Giặt là khu vực Quảng Xương — đồ nhiễm hơi muối và cát biển

Sáng phơi mẻ áo ra sân, chiều gió biển thổi vào lồng lộng, tối rút vào thì khô cong. Nhưng cầm lên mặc thì cổ áo cọ vào gáy thấy ram ráp, cái khăn tắm vừa giặt hôm qua lau người mà như lau bằng giấy nhám. Giặt lại một lượt nữa, phơi lại, vẫn thế. Đến cuối hè thì mấy chiếc áo màu sẫm đã ngả sang một màu xám bạc, nhìn cũ hơn tuổi của nó cả năm.

Ở những nhà gần biển vùng Quảng Xương, chuyện này quen tới mức nhiều người nghĩ là tại bột giặt hoặc tại máy. Thật ra thủ phạm chính là thứ không nhìn thấy: hơi muối trong gió và lớp cát mịn bay theo. Bài này giải thích hai thứ đó làm gì với sợi vải, những việc nên làm ở nhà trước khi gom đồ vào bao, món nào nên gửi đi thay vì cố giặt máy nhà, và giá tính ra sao.

Hơi muối làm gì với sợi vải

Gió từ biển vào mang theo những hạt nước li ti có muối. Đồ phơi ngoài trời, nhất là phơi qua đêm hoặc phơi vào buổi chiều có gió mạnh, hứng lớp muối đó lên bề mặt. Khi nước bay hơi, muối ở lại và kết thành tinh thể nhỏ nằm kẹt giữa các sợi. Đó là cái cảm giác nham nháp khi sờ vào.

Chuyện không dừng ở cảm giác. Có ba hệ quả hay gặp:

• Vải cứng và mất độ rủ. Tinh thể muối bám vào chỗ các sợi bắt chéo nhau, giữ chúng lại như keo khô. Khăn bông mất độ xốp, áo thun cứng đơ ở cổ và nách.
• Đồ khô rồi vẫn thấy hơi ẩm. Muối hút hơi nước trong không khí. Những ngày trời nồm, áo cất trong tủ nhà gần biển hay có cảm giác lành lạnh, dính dính, và dễ lên mùi hơn đồ ở nơi khác.
• Bạc màu nhanh. Vải vừa bị muối bám vừa phơi dưới nắng gắt, sợi bị hao mòn từ bề mặt. Màu sẫm như đen, xanh than, đỏ đô là thấy rõ nhất. Phần này phải nói thật: màu đã bạc thì giặt không trả lại được, chỉ có thể làm chậm việc bạc thêm.

Vậy tại sao giặt lại một lần ở nhà mà vẫn cứng? Vì máy giặt gia đình thường vắt xong là hết chu trình, nước xả cuối chưa đủ để hoà tan hết lớp muối đã kết tinh sâu. Rồi áo lại mang ra phơi đúng chỗ gió biển cũ, và vòng lặp bắt đầu lại từ đầu.

Cát mịn: hại vải một phần, hại máy giặt nhà mười phần

Cát ở vùng ven biển mịn hơn cát xây dựng rất nhiều. Nó theo gió bám lên đồ phơi, theo người đi biển về dính vào khăn, vào đồ bơi, vào gấu quần, vào ga giường khi trẻ con chạy từ sân lên leo thẳng lên đệm.

Với vải, cát chui vào giữa các thớ sợi và cọ xát mỗi lần đồ chuyển động, làm vải xơ và mỏng dần. Nhưng cái hại lớn hơn lại rơi vào chiếc máy giặt nhà bạn. Cát không tan trong nước. Nó lắng xuống đáy lồng, chui vào khe giữa lồng trong và lồng ngoài, đọng ở bộ lọc và đường xả. Máy cửa ngang thì cát mài vào gioăng cao su quanh cửa. Qua một mùa hè, nhiều nhà mở bộ lọc ra thấy cả một nhúm cát, có khi nước xả chậm hẳn đi.

Đây cũng là lý do tiệm giặt nào cũng muốn đồ gửi tới đã được giũ cát. Không phải vì ngại việc, mà vì cát lọt vào một mẻ thì mẻ sau của người khác cũng có thể bị lạo xạo. Nhà Gọn giặt riêng từng đơn, nhưng lồng máy thì vẫn là lồng dùng chung giữa các lượt, nên việc giũ cát tại nhà giúp cả chính đơn của bạn lẫn đơn đi sau.

Bốn việc nên làm ở nhà trước khi gom đồ vào bao

1. Giũ cát khi đồ đã khô hẳn. Đồ còn ẩm thì cát bám dai nhất. Đợi khô rồi mang ra sân, giũ mạnh từng món, lộn trái túi quần và vỏ gối ra giũ tiếp. Giũ ngoài sân chứ đừng giũ trong nhà tắm, kẻo cát lại theo nước chảy vào chính chỗ bạn đứng.
2. Xả qua nước ngọt những món vừa đi biển về. Đồ bơi, khăn tắm, quần áo ướt nước biển nên xả sơ dưới vòi trong ngày, không cần xà phòng, chỉ để rửa bớt muối. Xả xong vắt ráo rồi hong cho khô mặt.
3. Không buộc kín đồ ướt qua đêm. Muối cộng với ẩm trong một túi ni lông kín là công thức cho mùi chua và đốm mốc sáng hôm sau. Dùng bao vải hoặc túi lưới thoáng, và gửi trong ngày nếu đồ còn ẩm.
4. Tách riêng món có vết. Vết kem chống nắng trên cổ áo, vết gỉ nâu trên vai áo do phơi trên móc sắt hay kẹp kim loại đã gỉ vì hơi muối: để riêng một túi, ghi chú lại, báo khi gửi. Vết gỉ để lâu thường chỉ làm mờ được, không hứa sạch hẳn.

Cách xử lý chi tiết từng loại đồ vừa đi biển về, kể cả mẹo phơi và cất, có trong bài cách xử lý quần áo dính cát biển và nước muối.

Chăn, ga, rèm: nhóm đồ máy nhà không kham nổi

Nhà ven biển có một nhóm đồ chịu hơi muối lâu nhất mà lại ít được giặt nhất: rèm cửa. Rèm treo ở cửa hướng gió, ngày nào cũng hứng gió biển và cát bụi, sau một mùa thì nặng tay, gấu rèm cứng lại và ngả màu. Tiếp theo là chăn ga, nhất là ở nhà có khách đi biển ở lại, ga trải giường thay liên tục và luôn dính một ít cát.

Cho chăn hay bộ rèm dày vào máy giặt 8–9kg ở nhà thường kết thúc theo một trong ba cách: máy báo lệch tải và dừng giữa chừng; đồ ra vẫn còn cát và xà phòng trong lõi; hoặc vắt không kiệt, phơi mấy nắng vẫn ẩm ở giữa. Với nhà gần biển còn thêm một rủi ro: khối đồ to kéo theo lượng cát lớn vào lồng máy cùng một lúc.

Nhóm này hợp với máy lồng lớn và máy sấy công nghiệp hơn, vì đồ có chỗ để đảo, nước xả đủ nhiều để kéo muối ra, và sấy khô tới lõi thay vì trông vào nắng gió. Cách chọn chế độ giặt cho từng loại chăn ga và bao lâu nên giặt một lần có ở bài giặt chăn ga gối đệm tại Thanh Hoá. Riêng rèm, những lỗi làm rèm co rút hay bong lớp chống nắng được nói kỹ ở bài giặt rèm cửa Thanh Hoá.

Nhà làm dịch vụ lưu trú mùa hè

Một số hộ ở vùng biển Quảng Xương cho khách thuê phòng vào mùa hè. Với nhóm này, chuyện không còn là vài bộ đồ mà là cả chồng ga, vỏ gối, khăn tắm thay theo từng lượt khách. Cách tổ chức quay vòng ga khăn giữa hai lượt khách, đếm món theo phiếu và chốt nhịp gom theo đợt đã được viết riêng trong bài giặt là cho khu vực biển Hải Hoà, Quảng Xương, nên ở đây chỉ thêm hai điều ít được nói tới:

• Cuối mùa đừng cất ga khăn khi chưa giặt kỹ. Ga khăn dùng cả mùa hè ở biển đã ngậm muối và cát. Cất nguyên như thế sang năm, lúc lấy ra sẽ gặp nếp gấp ố vàng và mùi ẩm. Gửi giặt một đợt tổng, sấy khô hẳn rồi mới cất.
• Tách chăn ga của nhà mình khỏi đồ của phòng khách. Hai nhóm này có nhịp dùng khác nhau. Gửi chung một bao thì lúc nhận về mất công phân lại, và dễ lẫn.

Nhịp gửi theo mùa

Nhìn từ phía tiệm, đồ từ vùng ven biển gửi về không đều quanh năm. Mùa hè nhịp dày hẳn lên: đồ đi biển, khăn tắm, ga giường thay nhiều. Mùa lạnh thì nhịp thưa hơn nhưng món to hơn: chăn bông, chăn lông vũ, áo khoác. Thời điểm chuyển mùa là lúc hay dồn cả hai loại.

Nếu đã biết trước nhịp của nhà mình, bạn có thể gom thành đợt: mùa hè gửi theo tuần, cuối hè gửi một đợt tổng gồm rèm và ga khăn trước khi cất, đầu đông gửi chăn. Gom đợt giúp một chuyến đi mang được nhiều món, và đơn quần áo từ 8kg trở lên được tính mức thấp hơn.

Bảng giá giặt theo cân và các khoản tính riêng

Dịch vụ	Giá
Giặt sấy quần áo, đơn dưới 8kg	28.000đ/kg
Giặt sấy quần áo, đơn từ 8kg	22.000đ/kg
Đơn tối thiểu	30.000đ
Chăn, ga giặt sấy	35.000đ/kg
Chăn siêu nhẹ · chăn lông vũ	45.000đ/kg · 55.000đ/kg
Rèm thường · rèm tháo lắp	40.000đ/kg · 50.000đ/kg
Sấy riêng quần áo · sấy riêng chăn ga	22.000đ/kg · 30.000đ/kg
Tẩy vết xử lý riêng	30.000–200.000đ tuỳ vết
Phụ thu dịp lễ, Tết (7 ngày trước và sau)	+20%
Phụ thu lấy ngay sau 2 giờ	+20%

Tẩy vết là khoản tính riêng, và mức cụ thể phụ thuộc loại vết và độ cũ. Vết kem chống nắng mới vài hôm khác hẳn vết gỉ đã nằm trên vai áo cả mùa. Cách chắc nhất là chụp ảnh vết gửi qua Zalo 0943 386 369 để được báo trước khi làm.

Gửi đồ từ Quảng Xương về tiệm bằng cách nào

Nhà Gọn chỉ có một tiệm, ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày. Quảng Xương là một trong những vùng khách gửi đồ về, qua hai cách.

Cách thứ nhất: mang tới tiệm. Gộp vào chuyến bạn vốn có việc lên thành phố. Đồ được cân ngay trước mặt, món nào có vết thì chỉ tận nơi, biết tiền trước khi về.

Cách thứ hai: đặt lấy và giao tận nơi. Tiệm có nhận lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, nên hãy gọi 0943 386 369 hỏi phí trước rồi mới chốt lịch. Đơn nhỏ vài bộ quần áo thì thường mang tới tiệm lợi hơn; đơn gom cả chăn, ga, rèm của một nhà hay vài nhà cạnh nhau thì chuyến lấy giao mới đáng. Cách hoạt động của dịch vụ này, từ lúc hẹn tới lúc nhận đồ về, có ở bài giặt là giao tận nhà tại Thanh Hoá. Còn muốn nhắn một tin đặt lịch đủ ý ngay lần đầu thì xem bài cách đặt lịch lấy giao đồ giặt qua Zalo.

Phần tiệm làm được: giặt riêng từng đơn, đếm món khi nhận và khi trả, sấy khô hẳn bằng máy sấy công nghiệp rồi mới gấp, báo giá trước khi làm. Phần tiệm không hứa: trả lại màu cho đồ đã bạc nắng, làm sạch hẳn vết gỉ hay vết ố đã nằm lâu. Những vết đó tiệm nói trước là làm mờ.

Nhà gửi đều đặn cả mùa hè có thể xem thẻ thành viên trả trước: Bạc nạp 500.000đ được cộng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ cộng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ cộng thêm 20%. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.

Hỏi đáp nhanh

Vì sao áo phơi ở nhà gần biển giặt xong vẫn thấy nham nháp, cứng?

Vì hơi muối trong gió biển bám lên vải khi phơi, nước bay hơi thì muối kết tinh lại giữa các sợi. Giặt máy nhà một lượt với nước xả cuối ít thường chưa hoà tan hết lớp muối đó, rồi áo lại được phơi đúng chỗ cũ nên muối bám tiếp. Xả kỹ bằng nhiều nước và sấy khô trong nhà thay vì phơi hứng gió biển sẽ giảm rõ cảm giác nham nháp.

Có cần giũ cát trước khi gửi đồ đi giặt không?

Nên giũ. Cát không tan trong nước, nó lắng ở đáy lồng, đọng ở bộ lọc và đường xả, lại cọ vào sợi vải làm vải xơ nhanh. Giũ khi đồ đã khô hẳn là dễ nhất, lộn trái túi quần và vỏ gối ra giũ tiếp. Đồ vừa đi biển về còn ướt thì xả qua nước ngọt, vắt ráo, đừng buộc kín trong túi ni lông qua đêm.

Áo đã bạc màu vì nắng và hơi muối, giặt ở tiệm có lấy lại màu được không?

Không. Màu đã bạc là sợi vải đã bị hao mòn ở bề mặt, giặt không trả lại được. Việc giặt và sấy đúng cách chỉ giúp loại muối, cát và mùi, làm chậm việc bạc thêm. Vết gỉ từ móc phơi kim loại hay vết ố để lâu cũng vậy, tiệm nói trước là chỉ làm mờ được, không hứa sạch hẳn.

Giặt chăn ga, rèm ở Nhà Gọn tính giá thế nào?

Tính theo cân. Chăn và ga giặt sấy 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Rèm thường 40.000đ/kg, rèm tháo lắp 50.000đ/kg. Quần áo thường dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Tẩy vết tính riêng 30.000–200.000đ tuỳ vết. Dịp lễ, Tết phụ thu 20%.

Ở Quảng Xương thì gửi đồ về tiệm bằng cách nào?

Nhà Gọn chỉ có một tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 tất cả các ngày. Bạn có thể mang đồ tới tiệm khi có việc lên thành phố, hoặc đặt lấy và giao tận nơi. Phí lấy giao tuỳ đơn và quãng đường, nên gọi 0943 386 369 hỏi phí trước rồi mới chốt lịch.