Cách giặt áo váy đính kim sa, hạt đá không bị bung

Chiếc váy mặc đi ăn cưới hôm thứ Bảy, về tới nhà thì mệt, treo tạm sau cửa. Sáng hôm sau tiện tay cho vào máy cùng mấy món khác, chọn nước ấm cho sạch mùi khói và mùi son. Mở máy ra, phần thân váy vẫn ổn, nhưng dải kim sa chạy quanh eo đã thưa hẳn một mảng, mấy viên đá lấp lánh nằm lăn lóc dưới đáy lồng giặt. Chỗ hạt rụng để lại những chấm keo trong hơi ngả vàng, nhìn nghiêng ra ánh đèn là thấy.

Vấn đề không nằm ở nước giặt hay ở máy. Nó nằm ở chỗ phần lớn hạt lấp lánh trên đồ dự tiệc không được khâu, mà được dán bằng keo nóng chảy — loại keo được làm mềm bằng nhiệt lúc gắn, và cũng mềm trở lại khi gặp nhiệt lần nữa. Hiểu đúng một câu đó là đủ để giữ chiếc váy qua nhiều mùa tiệc.

Hai kiểu đính hạt, hai kiểu hỏng khác nhau

Trước khi động tới nước, hãy lộn mặt trái chiếc váy ra và nhìn ngay sau vị trí hạt:

• Đính bằng chỉ. Mặt trái có mũi chỉ, vòng chỉ hoặc đường xích nối các hạt. Kiểu này chắc hơn, nhưng điểm yếu là ma sát: cạnh sắc của hạt cọ vào nhau và cọ vào lồng giặt sẽ cắt đứt sợi chỉ. Chỉ đứt một mắt thì cả đoạn tuột theo, vì nhiều mẫu khâu liền một đường.
• Dán bằng keo nhiệt. Mặt trái phẳng lì, soi nghiêng thấy chấm keo trong hơi cứng. Kiểu này nhẹ và làm nhanh nên rất phổ biến ở đồ giá vừa phải. Điểm yếu là nhiệt và dung môi: nước nóng làm keo mềm, chất tẩy mạnh làm keo giòn, cả hai đều dẫn tới bong.

Một chiếc váy thường dùng cả hai kiểu ở các vùng khác nhau — thân trên khâu chỉ, riềm tà dán keo. Vì thế nên kiểm vài chỗ chứ đừng kết luận từ một hạt, và khi thấy có keo thì giặt cả chiếc theo tiêu chuẩn của phần dán keo.

Vì sao máy giặt là kẻ thù của đồ đính hạt

Nhiều người nghĩ chọn chế độ nhẹ và cho vào túi lưới là xong. Túi lưới giúp được phần nào, nhưng ba lực dưới đây vẫn còn nguyên:

1. Lực kéo xoắn. Lồng giặt quay làm cả chiếc váy bị vặn. Vải giãn theo, còn hạt thì không giãn — điểm nối giữa hạt và vải chịu toàn bộ chênh lệch đó.
2. Va đập. Đồ ướt nặng đập vào thành lồng hàng nghìn lần trong một mẻ. Hạt có cạnh, va vào nhau là mẻ hạt và đứt chỉ.
3. Lực vắt. Vòng vắt ép cả khối vải vào thành lồng ở tốc độ cao. Đây là khâu bẩy hạt dán keo bật ra nhiều nhất, và cũng là khâu làm gãy hạt đá có mặt cắt.

Thiệt hại hiếm khi lộ hết sau một lần giặt. Nó xuất hiện dần: lần này rụng vài hạt, lần sau thưa một mảng. Đến lúc nhìn thấy rõ thì chiếc váy đã qua bốn năm mẻ máy rồi.

Quy trình giặt tay cho váy áo đính hạt

Làm theo thứ tự này, mất khoảng nửa tiếng cho một chiếc váy:

1. Xử vết riêng trước, đừng ngâm cả chiếc. Vết son, vết rượu vang, vết dầu ở gấu — thấm nhẹ bằng khăn ẩm và chút nước giặt pha loãng, chấm chứ không chà. Ngâm cả chiếc trong nhiều giờ là cách nhanh nhất làm keo ngấm nước và mềm ra.
2. Lộn mặt trái. Cho hạt quay vào trong, mặt vải trơn quay ra ngoài. Việc này giảm hẳn ma sát giữa hạt với thành chậu và với tay bạn.
3. Pha nước mát. Nước lạnh hoặc mát tay, đừng ấm. Hoà tan nước giặt vào nước trước, rồi mới thả váy vào — đổ nước giặt đậm đặc thẳng lên mặt hạt là chỗ hay để lại vệt mờ trên lớp mạ của hạt đá.
4. Nhấn và nhả, không vò. Dùng lòng bàn tay ấn cho nước đi qua vải rồi thả ra, lặp lại chừng hai ba phút. Tuyệt đối không chà hai mặt vải vào nhau và không dùng bàn chải.
5. Xả bằng nước mát nhiều lượt cho tới khi nước trong và vải không còn nhớt tay. Cặn xà phòng đọng lại làm hạt xỉn đi trông thấy sau vài lần.
6. Ép ráo bằng khăn bông. Trải chiếc váy lên khăn bông khô, cuộn tròn cả khăn lẫn váy rồi ấn đều dọc cuộn. Mở ra, đổi khăn khô, làm lại một lượt.

Với đồ mỏng nói chung, cách nhấn nhả này cũng là nguyên tắc chung — chi tiết thêm trong bài giặt đồ ren, đồ mỏng manh tại nhà.

Làm khô: nằm phẳng, tránh nắng, tránh móc treo

• Phơi nằm trên mặt phẳng thoáng. Trải váy lên giá phơi hoặc khăn khô, dàn phẳng phần đính hạt. Váy ướt treo móc sẽ dão vai, mà phần đính hạt nặng hơn phần vải trơn nên nó kéo xệ càng rõ.
• Tránh nắng gắt và tránh máy sấy. Cả hai đều là nguồn nhiệt. Nắng gắt còn làm lớp mạ trên hạt đá xỉn màu, chuyển từ ánh trong sang đục.
• Đừng dùng máy sấy tóc để đẩy nhanh. Luồng khí nóng dí sát là kịch bản làm bong hạt nhanh nhất trong nhà.
• Khô hẳn mới cất. Cất khi còn ẩm làm hạt kim loại bị ố và vải sinh mốc chấm.

Là và cất giữ sao cho hạt còn nguyên

Phần lớn váy đính hạt không cần là nếu phơi phẳng. Khi buộc phải là:

• Là mặt trái, nhiệt thấp, không hơi nước dí thẳng. Lót thêm một lớp vải cotton mỏng giữa bàn là và mặt váy.
• Tuyệt đối không đưa bàn là lướt qua vùng có hạt. Là né vòng quanh, và nếu vùng hạt phủ gần kín thân thì bỏ hẳn ý định là.
• Treo bằng móc có đệm vai và bọc túi vải thoáng, đừng bọc túi ni lông kín. Phần chân váy nặng hạt nên gấp đỡ lên thanh móc thay vì để treo tự do dài ngày.
• Không treo chen chúc. Hạt của chiếc này cọ vào vải chiếc kia là cách làm xước cả hai món cùng lúc.

Váy chiffon, voan có đính hạt thì cộng thêm luật của vải mỏng, xem giặt áo chiffon, voan mỏng.

Ranh giới: khi nào nên gửi giặt khô

Giặt tay ổn với đồ đính hạt thưa, vải một lớp và vết bẩn nhẹ. Có mấy trường hợp nên đưa tiệm:

• Nhãn ghi chỉ giặt khô. Thường là đồ nhiều lớp có lót lụa hoặc thân dựng phom. Gặp nước, các lớp co khác nhau và thân váy sẽ lệch.
• Vùng đính hạt phủ dày, kín cả thân. Váy nặng hạt khi ướt rất nặng, thao tác tay dễ làm rách nền vải.
• Vết bẩn khó trên nền vải đắt tiền. Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ, báo giá trước khi làm. Vết để lâu thường chỉ mờ đi.
• Đồ cưới hỏi và đồ dự tiệc quan trọng. Váy dạ hội 150.000đ, váy cưới 500.000đ, áo váy ngắn 77.000đ, áo váy dài 99.000đ, chân váy 40.000–70.000đ. Áo dài trơn 80.000đ, áo dài kiểu có thêu hoặc đính 90.000–250.000đ tuỳ mức độ. Xem thêm bài giặt đồ cưới hỏi tại Thanh Hoá.

Nói trước phần giới hạn cho rõ: giặt đúng cách giúp hạt không bung thêm, chứ không phục hồi được chỗ đã bung. Vài hạt rơi lẻ thì đính lại được nếu còn hạt cùng cỡ và cùng độ ánh; mất hạt thì chỗ vá sẽ lộ dưới đèn. Chấm keo cũ để lại sau khi hạt bong cũng thường không sạch hẳn.

Ở Nhà Gọn Laundry, đồ đính hạt được tách riêng từng đơn, đếm món khi nhận và khi trả, giá niêm yết công khai. Lấy gấp trong hai giờ hoặc gửi vào dịp lễ Tết thì phụ thu thêm hai mươi phần trăm, báo trước. Thẻ thành viên có ba hạng: Bạc nạp 500.000đ tặng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ tặng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ tặng thêm 20%.