Giặt là khu vực Nông Cống — đồ bảo hộ, chăn ga gửi về thành phố

Sáu giờ chiều, ông chồng về tới sân đã cởi bộ đồ bảo hộ vắt lên hàng rào, rũ một cái là bụi bay mù. Thằng con làm bên xưởng gỗ về sau, bộ của nó còn dính vệt dầu máy ở ống quần. Bà vợ vừa đi ruộng về, quần lấm tới đầu gối, ống tay áo bám một lớp phấn trắng của thuốc phun đợt trước.

Ba bộ đồ, một ngày. Nhân với sáu ngày làm là mười tám bộ, cộng thêm khăn mặt, đồ mặc nhà, chăn ga đến kỳ thay. Bà đã thử giặt tay, chậu nước đầu đen kịt, chậu thứ hai vẫn đục, tay thì rát. Đưa vào máy giặt nhà thì hôm sau mở máy ra thấy cặn đất đọng dưới đáy lồng, mẻ quần áo trắng giặt ngay sau đó ngả sang xỉn. Ở vùng Nông Cống, nhà nào có người làm xưởng hay làm nông đều biết cảnh này. Bài này nói về nhóm đồ ấy: vì sao nó khó, chuẩn bị ở nhà thế nào, gửi về tiệm ra sao và tính tiền kiểu gì.

Đồ bảo hộ bẩn khác đồ mặc nhà ở chỗ nào

Nhiều người nghĩ bẩn thì cứ giặt kỹ hơn là xong. Thực ra đồ bảo hộ khác ở bản chất chất bẩn, chứ không chỉ khác ở mức độ.

Chất bẩn dạng hạt. Bụi xi măng, mạt gỗ, bụi đất, cát mịn. Chúng không tan trong nước mà chỉ lơ lửng rồi lắng xuống. Nếu giũ chưa kỹ trước khi cho vào máy, lượng hạt này rơi ra trong nước giặt và bám ngược lại lên chính mẻ đồ đó, hoặc đọng lại trong lồng máy để dây sang mẻ sau. Đây là lý do mẻ quần áo trắng giặt sau đồ bảo hộ hay bị xỉn.

Chất bẩn dạng dầu. Dầu máy, mỡ bò, dầu nhớt, dầu ăn ở các cơ sở chế biến. Loại này kỵ nước, nên nước giặt thường có xối bao nhiêu cũng chỉ trôi phần ngoài rìa. Xử lý được hay không phụ thuộc rất nhiều vào việc dính bao lâu rồi.

Chất bẩn nông nghiệp. Bùn ruộng, nhựa cây, phấn thuốc bảo vệ thực vật, phân bón. Nhóm này vừa bám dai vừa cần tách riêng, không nên để chung túi với đồ trẻ con và khăn mặt.

Mồ hôi thấm lâu ngày. Vùng cổ, nách và cạp quần ngả vàng dần rồi cứng lại. Vết này hình thành từ từ nên chủ đồ ít khi để ý, tới lúc nhận ra thì đã ăn sâu vào sợi.

Bốn loại trên cần bốn cách xử lý khác nhau và không nên chạy chung một chế độ. Đó là việc của máy công nghiệp và của người phân mẻ, còn phần của bạn nằm ở khâu chuẩn bị. Các dạng đồng phục công nhân và cách chăm từng loại vải được nói kỹ hơn trong bài giặt đồ bảo hộ, đồng phục công nhân tại Thanh Hoá.

Giũ bụi và tách đồ quá bẩn trước khi gửi

Mười phút ở nhà đổi lấy kết quả khác hẳn. Làm theo thứ tự này:

1. Giũ thật mạnh ngoài sân, cuối gió. Cầm hai vai áo giũ dứt khoát vài cái, lộn ống quần ra giũ tiếp. Bụi khô rơi lại ngoài sân là phần thắng lớn nhất, vì đó là phần bụi sẽ quay lại bám vào vải nếu để nó xuống nước.
2. Vỗ và lộn túi. Túi quần bảo hộ hay đọng đinh vít, mẩu gỗ, hạt thóc, bật lửa. Vật cứng lọt vào lồng máy thì hỏng cả máy lẫn đồ.
3. Cạo mảng bùn khô bằng tay hoặc que, đừng chà mạnh vào vải lúc bùn còn ướt. Chà lúc ướt chỉ làm vết loang rộng gấp đôi và ăn sâu hơn.
4. Tách riêng bộ quá bẩn ra một túi. Bộ dính dầu máy, dính sơn, dính nhựa đường hay dính thuốc thì cho riêng, đừng để chung với phần còn lại. Một bộ như vậy nằm chung túi đủ làm xỉn cả bao.
5. Hong khô bộ còn ẩm trước khi bỏ vào bao chờ. Đồ ẩm nhốt kín vài ngày là lên mùi và chớm mốc, tới lúc gửi thì đã thành hai việc thay vì một.
6. Dán giấy ghi rõ vết gì, dính từ bao giờ lên túi đồ quá bẩn. Thông tin này quyết định cách xử lý, và nó phải tới từ bạn vì nhìn vào vết khô thì khó đoán chính xác.

Riêng đồ có dải phản quang, hãy lộn trái trước khi cho vào túi và nói với tiệm. Dải phản quang được dán hoặc ép lên vải, gặp nhiệt cao và ma sát nhiều thì bong mép, mà bong rồi thì không dán lại được.

Những món các hộ và cơ sở nhỏ quanh Nông Cống hay gửi

• Quần áo bảo hộ đi xưởng bằng vải kaki dày, nặng khi ướt, cần sấy đủ lâu mới khô hẳn đường may và cạp quần.
• Đồng phục của cơ sở nhỏ, loại có thêu tên hoặc in logo. Nhóm này cần giữ màu đều giữa các bộ, vì mặc chung một tổ mà bộ đậm bộ nhạt thì nhìn rất lệch.
• Đồ đi ruộng, đi đồng, dính bùn và nhựa cây, thường gửi theo đợt sau mùa vụ chứ không đều hằng tuần.
• Chăn ga mùa lạnh, nhà nào cũng có, dồn lên đúng mấy tuần chuyển mùa. Chăn và ga giặt sấy 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg.
• Khăn mặt, khăn tắm, đồ mặc nhà gửi kèm cho đủ cân, vì khăn nặng hơn cảm giác cầm tay khá nhiều.
• Giày và ủng đi làm. Vệ sinh giày tối màu 90.000đ, sáng màu 110.000đ, da trơn 150.000đ, da lộn và giày cao cấp 150.000–300.000đ.

Nhóm chăn ga theo mùa của các hộ ở xa, gồm cách nhận biết chăn đã khô hẳn tới lõi hay chưa, được nói riêng trong bài giặt chăn ga tại Thanh Hoá.

Hai cách gửi đồ về tiệm

Xưởng thì tan ca muộn, nhà nông thì bận theo mùa vụ, nên giờ giấc là thứ phải nói trước. Tiệm nằm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá và chỉ có địa điểm này, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, kể cả Chủ nhật. Từ vùng Nông Cống có hai đường gửi đồ về.

Mang thẳng tới tiệm. Gộp vào chuyến nhà bạn vốn đã phải xuống thành phố. Vì tiệm mở tới chín giờ tối và mở cả Chủ nhật nên người đi làm ca vẫn ghé được. Chở bao đồ bằng xe máy thì buộc kín miệng bao, kẻo bụi bay dọc đường và mưa xuống thì ướt cả bao.

Đặt lấy và giao tận nơi. Tiệm có nhận lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường; địa chỉ nào cũng được báo thành con số riêng chứ không áp một mức chung. Gọi 0943 386 369 hoặc nhắn Zalo cùng số ấy hỏi phí trước, thấy hợp lý rồi mới chốt lịch. Trong tin nhắn nên có bốn thứ: địa chỉ cụ thể, khung giờ nhà có người, gửi những gì, và đồ dính loại bẩn nào. Ý cuối quan trọng hơn người ta tưởng, vì nó quyết định cách xếp mẻ. Khâu giao nhận vận hành ra sao được mô tả đầy đủ trong bài giặt là giao tận nhà, tận nơi tại Thanh Hoá.

Gom đơn theo tổ, theo nhóm làm chung

Vì giá giặt sấy chia hai bậc theo cân nên mấy người làm chung gom lại là đáng. Đơn dưới 8kg tính 28.000đ/kg, đơn từ 8kg trở lên tính 22.000đ/kg. Đồ bảo hộ vải dày, bốn năm người gom một tuần là qua mốc 8kg rất dễ, cả nhóm cùng được mức thấp hơn mà chỉ mất một lần đặt lịch.

Cách làm gọn: mỗi người một túi riêng có ghi tên, tất cả túi bỏ chung vào một bao của nhóm; một người đứng ra nhắn Zalo và nhận đồ về rồi phát theo tên. Nếu muốn mỗi người trả tiền riêng thì cứ nói trước để tiệm cân và ghi phiếu tách bạch từ đầu.

Giá theo cân, tẩy vết tính riêng

Hạng mục	Giá
Đồ bảo hộ, đồng phục, quần áo thường (đơn dưới 8kg)	28.000đ/kg
Đồ bảo hộ, đồng phục, quần áo thường (đơn từ 8kg)	22.000đ/kg
Sấy riêng quần áo, không giặt	22.000đ/kg
Chăn, ga giặt sấy	35.000đ/kg
Chăn siêu nhẹ · chăn lông vũ	45.000đ/kg · 55.000đ/kg
Vệ sinh giày tối màu · sáng màu	90.000đ · 110.000đ
Tẩy vết xử lý riêng	30.000–200.000đ tuỳ vết
Đơn tối thiểu	30.000đ
Lấy ngay sau 2 giờ · dịp lễ, Tết	phụ thu 20%

Tẩy vết là hạng mục tính riêng vì nó là công làm tay trước khi đồ vào mẻ chung. Giá nằm trong khoảng 30.000–200.000đ tuỳ loại vết, diện tích và độ cũ, và luôn được báo trước khi làm. Nhưng nói cho sòng phẳng thì không phải vết nào cũng cứu được, và bảng dưới đây là những gì tiệm dám nói thật.

Loại vết	Khả năng thực tế
Bụi khô, đất khô, mồ hôi mới	Xử lý được tốt
Bùn ruộng còn ẩm, vết cỏ mới	Xử lý được, nên gửi sớm
Dầu mỡ máy dính vài ngày	Làm nhạt đi nhiều, khó về nguyên trạng
Ố vàng cổ áo, nách áo lâu năm	Chỉ làm mờ, không hứa sạch hẳn
Sơn, keo, nhựa đường đã khô	Chỉ làm mờ, không hứa sạch hẳn
Thuốc bảo vệ thực vật đã khô lâu	Chỉ làm mờ, không hứa sạch hẳn

Điều tiệm không làm cũng cần nói rõ: Nhà Gọn không hứa khử khuẩn và không nhận mình đạt chuẩn nào, vì đó không phải việc của một tiệm giặt là. Việc tiệm làm là giặt riêng từng đơn bằng máy công nghiệp, không trộn đồ nhà này với nhà khác, sấy khô hẳn rồi mới gấp và trả đúng nhịp đã hẹn.

Thời gian nhận lại và cách xoay vòng hai bộ đồ

Ngày giờ trả được chốt cụ thể ngay lúc nhận đơn, tuỳ loại đồ và lượng đồ trong ngày. Quần áo và đồ bảo hộ nhanh nhất; chăn dày lâu hơn vì phải sấy khô tới lõi; món cần tẩy vết phải làm riêng trước rồi mới vào mẻ nên cộng thêm thời gian. Cần gấp thì có dịch vụ lấy ngay sau 2 giờ, phụ thu thêm 20%; dịp lễ và Tết cũng phụ thu 20%.

Nhưng với đồ đi làm, cách gọn nhất không phải trả thêm tiền để chạy đua mà là sắm hai bộ cho mỗi người. Bộ này mặc thì bộ kia đang ở tiệm, tuần nào cũng xoay vòng như vậy. Xưởng hay hộ làm nghề không bao giờ rơi vào cảnh sáng mai không có đồ mặc, và cũng không phải gửi gấp lần nào.

Hộ và cơ sở gửi đều nên tính tới thẻ thành viên trả trước cho gọn sổ sách: Bạc nạp 500.000đ cộng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ cộng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ cộng thêm 20%. Số dư dùng cho mọi dịch vụ, không hết hạn trong 12 tháng, mỗi lần gửi chỉ việc trừ dần. Bảng giá đầy đủ ở trang bảng giá.

Hỏi đáp nhanh

Nhà ở vùng Nông Cống, gửi quần áo bảo hộ đi giặt bằng cách nào?

Hai đường. Một là mang tới tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá khi nhà có người xuống thành phố; tiệm mở 7:00–21:00 tất cả các ngày nên tan ca muộn vẫn kịp ghé. Hai là đặt lấy và giao tận nơi: tiệm có nhận lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, nên gọi 0943 386 369 hỏi phí trước rồi mới chốt lịch. Khi nhắn Zalo nhớ nói rõ đồ dính loại bẩn gì, vì đồ dầu mỡ và đồ bùn đất được xếp mẻ khác nhau.

Đồ bảo hộ dính dầu mỡ, bùn đất có giặt sạch được không?

Còn tuỳ vết gì và dính bao lâu. Bụi khô, đất khô, mồ hôi và vết cỏ thì xử lý được tốt. Dầu mỡ máy còn mới dính trong vài ngày thì làm nhạt đi nhiều. Nhưng dầu mỡ, sơn, keo, nhựa đường, thuốc bảo vệ thực vật đã khô bám lâu ngày thì tiệm nói thẳng là chỉ làm mờ được chứ không hứa sạch hẳn, và giặt nhiều lần liên tiếp chỉ làm vải mỏng đi. Gửi càng sớm sau khi dính thì khả năng càng khá.

Giặt đồ bảo hộ tính tiền theo cân hay theo bộ?

Theo cân, giống quần áo thường: đơn dưới 8kg tính 28.000đ/kg, đơn từ 8kg trở lên tính 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Đồ bảo hộ vải dày nên một bao của mấy người làm chung là qua mốc 8kg khá dễ, tức là cả nhóm cùng được mức 22.000đ/kg. Riêng món cần tẩy vết thì tách ra tính thêm 30.000–200.000đ tuỳ vết và luôn được báo giá trước khi làm. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ và Tết cũng phụ thu 20%.

Có cần tách đồ bảo hộ khỏi quần áo mặc nhà khi gửi không?

Nên tách, và tách ngay từ ở nhà bằng hai túi riêng. Đồ bảo hộ mang theo bụi, dầu và đôi khi cả hoá chất đồng ruộng; để chung với áo sơ mi, đồ trẻ con hay khăn mặt trong cùng một túi thì bụi và dầu kịp truyền sang trước cả khi đồ tới tiệm. Tách sẵn cũng giúp tiệm xếp đúng mẻ và đúng chế độ giặt cho từng nhóm. Đồ của mỗi đơn vốn đã được giặt riêng, không trộn với đơn của nhà khác.

Xưởng nhỏ muốn gửi đều hằng tuần thì làm thế nào?

Chốt một khung ngày cố định rồi lặp lại hằng tuần, ví dụ chiều thứ Năm gom và gửi, đầu tuần sau nhận. Người phụ trách nhắn Zalo 0943 386 369 một lần để hỏi phí lấy giao và chốt lịch, các tuần sau chỉ cần nhắn xác nhận. Nên sắm hai bộ đồ bảo hộ cho mỗi người để xoay vòng, bộ này mặc thì bộ kia đang ở tiệm, xưởng không bao giờ thiếu đồ mặc. Xưởng gửi đều nên để quỹ vào thẻ thành viên trả trước cho gọn sổ sách.