Cách giặt đồ cho người cao tuổi, người nằm lâu tại nhà

Sáu giờ sáng, chị dâu đã đứng ở sân sau với chậu đồ của mẹ. Một bộ quần áo, một tấm ga, hai chiếc khăn và một tấm lót. Ngày nào cũng chừng đó, có hôm gấp đôi. Máy giặt trong nhà chạy ba lượt một ngày mà đồ khô vẫn không kịp thay, mùa nồm thì đồ phơi ba hôm còn ẩm.

Nhà nào có ông bà nằm một chỗ đều biết cảm giác này. Việc giặt giũ không nặng vì một mẻ, mà nặng vì nó lặp lại mỗi ngày, không có ngày nghỉ, và luôn phải làm gấp.

Bài này chỉ nói về phần giặt giũ: tách mẻ ra sao, xử lý đồ dính dịch cơ thể thế nào cho đỡ mùi, chọn nước giặt kiểu gì, phơi sấy ra sao trong phòng kín, và khi nào thì nên gửi tiệm để đỡ gánh. Đây là kinh nghiệm vận hành của một tiệm giặt, không phải hướng dẫn y tế. Mọi vấn đề về da, vết loét hay chăm sóc người bệnh, bạn hỏi nhân viên y tế đang theo dõi cho ông bà.

Đồ của người nằm lâu khác đồ thường ở chỗ nào

Ba điểm khác, và cả ba đều dẫn tới cùng một kết luận là phải tách riêng.

• Số lượng đều và nhiều. Quần áo, ga giường, tấm lót, khăn lau, vỏ gối, chăn mỏng. Ga giường của người nằm cả ngày bẩn nhanh hơn ga người bình thường rất nhiều.
• Hay dính dịch cơ thể. Mồ hôi, nước tiểu, dịch tiết, đôi khi cả thức ăn và thuốc đổ ra. Nhóm này để càng lâu càng khó xử lý, vì chất đạm trong dịch cơ thể sẽ bám chắc vào sợi khi khô đi.
• Người mặc nằm sát vải suốt ngày đêm. Mọi thứ còn sót lại trong sợi vải đều có thời gian tiếp xúc với da dài gấp nhiều lần đồ mặc đi làm.

Vì thế nguyên tắc gốc là: tách mẻ riêng, xử lý ngay trong ngày, và xả kỹ hơn bình thường. Ba việc này nghe đơn giản nhưng làm đủ thì khác hẳn.

Tách mẻ và xử lý ngay trong ngày

Đừng dồn cả tuần. Cách chia mẻ gọn nhất trong nhà có người nằm lâu:

1. Mẻ dính dịch cơ thể. Ga, tấm lót, quần áo có dính. Mẻ này giặt riêng, không trộn với đồ của người khác trong nhà.
2. Mẻ đồ mặc thường. Quần áo mặc trong ngày không dính gì, khăn mặt, khăn lau tay.
3. Mẻ chăn và vỏ gối. Giặt theo nhịp thưa hơn, hai đến ba ngày một lần tuỳ mùa.

Với món có dính, làm ngay theo thứ tự này:

• Gạt bỏ phần rắn trước vào bồn cầu, đừng để nó vào máy giặt.
• Xả sơ dưới vòi nước lạnh từ mặt trái đẩy ra ngoài. Nước lạnh, không phải nước nóng. Nhiệt làm chất đạm trong dịch cơ thể đông lại và bám chặt vào sợi, sau đó thì mùi và vết ở lại luôn.
• Ngâm khoảng ba mươi phút đến một tiếng với nước giặt, rồi đổ bỏ nước ngâm và giặt lại bằng nước sạch.
• Với vết nước tiểu đã khô, pha giấm trắng với nước theo tỷ lệ một phần giấm hai phần nước, xịt lên vùng dính, để mười phút rồi giặt. Giấm trung hoà phần kiềm gây mùi khai. Cách xử lý chi tiết trên nệm và ga có ở bài cách tẩy vết nước tiểu trên nệm, ga giường, nguyên lý giống nhau dù là người lớn hay trẻ nhỏ.

Vì sao ngâm quá lâu lại phản tác dụng

Đây là điều nhiều người làm ngược. Thấy đồ bẩn thì ngâm cả đêm, sáng ra giặt, nghĩ là kỹ hơn. Thực tế thì hay ra kết quả xấu hơn.

Trong khoảng ba mươi phút đến một tiếng đầu, nước giặt kéo phần bẩn ra khỏi sợi vải. Sau đó nước ngâm bão hoà. Phần bẩn đã tan không có chỗ nào để đi, nó quẩn trong chậu rồi ngấm trở lại vào sợi, lần này rải đều khắp món đồ thay vì tập trung một chỗ. Chậu nước ấm để yên nhiều giờ trong phòng kín cũng là chỗ vi sinh vật sinh sôi, và đó là nguồn của cái mùi chua ngai ngái sau khi giặt.

Cách đúng: ngâm ngắn, đổ bỏ nước ngâm, giặt lại bằng nước sạch. Chưa sạch thì ngâm ngắn thêm một lượt nữa. Hai lượt ngắn luôn hơn một lượt dài.

Chọn nước giặt và liều lượng

Da người cao tuổi mỏng hơn, khô hơn, ít dầu tự nhiên hơn da người trẻ. Với món đồ nằm sát da suốt ngày đêm thì phần hoá chất còn sót lại trong sợi vải đáng để bạn lưu tâm.

• Ưu tiên loại ít hoặc không hương liệu, không chất tạo màu. Hương thơm không làm đồ sạch hơn, nó chỉ ở lại trên vải.
• Cân nhắc bỏ nước xả vải. Nước xả để lại một lớp màng trên sợi để giữ hương và làm mềm tay, lớp màng đó cũng giữ luôn phần cặn. Nếu người nhà từng thấy ngứa hay mẩn đỏ sau khi thay đồ, bỏ nước xả là việc đầu tiên nên thử.
• Đong đúng vạch. Đổ thêm cho chắc ăn là thói quen rất phổ biến và rất hại. Phần dư không làm sạch hơn, nó chỉ ở lại trong sợi vải.
• Nếu ông bà có làn da dễ kích ứng, các nguyên tắc chọn sản phẩm và cách giặt có ở bài cách giặt quần áo cho người da nhạy cảm.

Còn một việc ít ai làm mà rất đáng làm: xả thêm một lần nữa so với chế độ mặc định của máy. Trên phần lớn máy giặt có nút thêm lần xả. Một lần xả thêm tốn thêm ít nước và chừng mười phút, đổi lại là phần hoá chất còn trong sợi giảm đi rõ rệt.

Phơi và sấy: chỗ khó nhất trong phòng kín

Phòng của người nằm lâu thường đóng cửa để tránh gió lùa, ít nắng, ít gió. Phơi đồ trong hoặc gần phòng đó là cách nhanh nhất để cả phòng có mùi ẩm.

• Không phơi đồ trong phòng người bệnh. Hơi nước bốc ra làm phòng ẩm thêm, mà phòng ẩm thì đồ trong tủ cũng chịu chung.
• Ưu tiên sấy máy vào mùa nồm. Ở Thanh Hoá, mùa nồm kéo dài và đồ phơi tự nhiên gần như không khô nổi. Sấy là cách chắc chắn nhất để đồ khô tận trong.
• Kiểm tra chỗ dày trước khi cất. Cạp quần, chun tay áo là chỗ khô sau cùng, sờ còn mát tay là chưa khô.
• Ga và tấm lót nên có ít nhất ba bộ luân phiên. Một bộ đang dùng, một bộ đang giặt, một bộ dự phòng. Thiếu bộ dự phòng là lúc nào cũng phải giặt gấp.

Khi nào nên gửi tiệm

Không có gì phải ngại chuyện gửi tiệm. Với nhà chăm người nằm lâu, đây là cách bớt được một đầu việc nặng mỗi ngày, và người chăm giữ được sức cho những việc chỉ họ mới làm được.

Mấy tình huống nên gửi:

1. Ga, chăn, tấm lót cỡ lớn. Máy giặt gia đình vắt không kiệt, phơi thì mấy ngày mới khô.
2. Mùa nồm kéo dài. Đây là lúc gửi tiệm chênh lệch rõ nhất so với tự làm.
3. Người chăm chỉ có một mình. Bớt được khâu giặt phơi là bớt được một đến hai tiếng mỗi ngày.

Giá để bạn dự trù: giặt sấy quần áo thường dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Giặt sấy chăn, ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, nệm topper 50.000đ/kg. Nếu đồ đã sạch mà chỉ cần khô nhanh thì sấy riêng quần áo 22.000đ/kg, sấy riêng chăn ga 30.000đ/kg. Vết cần làm tay riêng thì tẩy vết 30.000 đến 200.000đ tuỳ vết. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%.

Nhà gửi đều đặn hàng ngày thì thẻ thành viên trả trước gọn hơn trả lẻ từng đơn: thẻ Bạc nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, thẻ Vàng nạp 1.000.000đ được 1.150.000đ, thẻ Kim Cương nạp 2.000.000đ được 2.400.000đ. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.

Nói thẳng một điều: vết ố đã ăn vào sợi qua nhiều tháng, nhất là trên ga cotton sáng màu, thường chỉ nhạt đi chứ không về trắng như mới. Tiệm sẽ xem đồ và nói rõ làm được tới đâu trước khi nhận. Nhà ở gần khu bệnh viện tỉnh, tiện đường thì xem thêm giặt là gần bệnh viện tỉnh Thanh Hoá.