Cách vệ sinh túi đựng nhạc cụ, bao đàn guitar

Cây guitar dựng góc phòng từ mùa mưa năm ngoái. Hôm nay có hứng lấy ra tập lại, kéo khoá bao xuống, mùi ẩm xộc thẳng lên mũi. Lật lớp lót nhung bên trong ra soi, thấy lấm tấm đốm xám ở đúng chỗ tì thùng đàn.

Chuyện này gặp nhiều ở Thanh Hoá, nhất là sau đợt nồm. Bài này nói cách làm sạch chiếc bao mà không làm hỏng nó, và nói luôn chỗ nào là giới hạn không cứu được.

Vì sao bao đàn không ngâm nước được

Phải hiểu cấu tạo trước, mọi bước sau mới hợp lý. Một chiếc bao đàn mềm thông thường có ba lớp:

• Lớp vải ngoài bằng dù, oxford hoặc vải tráng nhựa, có phủ lớp chống nước mỏng ở mặt trong.
• Lớp mút xốp ở giữa, dày từ khoảng một tới hai phân tuỳ loại bao. Đây là lớp đỡ va đập, và cũng là thủ phạm của mọi rắc rối.
• Lớp lót trong bằng nỉ, nhung hoặc vải bông mềm để không xước sơn đàn.

Mút xốp hút nước như bọt biển nhưng nhả ra thì cực chậm. Ngâm mười phút rồi phơi ba ngày, sờ ngoài khô cong mà lõi mút vẫn còn ẩm. Mốc mọc chính từ chỗ đó, từ trong ra ngoài, lần này mùi nặng hơn trước khi giặt. Chưa kể lồng quay máy giặt bẻ gập lớp mút liên tục, mút gãy vụn thành mảng, chiếc bao mất tác dụng đỡ va.

Nguyên tắc gọn lại một câu: làm sạch khô hết mức có thể, chỉ lau ẩm ở chỗ buộc phải lau, và không bao giờ ngâm.

Làm sạch khô trước, đừng động tới nước vội

Bước này chiếm phần lớn kết quả mà không tốn gì.

1. Dốc ngược chiếc bao, moi hết ngăn phụ. Pick rơi, dây đàn cũ, khăn lau ẩm quên trong đó mấy tháng. Chiếc khăn ẩm bị bỏ quên là nguyên nhân mốc hay gặp nhất.
2. Mở toang bao ra ngoài trời, đập và rũ mạnh vài lượt. Bụi và bào tử mốc rời sẽ bay ra. Làm ngoài ban công, đừng làm trong phòng ngủ.
3. Hút bụi kỹ bằng đầu hút bàn chải. Đi chậm, chú ý đường may, góc đáy và mép khoá kéo. Bụi tích trong đường may là thứ giữ ẩm nuôi mốc.
4. Chải lớp lót nỉ bằng bàn chải lông mềm theo một chiều, rồi hút lại lượt nữa.
5. Soi bằng đèn pin điện thoại. Chiếu xiên góc vào lớp lót sẽ thấy đốm mốc mà nhìn thẳng không thấy.

Làm xong bước này, nhiều chiếc bao đã đỡ mùi hẳn và bạn chỉ còn phải xử lý vài điểm nhỏ chứ không phải cả chiếc.

Lau ẩm từng vùng và xử lý điểm mốc

Nguyên tắc là khăn ẩm chứ không ướt. Nhúng khăn vào nước pha chút nước giặt loãng, vắt thật kiệt tới mức bóp không ra giọt nào.

• Mặt ngoài: lau theo vòng tròn nhỏ, đi hết một vùng rồi lau lại bằng khăn sạch chỉ thấm nước, sau đó thấm khô ngay bằng khăn khô. Ba khăn, ba nhiệm vụ.
• Đáy bao là chỗ bẩn nhất vì hay đặt xuống nền. Lau kỹ hơn nhưng vẫn không được đổ nước lên.
• Quai đeo và tay xách ngấm mồ hôi nhiều nhất. Nếu tháo rời được thì tháo ra giặt tay riêng, vò nhẹ, xả kỹ rồi phơi treo.
• Khoá kéo: lau sạch rãnh răng khoá rồi để khô, sau đó bôi chút sáp nến vào răng khoá cho kéo trơn. Đừng xịt dầu máy vì dầu bám vào vải thành vết loang.
• Lớp lót trong: lau nhẹ tay nhất, vì nỉ ướt quá sẽ bết thành mảng cứng, khô xong sờ ráp và dễ xước sơn đàn.

Đồ vải có lớp mút và ngăn cứng tương tự cũng làm theo lối này, nói kỹ hơn ở bài cách vệ sinh túi đựng máy ảnh, thiết bị quay.

Đốm mốc mới, còn nổi trên bề mặt, xử lý theo thứ tự này:

1. Hút sạch bào tử rời trước. Bỏ qua bước này mà lau luôn thì bạn đang miết bào tử vào sâu trong sợi.
2. Chấm khăn ẩm có nước giặt loãng lên đúng điểm, chấm rồi nhấc, không chà tới lui.
3. Thấm khô ngay bằng khăn khô sạch, ép mạnh cho khăn hút ngược ẩm ra khỏi sợi.
4. Đưa ra chỗ thoáng gió cho khô kiệt. Ẩm còn lại là mốc quay về.

Mốc để lâu nhiều tháng thì phải nói thẳng: khó về sạch hoàn toàn. Vết ố vàng hoặc xám còn lại là sắc tố mốc đã nhuộm vào sợi nỉ, chà mạnh chỉ làm xù lông nỉ chứ không lấy màu đi được. Mục tiêu thực tế lúc này là diệt hết bào tử, làm mờ vết và khử mùi.

Về mùi ẩm: sau khi bao đã khô kiệt, bỏ vào trong một túi than hoạt tính hoặc hộp baking soda mở nắp, kéo khoá lại để hai đến ba ngày. Cách này chậm nhưng không để lại hương nhân tạo đè lên mùi mốc. Nhà còn đồ vải khác ám mùi sau mùa nồm thì xem thêm cách xử lý quần áo ẩm mốc ở Thanh Hoá.

Phơi thế nào cho khô tận lõi mút

Đây là bước nhiều người làm ẩu nhất, và cũng là bước quyết định mốc có quay lại hay không.

• Mở toang khoá kéo, banh miệng bao ra bằng một chiếc móc hoặc cây chống. Bao kéo khoá phơi kiểu nào cũng không khô được bên trong.
• Treo dốc ngược để nước còn đọng ở đáy chảy xuôi ra ngoài.
• Chọn chỗ có gió lùa, tránh nắng gắt chiếu thẳng. Nắng gay gắt làm lớp vải ngoài giòn và bạc màu, còn keo dán mút thì bong.
• Quạt máy để xa, thổi chéo vào lòng bao vài tiếng. Gió lưu thông quan trọng hơn nhiệt độ cao. Đừng dùng máy sấy tóc ở mức nóng, nhiệt cao dồn một điểm làm chảy mút.
• Kiểm bằng tay trước khi cất: luồn tay vào tận đáy, bóp thử lớp mút. Còn cảm giác mát lạnh hơi ẩm là chưa xong, phơi tiếp.

Bao dày để khô kiệt có khi mất hai ngày. Vội cất là công toi.

Bao da và bao cứng làm khác thế nào

Không phải chiếc bao nào cũng theo một quy trình.

• Bao da hoặc giả da: không lau bằng nước giặt kiềm mạnh, da sẽ khô và nứt. Lau khăn ẩm vắt kiệt, để khô tự nhiên, rồi thoa mỏng chút dưỡng da. Không phơi nắng, không hong máy sấy.
• Bao cứng ốp nhựa hoặc gỗ ép: vỏ lau khăn ẩm bình thường, nhưng lót nhung bên trong chỉ hút bụi và lau chấm, vì nước ngấm vào lớp gỗ ép bên dưới sẽ phồng và bong keo.
• Túi vải mỏng không có mút, kiểu túi phủ bụi hay túi bạt trơn đựng ukulele: giặt máy chế độ nhẹ trong túi lưới được, phơi treo là xong.
• Bao có ngăn laptop hoặc ngăn đựng sách nhạc: ngăn đó thường có tấm đệm riêng, xử lý như túi công sở, nói kỹ hơn ở bài cách vệ sinh túi đựng laptop, túi công sở.

Cất giữ và chống ẩm cho phòng nhiều thiết bị

Làm sạch một lần rồi cất sai chỗ thì vài tháng sau lại y như cũ.

1. Dựng bao thẳng đứng, đừng để nằm sát tường. Mặt tiếp tường không thoát hơi, mốc bắt đầu từ chính vệt đó. Kê cách sàn bằng tấm gỗ hay chân kệ thấp, nhất là nhà tầng trệt mùa nồm.
2. Bỏ gói hút ẩm vào ngăn phụ và thay theo định kỳ. Gói hút ẩm no nước rồi thì thành vật giữ ẩm chứ không còn tác dụng.
3. Đừng cất đàn ẩm vào bao. Tập xong mồ hôi tay còn trên cần đàn, lau khô rồi hãy cho vào. Lâu không dùng thì mở bao ra cho thở vài phút mỗi vài tuần.
4. Phòng nhiều thiết bị thì đo độ ẩm. Một chiếc ẩm kế nhỏ giúp bạn biết khi nào cần bật máy hút ẩm, thay vì đoán mò.

Khi nào nên gửi tiệm

Tự làm ở nhà hợp với bao còn mới, bẩn nhẹ, mốc mới chớm. Nên gửi tiệm khi mốc đã lan rộng cả lớp lót, khi mùi quay lại chỉ sau vài ngày, hoặc khi bạn không có chỗ phơi thoáng đủ hai ngày.

Bao đàn và túi đựng nhạc cụ không có mức niêm yết sẵn trong bảng giá, vì mỗi chiếc một cấu tạo. Bạn gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369, chụp cả mặt ngoài, lớp lót trong và chỗ bị mốc, tiệm xem rồi báo giá theo món trước khi nhận. Ca nào tiệm không nhận xử lý được, ví dụ bao đã bong keo hay mút mủn nát, tiệm nói thẳng để bạn khỏi mất công mang tới.

Riêng đồ vải đi kèm thì có mức sẵn:

• Dây đeo vải, khăn phủ đàn, túi vải mỏng: tính theo nhóm giặt sấy quần áo thường, dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ.
• Sấy riêng nếu chỉ cần hong khô: quần áo 22.000đ/kg.
• Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết và tuỳ chất liệu.
• Phụ thu 20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ, và phụ thu 20% dịp lễ Tết.

Nhà nào gửi đồ đều đặn thì có thẻ thành viên trả trước: thẻ Bạc nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, thẻ Vàng nạp 1.000.000đ được số dư 1.150.000đ, thẻ Kim Cương nạp 2.000.000đ được số dư 2.400.000đ. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.

Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường.