Cách giặt đồ lặn, wetsuit và đồ bơi ống thở

Cuối buổi lặn ở Sầm Sơn, ai cũng giống nhau: cởi bộ đồ ra, vắt cho ráo nước, cuộn tròn nhét vào cốp xe rồi phóng về. Về tới nhà thì mệt, cái túi để nguyên đó tới hôm sau. Hôm sau mở ra, mùi bốc lên đủ để bạn phải mang cả túi ra ngoài sân.

Chuyện đó không phải xui. Nó là kết quả tự nhiên của việc để muối biển và mồ hôi nằm trong một khối cao su ẩm, kín, ấm suốt một đêm. Và cái giá không dừng ở mùi — bộ đồ còn bị cứng dần, bạc màu, nứt chân chim ở chỗ gấp, đường dán keo bắt đầu hé ra.

Bài này viết cho người mới sắm bộ đồ đầu tiên và cho cả người đi biển thường xuyên. Chuyện giặt đồ lặn thật ra rất ít bước, nhưng bước nào cũng có một cái bẫy đi kèm, và phần lớn thiệt hại đến từ những thói quen mà chúng ta tưởng là chăm sóc kỹ.

Muối biển và clo — hai kẻ phá cao su neoprene

Bộ wetsuit làm bằng neoprene, một loại cao su xốp có hàng nghìn bọt khí li ti bên trong. Chính những bọt khí đó giữ ấm cho bạn dưới nước. Hiểu điều này thì mọi quy tắc phía dưới đều trở nên dễ nhớ.

• Muối biển kết tinh khi khô. Nước biển bay hơi để lại tinh thể muối nằm giữa các sợi và trong lỗ xốp. Tinh thể có cạnh sắc, và mỗi lần bạn co duỗi bộ đồ là chúng cứa vào cao su từ bên trong. Đó là lý do bộ đồ không xả nước ngọt cứ cứng dần lên.
• Muối còn hút ẩm từ không khí, khiến bộ đồ tưởng đã khô mà vẫn ẩm âm ỉ ở lớp lót. Ẩm âm ỉ chính là môi trường sinh mùi.
• Clo trong bể bơi làm cao su giòn. Người tập lặn ở bể trước khi ra biển hay quên khoản này. Clo bám lại sẽ làm mặt cao su khô, mất đàn hồi và rạn nhỏ theo thời gian.
• Kem chống nắng và dầu là kẻ thứ ba. Dầu bám vào cao su gây ố vàng ở cổ và cổ tay, chỗ da tiếp xúc nhiều nhất.

Với đồ bơi vải thun co giãn thì cơ chế hơi khác nhưng hậu quả tương tự: clo và muối phá sợi đàn hồi, làm đồ giãn nhão. Bài cách giặt đồ bơi, đồ tắm biển bền màu nói riêng về nhóm đó.

Việc phải làm ngay khi lên bờ

Đây là khâu quan trọng nhất và cũng là khâu bị bỏ nhiều nhất, vì lúc đó ai cũng mệt và chỉ muốn về.

1. Xả nước ngọt càng sớm càng tốt. Bãi nào cũng có vòi tắm tráng. Đứng nguyên bộ đồ dưới vòi, xả cả mặt ngoài, rồi kéo cổ áo cho nước chảy vào bên trong.
2. Lộn mặt trái ra xả tiếp. Lớp lót bên trong mới là chỗ ngậm mồ hôi và muối nhiều nhất, xả mặt ngoài thôi là làm nửa việc.
3. Xả riêng kính lặn và ống thở bằng nước ngọt, rửa cả phần gioăng cao su quanh mặt kính. Ống thở thì lắc cho nước ra hết, dốc ngược cho ráo.
4. Chân vịt và giày lặn cũng xả, đặc biệt chỗ khoá và dây đai nơi cát hay kẹt lại.
5. Đừng cuộn tròn khi còn ướt để nhét vào túi. Nếu buộc phải mang về mới xử lý được, hãy cho bộ đồ vào túi mở miệng hoặc thùng nhựa chứ đừng buộc kín, và về tới nhà là lôi ra ngay trong vòng một tiếng.

Nếu hôm đó bạn chỉ làm được đúng một việc thôi, thì hãy làm việc đầu tiên. Xả nước ngọt ngay tại bãi giải quyết phần lớn vấn đề trước khi nó kịp hình thành.

Giặt tay đúng cách — và vì sao đừng đụng vào máy giặt

Bộ đồ lặn không có cửa nào vào máy giặt cả. Lồng máy vò và gập bộ đồ liên tục, làm vỡ bọt khí ở chỗ bị gấp; chỗ vỡ rồi thì mỏng đi và mất khả năng giữ ấm, không phục hồi được. Chu trình vắt còn tệ hơn vì ép bộ đồ dí vào thành lồng ở tốc độ cao, và đường may dán keo ở nách, vai, đũng quần rất dễ bong khi bị kéo giật.

1. Dùng chậu lớn hoặc bồn tắm, đổ nước mát. Không dùng nước nóng — nhiệt làm cao su xốp co và cứng.
2. Pha một lượng nhỏ dung dịch giặt dịu dành cho đồ mỏng, hoặc dầu gội em bé. Tránh bột giặt mạnh, tránh nước xả vải, tránh thuốc tẩy — thuốc tẩy làm cao su bạc và giòn.
3. Lộn mặt trái, ngâm khoảng hai mươi tới ba mươi phút. Dùng tay ấn nhẹ cho nước đi qua vải, đừng chà xát mạnh và đừng dùng bàn chải lên mặt cao su.
4. Xả thật kỹ bằng nước sạch tới khi nước trong. Chất giặt còn sót lại trong lớp lót sẽ tự nó sinh mùi sau vài ngày.
5. Chỗ khoá kéo xả riêng cho trôi hết cát, rồi để khô. Đừng tra dầu máy vào khoá của đồ lặn.

Làm khô: ba chữ "không" phải nhớ

Khâu làm khô là chỗ nhiều người vô tình phá bộ đồ nhất, vì các động tác đó đều xuất phát từ ý tốt.

• Không vắt xoắn. Xoắn bộ đồ là ép vỡ bọt khí theo một đường dài. Muốn ráo nước thì gấp đôi bộ đồ vắt qua thanh ngang, dùng tay ép nhẹ từ trên xuống, để nước tự chảy.
• Không phơi nắng gắt. Nắng trực tiếp làm cao su bạc màu, khô mặt và rạn. Phơi chỗ râm có gió, mái hiên hoặc trong nhà xe mở cửa.
• Không dùng máy sấy, không hơ gần lò sưởi. Nhiệt là kẻ thù của neoprene, đơn giản vậy thôi.
• Treo bằng móc bản to, loại móc nhựa vai rộng hoặc móc chuyên cho đồ lặn. Móc dây mảnh sẽ tạo hai vết hằn ở vai và lâu ngày thành nếp gãy.
• Phơi mặt trái trước cho lớp lót khô hẳn, sau đó lộn lại phơi tiếp mặt ngoài. Làm ngược thứ tự thì mặt ngoài khô mà bên trong vẫn ẩm.
• Chỉ cất khi đã khô kiệt. Sờ thấy mát tay là còn ẩm, chưa cất được.

Khi bộ đồ đã có mùi — cứu tới đâu

Nói thật để bạn khỏi kỳ vọng sai: mùi trong wetsuit đến từ mồ hôi và vi sinh vật tích trong lớp lót, và mức độ cứu được phụ thuộc vào việc mùi đã ở đó bao lâu.

• Mùi mới, sau một hai lần cất ẩm: thường xử lý được bằng một lần ngâm dung dịch dịu, xả kỹ và phơi khô kiệt mặt trái. Phần lớn hết hoặc còn rất nhẹ.
• Mùi dai dẳng sau nhiều mùa cất ẩm: ngâm và xả nhiều lượt thì giảm được đáng kể, nhưng khó trả về như mới. Đừng tin lời hứa sạch mùi tuyệt đối cho trường hợp này.
• Đã mốc, có chấm đen trên lớp lót: chấm mốc trên vải lót thường không tẩy hết được, nhất là khi lót màu sáng. Có thể làm nhạt, không xoá.
• Cao su đã rạn chân chim, bở mặt: đó là hết tuổi vật liệu. Giặt hay khử mùi kiểu gì cũng không cứu được phần cao su đã hỏng.

Một lưu ý an toàn: đừng tự pha trộn các loại chất tẩy với nhau để tăng lực khử mùi. Trộn thuốc tẩy clo với chất chứa amoniac hoặc với giấm sinh ra khí độc — chuyện này có thật, không phải lời doạ.

Cất giữ qua mùa cho người đi biển Sầm Sơn

Ở Thanh Hoá, mùa biển rộ vào hè rồi lặng dần từ cuối thu. Nghĩa là bộ đồ của bạn sẽ nằm im khoảng nửa năm, và nửa năm đó quyết định nó còn dùng được mấy mùa nữa.

• Chuyến cuối mùa hãy giặt kỹ hơn bình thường — ngâm, xả nhiều lượt, phơi khô kiệt cả hai mặt trong hai ba ngày râm gió.
• Treo trong tủ thoáng hoặc góc phòng tối, không nhét vào túi nilon buộc kín.
• Tránh chỗ nắng chiếu qua cửa kính và tránh sát tường ẩm.
• Giữa mùa nồm, kiểm tra lại một lần. Nếu thấy hơi ẩm thì mang ra hong gió một buổi rồi treo lại.
• Kính lặn cất trong hộp cứng, không để vật nặng đè lên gioăng cao su — gioăng bị bẹp thì kính vào nước.
• Đồ bơi và áo chống nắng đi kèm thì giặt sạch, phơi khô rồi gấp cất riêng, đừng để chung với bộ neoprene còn hơi ẩm.

Người hay đi biển thường cũng hay đi rừng, đi trekking. Nhóm đồ đó có bài riêng: cách giặt đồ đi phượt, leo núi. Còn chuyện phơi sao cho đồ không bạc màu giòn vải dưới nắng miền Trung thì xem cách phơi đồ tránh bạc màu, giòn vải do nắng gắt.

Những lỗi hay gặp

• Cuộn bộ đồ ướt nhét vào cốp xe rồi để quên tới hôm sau.
• Chỉ xả mặt ngoài, bỏ qua lớp lót bên trong — nơi chứa mồ hôi và muối nhiều nhất.
• Cho vào máy giặt vì nghĩ chế độ nhẹ thì không sao. Chế độ nhẹ vẫn vò và vẫn vắt.
• Vắt xoắn cho nhanh ráo — động tác này để lại vết gãy vĩnh viễn trên cao su.
• Phơi ngửa ngoài nắng trưa cho mau khô, đổi lại bộ đồ bạc và cứng sau vài lần.
• Treo bằng móc sắt mảnh, tạo hai vết hằn sâu ở vai.
• Gấp gọn nhét vào ngăn tủ cho vuông vắn, mùa sau lôi ra thấy nếp gãy trắng chạy dọc bộ đồ.
• Dùng nước xả vải cho đồ bơi làm sợi thun mất độ đàn hồi nhanh hơn.

Khi nào nên gửi tiệm

Phần lớn việc chăm bộ đồ lặn bạn tự làm được, và thật ra nên tự làm vì nó cần làm ngay tại bãi. Gửi tiệm hợp lý trong mấy tình huống sau:

• Cuối mùa, cần một lần xử lý kỹ trước khi cất nửa năm.
• Đồ bơi, áo tắm, áo chống nắng, khăn đi biển của cả nhà sau chuyến đi — nhóm này giặt máy được, gửi theo cân là gọn.
• Bộ đồ đã có mùi mà bạn xử lý ở nhà không xuể. Tiệm sẽ xem trực tiếp và nói thật là cứu được tới đâu.
• Vết dầu, vết kem chống nắng ố vàng ở cổ và cổ tay cần tẩy vết riêng.

Giá theo bảng niêm yết: đồ bơi, áo tắm, khăn biển tính theo giặt sấy quần áo dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Cần tẩy vết riêng thì 30.000đ–200.000đ tuỳ vết, luôn báo giá trước khi làm. Riêng bộ wetsuit dày hoặc đồ có lớp dán keo, mời khách gửi ảnh qua Zalo hoặc mang tới xem trực tiếp để báo giá theo từng bộ, vì tiệm xử lý bằng tay. Lấy gấp trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Đồ được giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, báo trước khi chốt lịch.