Cách giặt áo tràng, đồ đi lễ chùa giữ nếp

Chiều mười bốn âm, bạn về tới nhà, cởi áo tràng vắt lên thành ghế. Mùi hương khói còn vương trên cổ áo, vai áo hơi ẩm mồ hôi sau buổi đứng lễ, gấu áo dính một vệt bụi đường. Chiếc áo lam ấy tháng chỉ mặc đôi ba bận, mà đã ngả sang một sắc lam nhạt hơn hồi mới mua.

Chuyện phai màu này rất hay gặp. Vải áo tràng thường mỏng, nhuộm lam hoặc nâu, và thuốc nhuộm cho gam màu đó bám sợi không chắc bằng vải màu đậm. Thêm nước nóng, thêm một nắm bột giặt có chất làm trắng, thêm mấy trưa nắng gắt là màu bạc dần.

Tin tốt: giữ được. Chỉ cần đổi vài thói quen nhỏ lúc giặt, và bỏ thêm mươi phút cho lần giặt đầu tiên.

Nhìn cho ra chất liệu trước đã

Áo tràng, áo lam đi lễ ở ta hay rơi vào mấy nhóm vải sau, mỗi nhóm một tính nết:

• Kate, kate lụa pha polyester. Loại phổ biến nhất vì ít nhăn. Chịu giặt máy nhẹ được, nhưng gặp nước nóng thì hằn nếp gãy rất khó là lại.
• Cotton, cotton pha. Mặc mát, thấm mồ hôi, đổi lại co rút nếu giặt nước ấm.
• Đũi, thô, lanh. Sợi to, dáng rủ đẹp, nhưng dễ xù và mất phom khi vò mạnh.
• Lụa, tơ tằm, vải thêu tay. Không nên tự xử lý ở nhà; sợi tơ gặp kiềm trong bột giặt là sượng và mất bóng.

Việc nên làm trước tiên là lật nhãn mác trong cổ áo ra đọc. Ký hiệu chậu nước gạch chéo tức là chỉ giặt khô. Nhãn ghi 30 độ thì đừng dùng nước ấm hơn. Nhãn đã mờ hết chữ thì mặc định coi như vải mỏng dễ phai và làm theo hướng dịu nhất.

Thử màu trước lần giặt đầu tiên

Bước này mất năm phút mà tránh được cả một chiếc áo hỏng. Áo mới mua, hoặc áo lần đầu định giặt máy, đều nên thử.

1. Lấy một mảnh khăn cotton trắng, nhúng nước mát rồi vắt cho hơi ẩm.
2. Ấn mạnh khăn vào mặt trong gấu áo — chỗ khuất, không ai nhìn thấy — giữ chừng mười giây.
3. Nhấc khăn ra soi. Khăn ăn màu lam hoặc nâu rõ tức là thuốc nhuộm thừa còn nhiều.
4. Khăn ăn màu thì hai ba lần giặt đầu phải giặt một mình chiếc áo, nước mát, không ngâm quá mười lăm phút.
5. Khăn chỉ ố nhẹ thì vẫn giặt riêng lần đầu, sau đó mới ghép chung với đồ cùng tông màu.

Nước xả ra còn đục màu thì lần kế tiếp vẫn giặt riêng, đến khi nước trong hẳn mới yên tâm ghép chung. Nguyên tắc phân loại theo màu và cách chữa khi lỡ để phai chéo có ở bài giặt quần áo không phai màu.

Giặt: nước mát, tay nhẹ, xả kỹ

Cách giặt áo tràng đúng thật ra đơn giản, chỉ là ngược với thói quen giặt đồ thường của nhiều nhà.

• Nước mát hoặc nước thường, đừng dùng nước ấm. Nhiệt độ là thứ đẩy màu ra khỏi sợi nhanh nhất.
• Lộn trái áo trước khi giặt. Mặt ngoài được che, đỡ cọ xát nên giữ màu lâu hơn.
• Dùng nước giặt dịu, liều ít. Tránh bột giặt có hạt tẩy trắng hoặc ghi chữ làm sáng vải, vì chúng ăn thẳng vào màu nhuộm.
• Không đổ nước giặt thẳng lên áo — hoà tan vào chậu trước rồi mới thả áo vào.
• Không ngâm lâu. Mười lăm phút là đủ. Ngâm qua đêm là kiểu chắc chắn làm áo bạc.
• Vò nhẹ tay ở cổ và nách rồi thôi, đừng chà cả áo.
• Xả ít nhất hai lần nước sạch. Xà phòng sót lại làm vải cứng và ố vàng dần ở nếp gấp.
• Giặt máy thì cho vào túi lưới, chọn chế độ nhẹ, vắt ở tốc độ thấp nhất máy có.

Vắt xong đừng xoắn áo như vắt giẻ. Cách đúng là đặt áo lên khăn bông khô, cuộn tròn cả hai rồi ấn nhẹ cho khăn hút nước, sau đó mở ra vuốt phẳng.

Mùi hương khói và những vết hay gặp

Đi lễ về, áo thường mang theo ba thứ: mùi hương khói, vệt nến chảy, và đôi khi là vết dầu thơm dính tay áo.

• Mùi hương khói. Đây là hạt khói bám vào thớ vải chứ không phải vết bẩn nhìn thấy, nên chà mạnh chỉ làm xù vải mà mùi vẫn còn. Việc nên làm ngay khi về nhà là treo áo chỗ thoáng gió trong bóng râm, banh rộng tà áo, để vài giờ. Phần lớn mùi bay ở bước này. Còn vương thì hoà chút giấm trắng vào chậu nước mát, ngâm mười lăm phút rồi giặt nhẹ và xả kỹ; mùi giấm bay hết khi áo khô.
• Sáp nến chảy. Chờ sáp đông cứng, cạo bong phần nổi bằng mép thìa nhựa. Phần thấm vào sợi thì kẹp áo giữa hai lớp giấy thấm rồi là ở nhiệt thấp cho sáp tan sang giấy, thay giấy mấy lần.
• Vết dầu thơm, nhựa hương. Chấm thấm bằng khăn khô ngay lúc còn mới, đừng chà lan. Vết đã bám lâu thường chỉ mờ đi chứ khó về sạch như vải chưa từng dính.

Khăn phủ ban thờ, khăn trải bàn cúng cũng cùng nhóm ám mùi hương khói này — có bài riêng ở giặt khăn phủ ban thờ, đồ vải phòng thờ. Còn áo ám mùi khói thuốc lá chứ không phải hương trầm thì cách xử lý khác hẳn, xem khử mùi thuốc lá trên quần áo.

Phơi và là: giữ màu, giữ nếp

Nhiều chiếc áo hỏng màu không phải vì giặt mà vì phơi. Nắng trưa tháng sáu ở Thanh Hoá đủ làm bạc một vạt áo lam sau vài lần.

1. Phơi trong bóng râm, nơi có gió. Hiên nhà, ban công có mái che, hành lang thoáng đều hơn hẳn giữa sân nắng.
2. Lộn trái áo khi phơi để mặt ngoài không hứng nắng trực tiếp.
3. Treo bằng móc có vai bản rộng, đừng vắt ngang dây phơi. Vắt ngang tạo một nếp gãy giữa lưng áo, là mãi không hết.
4. Vuốt phẳng cổ, vai và tà áo lúc vải còn ẩm. Vải mỏng khô rất nhanh, phẳng lúc ẩm thì khô sẽ phẳng.
5. Là ở nhiệt thấp, lộn trái, hoặc phủ một lớp vải mỏng lên trên. Bàn là nóng quá để lại vệt bóng trên vải kate pha polyester, vệt đó không tẩy được.

Cất giữa hai kỳ lễ

Áo tràng mỗi tháng mặc vài lần, phần lớn thời gian nằm trong tủ. Cách cất quyết định lần sau lôi ra áo còn phẳng hay đã hằn nếp và ám mùi tủ.

• Áo phải khô kiệt mới cất. Còn hơi ẩm ở cổ hay gấu là mùa nồm sẽ mọc đốm mốc.
• Treo bằng móc, đừng gấp, nếu tủ đủ chỗ. Áo dáng dài gấp lâu ngày hằn nếp ngang rất khó là.
• Buộc phải gấp thì gấp theo đường may sẵn có, lót giấy mềm giữa các nếp.
• Bọc bằng túi vải thoáng, không bọc túi ni lông kín — ni lông giữ hơi ẩm và làm vải ố vàng.
• Đặt một gói hút ẩm ở góc tủ, thay theo mùa; mùa nồm tháng hai tháng ba kiểm thường xuyên hơn.
• Trước kỳ lễ lôi áo ra treo phơi gió nửa buổi cho bay mùi tủ.

Khi nào nên gửi tiệm

Giặt tay ở nhà là đủ cho việc thường ngày. Nên mang ra tiệm giặt là Thanh Hoá khi:

• Áo bằng lụa, tơ tằm, hoặc có thêu tay, đính hạt — nhóm này giặt sai một lần là hỏng luôn.
• Nhãn mác ghi chỉ giặt khô và bạn muốn giữ áo dùng nhiều năm.
• Áo bị vết nến, dầu, nhựa hương đã bám lâu, cần xử lý bằng dung môi đúng loại.
• Cả bộ đồ lễ của gia đình cần làm cùng lúc trước rằm hay dịp lớn mà bạn không đủ thời gian.

Về giá: áo tràng vải thường gửi theo cân giặt sấy quần áo — dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Muốn giặt khô theo chiếc cho phẳng nếp thì tham chiếu bảng niêm yết, ví dụ áo dài trơn 80.000đ, áo dài kiểu 90.000–250.000đ tuỳ chi tiết. Áo thêu tay, đính hạt hoặc chất liệu đặc biệt thì chưa có mức cố định trong bảng niêm yết — bạn gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369 để tiệm báo giá theo món trước khi làm. Tẩy vết nến, dầu thơm tính riêng, mục tẩy vết niêm yết 30.000–200.000đ tuỳ vết. Lấy trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Tiệm giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả, nên áo màu lam của bạn không nằm chung với đồ trắng nhà khác. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Thấy chỗ bạc màu hay vết ố lâu năm khó về như cũ, tiệm nói thẳng trước để bạn cân nhắc.