Cách giặt áo khoác bomber, áo varsity giữ phom và bo chun

Chiếc bomber mua cuối năm ngoái, mặc cả mùa lạnh rồi cất. Đầu mùa này lấy ra, xỏ vào thì thấy ngay: bo cổ tay không còn ôm nữa, kéo lên là tự tụt xuống mu bàn tay. Gấu áo cũng thế, trước ôm sát ngang hông, giờ bèo nhèo và loe ra như một cái viền thừa. Thân áo thì vẫn lành, vẫn đủ màu, không sờn chỗ nào.

Đó là kiểu hỏng đặc trưng của bomber và varsity: áo không rách, chỉ mất phom. Mà phom của cả chiếc áo lại nằm gần như trọn vẹn ở ba dải bo chun — cổ, cổ tay và gấu. Bài này nói vì sao bo hỏng trước nhất, rồi chỉ cách giặt và làm khô để giữ nó, kèm ranh giới ở đâu thì nên dừng tay đưa tiệm.

Cấu tạo áo bomber, áo varsity — vì sao bo chun hỏng trước

Bomber và varsity không phải một mảnh vải như áo phông. Một chiếc điển hình có ba phần ghép lại, mỗi phần phản ứng khác nhau khi gặp nước:

• Lớp vỏ ngoài. Polyester, nylon, nỉ bông hoặc dạ ép. Bền nước nhưng kỵ nhiệt cao, dễ bóng lì nếu là bàn là mạnh tay.
• Lớp lót bên trong. May treo lỏng vào thân áo và co giãn khác lớp vỏ, nên khi áo bị vắt xoắn mạnh, hai lớp trượt lệch nhau rồi giữ luôn thế lệch đó.
• Ba dải bo chun dệt. Đây là điểm yếu. Bo dệt kiểu sườn có sợi chun bên trong, mà sợi chun chỉ đàn hồi trong một khoảng nhiệt và lực nhất định. Gặp nước nóng, nhiệt sấy cao hoặc bị kéo căng nhiều giờ khi ướt, nó mất khả năng co lại — mất rồi là không tự phục hồi hoàn toàn.

Từ đó ra ba việc phá áo nhanh nhất, cả ba đều rất phổ biến:

1. Vắt ở tốc độ cao. Lực ly tâm kéo dài bo theo chu vi lồng giặt và ép lớp lót xoắn quanh lớp vỏ. Một lần vắt kiệt hại hơn chục lần giặt nhẹ.
2. Treo áo ướt lên móc. Bomber ngậm nước nặng hơn nhiều lúc khô, treo lên là bo gấu bị lôi xuống suốt nhiều giờ đúng lúc sợi chun đang mềm vì ẩm. Đây là nguyên nhân giãn bo hay gặp nhất mà ít người để ý.
3. Sấy nóng. Nhiệt cao làm sợi chun lão hoá nhanh và làm lớp bông bên trong vón cục lệch chỗ.

Vì vậy, việc đầu tiên mỗi lần định giặt là lật nhãn ở sườn trong và trả lời ba câu:

• Có phần da nào không? Tay da thật hay da lộn thì cả chiếc áo chuyển sang nhóm không giặt nước — đọc mục riêng phía dưới.
• Nhãn có ghi chỉ giặt khô không? Bomber dạ, bomber lót lụa hoặc áo thêu chần nhiều lớp thường rơi vào nhóm này.
• Có huy hiệu, chữ nỉ dán không? Varsity hay có miếng chữ dán bằng keo nhiệt. Nước nóng làm bong keo, mà miếng đã bong thì dán lại rất khó phẳng.

Áo toàn vải, không da, không nhãn cấm nước, không chi tiết dán thì bạn tự giặt ở nhà được. Bomber vải bò nằm giữa hai nhóm và có luật riêng về màu, phần đó nói kỹ hơn trong bài cách giặt áo khoác jean, denim giữ màu.

Giặt máy: được, nếu hạ đủ ba nút

Với bomber vải mặc hằng ngày, giặt máy là cách thực tế. Điều kiện là hạ đủ ba nút sau:

1. Chuẩn bị áo. Kéo hết khoá, cài hết cúc bấm, lộn mặt trái để bảo vệ vỏ ngoài và các miếng thêu. Cho vào túi lưới cỡ lớn — túi giữ cho bo không quấn quanh trục và không bị món khác kéo.
2. Nước mát, chế độ nhẹ. Nước mát là đủ với bụi bẩn thường ngày. Nước nóng chẳng sạch hơn bao nhiêu nhưng làm sợi chun nhão và làm keo dán chữ mềm ra.
3. Vắt ở mức thấp nhất. Đây là nút quan trọng nhất trên cả bảng điều khiển với nhóm áo này. Áo ra khỏi máy còn nặng nước cũng không sao.

Về bạn cùng mẻ: giặt riêng chiếc bomber, hoặc chung với vài món nhẹ tương đương. Tránh quần jean, khăn tắm, đồ có khoá kéo hở — vừa nặng vừa có cạnh cứng, va vào bo suốt cả mẻ. Áo nỉ và hoodie trông giống nhóm này nhưng xù lông theo cơ chế khác, cách xử nói riêng trong bài cách giặt áo hoodie, áo nỉ không xù lông.

Giặt tay và xử vết cục bộ

Phần lớn lần áo khoác "bẩn" chỉ là bẩn ở vài chỗ: cổ áo, cổ tay, một vệt cà phê trước ngực. Giặt cả chiếc mỗi lần vừa tốn công vừa hao bo. Thử cách này trước: trải áo phẳng, kê khăn khô xuống dưới vùng cần xử, pha nước giặt thật loãng thấm vào khăn trắng ẩm rồi chấm lên vết theo kiểu ấn xuống nhấc lên — đừng chà tròn, chà làm xù bề mặt nỉ và loang vết rộng ra. Sau đó lấy khăn ẩm sạch thấm lại cho hết xà phòng rồi ấn khăn khô lên hút ẩm.

Khi cần giặt cả chiếc bằng tay, dùng chậu rộng nước mát, nhấn áo chìm rồi thả lên đều tay chừng ba phút, ngâm không quá mười phút, xả tới khi nước trong. Lấy nước ra bằng cách đỡ cả thân áo bằng hai tay, đặt lên khăn bông khô, cuộn lại rồi ấn dọc cuộn — tuyệt đối không nắm hai đầu vặn xoắn.

Làm khô: phơi nằm trước, treo sau

Với nhóm áo có bo, thứ tự làm khô quan trọng hơn cả chỗ phơi:

• Còn nặng nước — nằm phẳng. Vuốt hai vai cân nhau, kéo thân áo về đúng chiều dài, nắn ba dải bo về đúng độ rộng. Vải khô ở tư thế nào thì giữ tư thế đó, nên mười lăm giây nắn phom lúc này đáng giá hơn cả tiếng là sau.
• Khi đã ráo — chuyển lên móc bản rộng. Móc sắt mảnh để lại hai vết nhọn ở vai áo có lớp bông. Treo trong bóng râm, tránh nắng gắt vì nắng to làm màu vỏ ngoài xuống nhanh.
• Máy sấy: hạn chế. Cần lắm thì để nấc mát nhất, lấy ra khi áo còn hơi ẩm rồi nắn phom, phơi nốt. Sấy đến khô cong là cách phá bo nhanh gọn.
• Là ủi: nhiệt thấp, có lớp lót. Lộn mặt trái, phủ khăn cotton mỏng, đưa đều tay. Không đặt bàn là lên dải bo — nhiệt trực tiếp làm sợi chun chết hẳn.

Bo đã giãn rồi thì cứu tới đâu

Nói thẳng giới hạn: bo đã bèo nhèo hẳn thì không mẹo giặt nào phục hồi được. Sợi chun bên trong đã hết đàn hồi. Việc còn lại thuộc về thợ may — thay dải bo mới thường đỡ tốn hơn nhiều so với bỏ cả chiếc áo.

Trường hợp phổ biến hơn là bo mới hơi nhão, vẫn còn co được chút ít. Cái đó chữa được một phần:

1. Ngâm riêng phần bo trong nước ấm khoảng năm phút, không cần nhúng cả áo.
2. Bóp nhẹ nhiều lượt cho sợi nở đều, vắt bằng cách ấn giữa hai lòng bàn tay.
3. Đặt áo nằm phẳng, dồn bo lại đúng chiều rộng cũ khi bo còn ẩm và giữ nguyên tư thế đó cho tới khi khô hẳn.
4. Không thấy tiến triển sau hai ba lượt thì dừng — đó là dấu hiệu sợi chun đã hỏng.

Áo varsity tay da, bomber phối da — ranh giới nên dừng tay

Đây là nhóm cần nói rõ nhất vì hỏng ở đây thường không hoàn lại được. Da thật và da lộn mềm được là nhờ lớp dầu tự nhiên bên trong. Nhúng nước rồi để khô nhanh, lớp dầu ấy trôi đi, bề mặt cứng lại rồi nứt — vết nứt trên da thì không có cách nào làm liền. Da lộn còn nhạy hơn: dính nước là bết sợi nhung, đọng thành vệt đậm rất khó gỡ.

Với áo varsity tay da, ở nhà chỉ nên làm ba việc: lau phần da bằng khăn ẩm vắt thật kiệt theo một chiều; chấm xử vết trên thân nỉ như hướng dẫn ở trên; và treo áo nơi thoáng cho bay mùi. Ngoài ba việc đó — ngâm nước, chải mạnh, xịt hoá chất tẩy — đều là rủi ro không đáng đánh đổi. Nguyên tắc chăm nhóm hàng da nói kỹ hơn trong bài giặt đồ da, túi da Thanh Hoá.

Khi nào nên gửi tiệm

Bomber vải mặc thường ngày tự giặt ở nhà là hợp lý, và bài này viết ra đúng để bạn tự làm được. Có bốn trường hợp mang ra tiệm thì yên tâm hơn:

• Nhãn ghi chỉ giặt khô, hoặc áo có lớp lót và lớp bông dày. Giặt nước ở nhà rất dễ để lại bông vón lệch chỗ trong thân áo. Ở Nhà Gọn Laundry, giặt khô áo khoác theo chiếc 40.000–120.000đ tuỳ chất liệu và độ dày.
• Áo varsity tay da, bomber phối da lộn. Nhóm này làm bằng quy trình chăm da riêng, không nhúng nước cả chiếc. Chăm sóc áo da 70.000–300.000đ tuỳ diện tích phần da và tình trạng áo.
• Áo cất cả mùa, mở ra thấy ám mùi tủ. Mùi ngấm vào lớp bông bên trong thì giặt bề mặt không xử lý được.
• Áo có huy hiệu, chữ nỉ dán keo hoặc lớp thêu lớn. Người làm chọn nhiệt và lực để keo không bong, thêu không co rúm.

Đồ được giặt riêng từng đơn trên máy giặt và máy sấy công nghiệp, đếm món khi nhận và khi trả, giá niêm yết công khai. Lấy gấp trong vòng hai giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì có phụ thu thêm hai mươi phần trăm, báo trước.