọc dính bùn cất chung với vải là vừa bẩn vừa dễ đâm rách.
5. Nếu buộc phải gấp lều ướt — trời mưa, phải rời điểm gấp — thì ghi nhớ: về đến nhà là mở ra ngay, đừng để qua đêm. Lều ẩm gấp kín có thể bắt đầu có mùi chỉ sau một đến hai ngày.

Về nhà: quy trình làm sạch bằng tay

Chọn một hôm khô ráo, có nắng nhẹ và gió. Cần một khoảng sân, sàn thượng hoặc chỗ trống đủ dựng lều.

1. Dựng lều lên. Mọi thao tác đều dễ hơn khi lều căng: nhìn rõ chỗ bẩn, chải không bị nhàu, và phơi khô cũng nhanh hơn hẳn.
2. Quét khô trước. Chổi lông mềm hoặc bàn chải mềm, đi một chiều, gạt sạch cát và bụi. Đừng bỏ qua bước này rồi xối nước luôn — nước biến cát thành bùn nhão và nhét nó sâu vào sợi vải.
3. Pha nước ấm với xà phòng dịu. Nước ấm tay, không nóng. Dùng xà phòng dịu hoặc chất giặt trung tính, pha loãng. Không dùng bột giặt mạnh, không dùng nước xả vải, không dùng thuốc tẩy — cả ba đều phá lớp chống thấm.
4. Lau bằng khăn mềm hoặc bọt biển, lau theo một chiều, lực nhẹ, làm từng mảng nhỏ. Vết cứng đầu thì đắp khăn thấm dung dịch lên đó mười phút rồi lau lại — cho thời gian làm việc thay vì tăng lực tay.
5. Sàn lều cần kỹ hơn. Đây là chỗ bẩn nhất và cũng là chỗ mốc thích nhất. Lau cả hai mặt, chú ý bốn góc và các nếp gấp.
6. Xả lại bằng nước sạch. Xà phòng còn đọng sẽ hút ẩm và làm vải bám bụi nhanh. Dùng khăn sạch thấm nước lau lại vài lượt, hoặc xối nhẹ bằng vòi ở áp lực thấp — đừng dùng máy xịt áp lực cao, nó bắn thẳng qua lớp phủ.
7. Thấm nước thừa bằng khăn khô, không vắt xoắn bất kỳ phần nào của lều.

Phơi khô hoàn toàn — khâu quan trọng nhất

Nếu chỉ nhớ được một điều trong bài này thì nhớ điều đó: lều phải khô kiệt trước khi cất. Gần khô không tính.

• Phơi ở trạng thái dựng, mở hết cửa và cửa sổ lưới cho không khí đi xuyên qua. Vắt lều lên dây thì hai mặt vải áp vào nhau ở chỗ gập và chỗ đó sẽ còn ẩm.
• Chỗ thoáng gió, tránh nắng gắt giữa trưa. Tia nắng gay gắt làm lớp phủ lão hoá và làm sợi vải giòn đi. Nắng sớm cộng gió là đủ, gió quan trọng hơn nắng.
• Lộn ngược sàn lều lên phơi riêng một lúc, vì mặt tiếp đất là phần dày và khô sau cùng.
• Kiểm bằng mu bàn tay ở bốn chỗ hay bị bỏ sót: đường may, mép sàn, chỗ luồn khung và túi lưới bên trong. Thấy mát lạnh là còn ẩm.
• Mùa nồm thì phơi trong nhà cộng quạt. Dựng lều trong phòng, bật quạt thổi xuyên qua cửa lều vài tiếng, hoặc chạy máy hút ẩm. Phơi ngoài trời mùa nồm nhiều khi càng ẩm thêm.

Xử lý mốc và mùi

Mốc trên lều gần như luôn đến từ một nguyên nhân: cất khi còn ẩm. Cách xử lý theo lớp:

1. Dựng lều nơi thoáng, đeo khẩu trang. Bụi mốc bay lên khi chải là thứ không nên hít.
2. Gạt lớp mốc khô nổi trên bề mặt trước bằng bàn chải lông mềm hoặc khăn khô. Chà ướt ngay từ đầu chỉ làm mốc ăn sâu thêm vào sợi.
3. Lau bằng nước ấm pha xà phòng dịu, tập trung vào nếp gấp và mép sàn — hai chỗ mốc luôn bắt đầu.
4. Xả sạch rồi phơi khô hoàn toàn. Phơi khô đúng cách xử lý được phần lớn mùi, vì mùi đến từ ẩm chứ không đến từ bụi.
5. Còn mùi thì làm thêm một lượt và để lều dựng thoáng thêm một ngày. Nếu sau hai lượt vẫn nặng mùi, khả năng cao là mốc đã ăn vào lớp phủ.

Nói thẳng cho đúng: mốc đã ăn vào sợi thường để lại vệt xám mờ và không về được màu gốc, còn lớp chống thấm đã bong thành mảng dính thì đó là hư hỏng vật lý — làm sạch không phục hồi được, chỉ có thay lều hoặc chấp nhận dùng cho những chuyến không gặp mưa. Cách xử lý đồ vải bị ẩm mốc nói chung có ở bài cách xử lý quần áo ẩm mốc ở Thanh Hoá.

Cất giữ, nhất là qua mùa nồm

• Cất lỏng, đừng nén chặt. Túi nén đi kèm là để mang đường dài, không phải để cất cả mùa. Ở nhà nên để lều trong một túi vải rộng hoặc thùng nhựa có nắp hờ, gấp lỏng tay.
• Đổi nếp gấp mỗi lần cất. Gấp mãi một nếp thì lớp phủ nứt đúng theo đường đó.
• Chọn chỗ khô ráo, thoáng. Tránh gầm tủ sát tường ẩm, tránh gác xép nóng hầm dưới mái tôn — nhiệt cao cũng làm lớp phủ lão hoá.
• Đặt gói hút ẩm trong thùng và thay định kỳ, nhất là từ tháng Hai đến tháng Tư.
• Giữa mùa nồm, lôi ra kiểm một lần. Mở túi, dựng lều lên một buổi cho thoáng rồi cất lại. Mười lăm phút này cứu được cả chiếc lều.
• Cất khung và cọc riêng, lau khô trước khi cất; đầu cọc bọc lại để không đâm rách vải.

Những lỗi hay gặp

• Cho lều vào máy giặt cho nhanh. Lỗi nặng nhất, và cái giá phải trả chỉ hiện ra vào lần gặp mưa tiếp theo.
• Dùng nước xả vải cho thơm. Nước xả để lại màng bám trên vải, làm mất khả năng đọng giọt của mặt ngoài.
• Chà bằng bàn chải cứng. Lớp phủ mỏng hơn nhiều so với hình dung, và vết chà không phục hồi.
• Dùng máy xịt áp lực cao. Nước bắn xuyên qua lớp phủ và làm bong băng keo đường may.
• Cất khi mới "gần khô". Nguyên nhân hàng đầu của mốc, mùi và bong lớp chống thấm.

Khi nào nên gửi tiệm

• Nhà không có chỗ dựng lều để phơi — chung cư, nhà ống trong phố, hoặc đang giữa mùa nồm kéo dài.
• Mốc lan diện rộng hoặc mùi nặng sau nhiều tháng cất trong túi.
• Lều gia đình khổ lớn, loại nhiều phòng — một mình xoay xở giặt và phơi rất khó.
• Sau chuyến đi biển, khi lều ngậm cát mịn lẫn hơi muối và cần xả kỹ hơn mức làm được ở nhà.
• Cần làm một lượt cả bộ đồ cắm trại — lều, túi ngủ, chăn du lịch, quần áo — trước khi cất qua mùa mưa.

Lều trại không nằm trong bảng giá niêm yết của Nhà Gọn, vì mỗi lều một kích thước, một chất liệu và một tình trạng lớp phủ khác nhau. Cách làm là gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369 để được báo giá trước khi làm: chụp cả lều dựng lên, chụp gần mặt trong nơi có lớp chống thấm và chụp chỗ mốc nặng. Đồ đi kèm thì tính theo bảng giá đã niêm yết — chăn ga giặt sấy 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, quần áo giặt sấy 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên (đơn tối thiểu 30.000đ). Khoản tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết và luôn báo giá trước. Cần lấy gấp trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Đồ được giặt riêng từng đơn — mỗi khách một mẻ, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả — và làm khô bằng máy sấy công nghiệp ở chế độ phù hợp với từng chất liệu, tức là khô tới lớp trong chứ không phải khô mặt ngoài. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt lịch.