Có nên ngâm quần áo trước khi giặt không, ngâm bao lâu là đủ?

Chậu đồ ngâm từ tối hôm trước, sáng ra mở nắp đã thấy mùi chua, nước đục ngầu và nổi váng. Đồ chưa kịp sạch thì đã phải xả lại từ đầu, chiếc áo trắng ngâm lâu còn xỉn đi một tông. Ở Thanh Hoá, những hôm trời nồm ẩm cảnh này còn hay gặp hơn.

Ngâm đồ trước khi giặt không sai. Cái sai nằm ở chỗ ngâm nhầm loại đồ, ngâm sai nhiệt độ nước và ngâm quá giờ. Bài này nói thẳng: ngâm giúp được việc gì, đồ nào nên ngâm, đồ nào đụng vào là hỏng, và mốc thời gian nào thì phải dừng.

Ngâm đồ thật ra làm được việc gì

Chất bẩn bám vào vải theo hai kiểu. Bụi và đất chỉ nằm kẹt giữa các sợi, giũ và đảo nước là ra. Còn mồ hôi, dầu mỡ, nước hàng, cà phê thì thấm vào trong lòng sợi vải và bám ở đó. Muốn lấy ra thì nước và chất giặt cần thời gian để ngấm vào, làm mềm và kéo vết bẩn nhả ra khỏi sợi.

Một chu kỳ giặt máy thông thường chỉ đảo đồ trong khoảng mươi lăm phút. Với chiếc áo mặc đi làm thì thừa đủ, nhưng với ống quần dính bùn đã khô cứng hay chiếc áo bảo hộ ám dầu thì chừng đó là chưa tới. Ngâm chính là cách kéo dài thời gian tiếp xúc ấy mà không phải chà. Và đây là điểm nhiều người bỏ qua: chà mạnh hại vải hơn ngâm rất nhiều — chà làm xù bề mặt, bạc màu tại chỗ chà, lâu dần mỏng đi một mảng.

Nhưng ngâm không phải phép màu và chắc chắn không phải kiểu càng lâu càng sạch. Sau một khoảng thời gian nhất định, nước trong chậu đã bão hoà chất bẩn. Lúc đó đồ không sạch thêm được nữa, ngược lại phần bẩn lơ lửng trong nước bắt đầu bám ngược trở lại vào vải — dân trong nghề gọi là tái bám bẩn. Chiếc áo trắng ngâm qua đêm sáng ra ngả xám chính là vì chuyện này.

Đồ nào nên ngâm

Ngâm xứng đáng với những món mà một lượt giặt bình thường không kham nổi:

• Đồ dính bùn đất — quần áo đi công trình, đồ trẻ con đá bóng về. Nhưng phải để bùn khô hẳn rồi giũ sạch mảng đất trước, sau đó mới ngâm. Thả nguyên đồ còn ướt bùn vào chậu thì bùn tan ra và ăn đều sang cả những chỗ đang sạch.
• Đồ ra nhiều mồ hôi — áo tập gym, đồ đồng phục mặc cả ngày nắng, áo lót. Mồ hôi khô để lại muối và dầu, ngâm giúp hoà tan lớp này trước khi giặt.
• Vết bẩn đã để vài ngày — nước mắm, cà phê, nước ngọt, dầu ăn đã khô lại thành mảng cứng trên vải.
• Khăn mặt, khăn tắm, giẻ lau bếp — loại này ngấm dầu và nhờn, ngâm nước ấm trước rồi giặt sẽ bớt nhớt hẳn.
• Đồ trẻ em dính thức ăn, sữa — ngâm nước lạnh, không dùng nước nóng (lý do ở phần dưới).

Trước khi thả chung một chậu, nhớ tách đồ trắng, đồ sáng màu và đồ tối màu ra riêng. Ngâm là lúc màu dễ phai sang nhau nhất vì đồ nằm yên trong nước rất lâu — cách chia thế nào cho gọn có trong bài phân loại quần áo trước khi giặt.

Đồ nào đừng ngâm

Có những món mà ngâm không giúp thêm được gì, chỉ làm hỏng:

• Đồ màu dễ phai — quần jeans mới, áo đỏ, áo xanh đậm, đồ nhuộm thủ công. Nằm trong nước lâu, thuốc nhuộm nhả ra rồi ăn ngược lại thành từng vệt loang, và loang thì không tẩy lại được.
• Len, dạ, lụa, tơ tằm, cashmere — sợi tự nhiên trương nước sẽ mất phom, co rút hoặc xù lông. Đồ có nhãn ghi giặt khô thì càng không.
• Đồ có phụ kiện kim loại — khoá kéo, cúc bấm, đinh tán quần jeans, gọng áo lót. Kim loại ngâm nước vài tiếng là bắt đầu gỉ, để lại vết nâu quanh chỗ tiếp xúc, mà vết gỉ thì gần như không cứu được.
• Đồ nhiều lớp, có lót — vest, áo khoác phao, áo lông vũ, áo dài có lớp lót. Nước chui vào giữa hai lớp rất lâu mới ra, bông bên trong vón lại thành cục, phơi mấy nắng vẫn ẩm và sinh mốc từ bên trong.
• Đồ chống thấm, áo gió, áo mưa — lớp màng chống thấm hỏng dần khi ngâm lâu trong nước có chất giặt.

Ngâm bao lâu là đủ

Mốc thời gian theo từng loại đồ, tính từ lúc thả đồ vào chậu:

• Đồ mặc hằng ngày, ít bẩn: 10–15 phút. Thành thật mà nói, loại này bỏ hẳn bước ngâm cũng chẳng sao.
• Áo thể thao, đồ ra nhiều mồ hôi: 20–30 phút, nước lạnh hoặc hơi ấm.
• Đồ dính bùn đất đã giũ khô: 30–60 phút.
• Khăn tắm, giẻ bếp nhờn dầu: khoảng 30 phút nước ấm.
• Đồ bảo hộ dính dầu mỡ, vết bẩn để lâu ngày: tối đa hai tiếng, và nên thay nước một lần ở giữa. Nước lần đầu đã bẩn thì để tiếp cũng vô ích.

Vượt qua mốc hai tiếng, ngâm không còn mang lại gì mà bắt đầu lấy đi. Sợi bông no nước trương lên, giữ nguyên trạng thái đó nhiều giờ thì sợi yếu, áo nhanh bai, cổ áo và cạp chun giãn ra sau vài lần như vậy. Thuốc nhuộm tiếp tục nhả, đồ bạc dần. Và chậu nước đứng ở nhiệt độ phòng là nơi vi khuẩn sinh sôi rất nhanh — đó chính là mùi chua bạn ngửi thấy vào sáng hôm sau. Mùi ấy đã bám vào sợi, giặt một lượt thường chưa hết, phải giặt lại rồi phơi chỗ có nắng hoặc có gió lùa.

Nếu lỡ ngâm quên qua đêm, đừng đổ thẳng vào máy. Xả đồ qua nước sạch vài lượt cho hết nước cũ, rồi mới giặt như bình thường với lượng nước giặt vừa đủ.

Nước nóng hay lạnh, nước giặt hay bột giặt

Về nhiệt độ: nước ấm cỡ 30–40°C hợp với khăn, giẻ bếp và đồ bông trắng vì nó làm mềm dầu mỡ và giúp chất giặt tan đều. Nhưng có một nhóm vết bẩn tuyệt đối phải ngâm nước lạnh: máu, sữa, trứng và mồ hôi. Những vết này chứa chất đạm, gặp nóng thì đông lại và bám chặt vào sợi giống như lòng trắng trứng chín — càng nóng càng khó gỡ về sau. Vết mồ hôi đọng thành quầng muối trên áo đen, áo xanh than cũng xử lý theo hướng riêng, có hướng dẫn trong bài tẩy vết mồ hôi đọng muối trên đồ tối màu.

Nước giặt hay bột giặt: nước giặt dạng lỏng hợp với việc ngâm hơn vì tan ngay và phân bố đều trong chậu. Bột giặt hạt to dễ lắng xuống đáy, chỗ đậm chỗ nhạt, và hạt bột chưa tan đọng lại trên vải tối màu sẽ để lại vệt trắng lấm tấm sau khi khô. Nếu trong nhà chỉ có bột, hãy hoà tan hẳn vào nước, khuấy cho hết cặn rồi mới thả đồ vào.

Về liều lượng: ngâm lâu không có nghĩa là phải đổ gấp đôi chất giặt. Thừa xà phòng thì xả không hết, cặn nằm lại trong sợi làm vải cứng, thậm chí gây ngứa với da nhạy cảm. Cách đong cho đúng theo khối lượng đồ và độ cứng của nước có trong bài đo lượng nước giặt đúng liều lượng. Một lưu ý an toàn nữa: không trộn nước giặt với thuốc tẩy clo trong cùng một chậu.

Khi nào thôi ngâm và gửi tiệm cho nhẹ đầu

Có mấy trường hợp mà tự ngâm ở nhà vừa mất công vừa dễ hỏng đồ:

• Đồ đắt tiền hoặc dễ hỏng — vest, áo dài, áo dạ, đồ lụa. Nhóm này cần giặt khô theo chiếc chứ không phải ngâm.
• Vết bẩn đã qua máy sấy hoặc đã là — nhiệt đã khoá vết vào sợi, ngâm bao lâu cũng không ra, phải dùng hoá chất tiền xử lý theo đúng loại vết.
• Chăn, ga, gối mùa nồm — chậu ở nhà không đủ to để ngâm cho đều, mà ngâm nửa vời rồi phơi không kịp khô thì mốc từ trong ruột.
• Nhà không có chỗ phơi nắng — ngâm xong mà không có nắng hong thì mùi ẩm quay lại rất nhanh.

Ở Nhà Gọn Laundry, đồ được phân loại, tiền xử lý vết rồi giặt sấy khép kín nên không phụ thuộc vào trời. Giặt sấy quần áo tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Tẩy vết riêng từ 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết và tuỳ chất liệu. Giặt sấy chăn ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Cần gấp thì có dịch vụ lấy ngay sau hai giờ, phụ thu 20%.

Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00 – 21:00. Nhà Gọn có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường — gọi 0943 386 369 hoặc nhắn Zalo cùng số để được báo trước phí và thời gian trả đồ.