Cách giặt đồ ngủ, pyjama, đồ mặc nhà đúng cách

Bộ pyjama là món đồ được mặc lâu nhất trong tủ. Tính đủ tám tiếng ngủ cộng thêm lúc ăn tối, xem phim, phơi đồ trước khi đi ngủ, có ngày nó ở trên người bạn tới mười tiếng. Vậy mà trong hầu hết các nhà, nó lại là món được quan tâm ít nhất: mặc đến khi nào thấy nhàu thì thay, giặt thì ném chung một lồng với quần đi làm và khăn lau bếp.

Chuyện này không chỉ là vệ sinh. Đồ ngủ áp trực tiếp vào da suốt nhiều tiếng, ở nhiệt độ cơ thể, trong chăn kín — tức là đúng ba điều kiện khiến mồ hôi, dầu da và tế bào chết ngấm sâu vào sợi vải. Nếu bạn đang bị mụn lưng dai dẳng hay hay ngứa vào ban đêm mà không rõ lý do, bộ đồ ngủ và cái vỏ gối là hai thứ đáng xem lại trước tiên.

Bài này đi theo thứ tự bạn sẽ làm thật: giặt bao lâu một lần, tách mẻ thế nào, giặt ra sao với từng chất liệu, rồi phơi và cất — phần cuối cùng lại là phần quyết định nhất ở Thanh Hoá vì tiết nồm.

Đồ ngủ bẩn nhanh hơn bạn nghĩ

Nhìn vào bộ pyjama sau ba đêm, bạn sẽ chẳng thấy vết bẩn nào. Đó chính là cái bẫy. Thứ tích tụ trên đồ ngủ không phải bụi đất mà là những thứ không nhìn thấy được:

• Mồ hôi đêm. Cơ thể vẫn toát mồ hôi khi ngủ, kể cả trong phòng điều hoà. Mồ hôi khô đi để lại muối khoáng và chất hữu cơ — nguồn thức ăn cho vi khuẩn gây mùi.
• Dầu da và tế bào chết. Da bong và tiết dầu liên tục, phần lớn rơi vào ga giường và lớp vải áp sát người.
• Kem dưỡng, dầu gió, tinh dầu. Những thứ bôi buổi tối đều chuyển một phần sang vải. Chúng là gốc dầu, mà vết gốc dầu thì càng để lâu càng khó tẩy, đến lúc thành vệt vàng ở cổ áo thì đã muộn.
• Phấn rôm, thuốc bôi, lông thú cưng nếu nhà có em bé hoặc có chó mèo lên giường.

Có một điểm quan trọng hay bị bỏ qua: đồ ngủ và ga gối là một hệ. Giặt bộ pyjama sạch tinh rồi mặc lên cái ga đã hai tuần chưa thay thì chỉ sau một đêm mọi thứ trở lại như cũ. Nếu bạn định lập lại nếp, hãy chỉnh cả hai cùng lúc — chi tiết về phần giường có ở bài cách giặt vỏ gối, ga giường tốt cho da và bao lâu nên giặt chăn ga một lần.

Bao lâu giặt một lần cho hợp lý

Câu trả lời thật thà là không có con số đúng cho mọi người. Nhưng có một cách tính dùng được: đếm theo số đêm đã mặc, đừng đếm theo tuần.

• Mùa hè: khoảng hai đêm là nên vào máy. Đêm nào oi bức ra nhiều mồ hôi thì giặt luôn hôm sau, đừng để sang đêm thứ hai.
• Mùa lạnh: nếu bạn tắm trước khi lên giường và mặc đồ ngủ dài tay bên ngoài lớp đồ lót, kéo tới bốn hoặc năm đêm là hợp lý.
• Rút ngắn lại nếu bạn có da nhạy cảm, đang bị mụn lưng, đang ốm sốt, hoặc bôi kem dưỡng và dầu gió mỗi tối.
• Đồ mặc nhà ban ngày — loại vừa mặc vừa nấu ăn, quét nhà, ra cổng lấy hàng — thì tính như quần áo thường, chứ đừng gộp vào nhóm đồ ngủ.

Ba dấu hiệu cần giặt ngay, không cần đếm nữa: vải có mùi khi cầm lên ngửi lúc mới ngủ dậy, cổ áo và nách bắt đầu xỉn màu, hoặc mặc vào không còn cảm giác mát và mềm như lúc mới lấy từ tủ ra.

Nếu bạn thấy khó theo, cách dễ nhất là gắn nó vào một việc có sẵn: hôm nào thay ga giường thì bộ đồ ngủ đang mặc cũng đi cùng mẻ đó. Không cần nhớ gì thêm.

Tách mẻ: đồ ngủ đi với đồ giường, không đi với đồ đi đường

Đây là thay đổi nhỏ nhất mà đổi lại nhiều nhất. Quần áo đi làm mang về bụi đường, khói xe và vi khuẩn bám từ nơi công cộng; trộn chung với đồ ngủ nghĩa là chuyển phần bẩn của lớp ngoài sang lớp trong.

Ngoài vệ sinh còn có lý do kỹ thuật. Đồ ngủ thường mỏng, nhẹ, dệt thưa. Quần jean, áo khoác, đồ bảo hộ thì nặng và có khoá kéo, đinh tán, móc cài. Quay chung một lồng, phần nặng chà lên phần mỏng suốt cả chu trình, và đó là lý do bộ pyjama mới mua đã xù lông sau vài tháng.

Cách gom mẻ dùng được cho hầu hết gia đình:

1. Mẻ đồ giường: đồ ngủ, ga, vỏ gối, khăn mặt — cùng nhóm tiếp xúc da, cùng dải nhiệt độ.
2. Mẻ đồ thường: áo sơ mi, quần vải, đồ đi làm.
3. Mẻ đồ nặng: jean, đồ bảo hộ, đồ thể thao dính bùn đất.

Đồ ngủ của trẻ nhỏ và của người đang ốm nên giặt riêng hẳn một mẻ, không gộp với đồ người lớn khoẻ mạnh.

Giặt theo chất liệu

Nhãn mác trên đồ ngủ hay bị cắt bỏ vì cộm lưng, nên nhiều người mất luôn căn cứ. Dưới đây là bốn nhóm thường gặp và cách xử lý:

• Cotton, cotton pha: nhóm phổ biến nhất. Chịu được nước ấm vừa, nhưng nước nóng làm co sợi — đó là lý do bộ đồ ngủ cotton ngắn dần sau mỗi năm. Giặt nước mát tới ấm nhẹ, chế độ thường. Cách giữ phom cho vải bông có ở bài cách giặt đồ cotton không bị co rút.
• Lụa nhân tạo, satin, phi bóng: mát và trơn nhưng sợi rất yếu khi ướt. Giặt tay hoặc chế độ nhẹ trong túi lưới, nước mát, không vắt mạnh, không sấy nhiệt cao. Vắt xoắn một lần là vải nhăn vĩnh viễn.
• Nỉ, flannel, đồ ngủ mùa đông: dày, giữ nước lâu, và dễ tích tĩnh điện. Giặt nước ấm nhẹ, giảm bớt chất giặt vì nỉ giữ lại nhiều bọt hơn bạn nghĩ, và phải xả kỹ.
• Thun lạnh, vải poly co giãn: giữ mùi mồ hôi bền hơn cotton do sợi tổng hợp bám dầu. Giặt mặt trái, nước mát, và đừng dùng nhiều nước xả — nước xả phủ lên sợi làm mùi bị nhốt lại thay vì được rửa trôi.

Nguyên tắc chung áp cho cả bốn nhóm: lộn mặt trái, cài hết cúc, buộc dây rút trước khi cho vào máy. Dây rút quần pyjama tuột vào trong ống là chuyện vặt nhưng lôi ra thì mất cả buổi tối.

Chuyện nước xả vải

Nhiều nhà đổ nước xả vào mẻ đồ ngủ với suy nghĩ đơn giản là cho thơm và mềm. Nó có tác dụng thật, nhưng dùng quá tay thì phản lại:

• Nước xả để lại một lớp phủ mỏng trên sợi vải. Lớp phủ này làm vải mềm tay nhưng đồng thời giảm khả năng thấm hút — đúng thứ bạn cần nhất ở đồ ngủ mùa hè.
• Lớp phủ tích tụ dần qua hàng chục lần giặt, khiến đồ có cảm giác bí và mùi hôi cũ không được rửa sạch mà chỉ bị mùi thơm đè lên.
• Với người có da nhạy cảm, hương liệu trong nước xả là một trong những thứ đáng nghi đầu tiên khi bị ngứa về đêm. Thử bỏ hẳn nước xả hai tuần rồi xem có đỡ không — chi tiết ở bài cách giặt quần áo cho người da nhạy cảm.

Cách dùng hợp lý: giảm còn khoảng một nửa liều ghi trên chai, và bỏ hẳn với đồ ngủ trẻ sơ sinh cùng đồ thun lạnh.

Phơi và sấy — khâu quyết định ở Thanh Hoá

Đồ ngủ mỏng nên ai cũng nghĩ nó khô nhanh. Vào tiết nồm cuối tháng Hai sang tháng Ba, giả định đó sai hoàn toàn, và đó là lúc cả tủ đồ ám mùi ẩm.

• Giũ phẳng trước khi phơi để vải không dính nếp, vừa nhanh khô vừa đỡ phải là.
• Phơi có khoảng cách giữa các móc. Đồ chen sát nhau trên dây thì phần giữa gần như không khô.
• Mùa nồm thì bật quạt thổi ngang giàn phơi. Trong tiết nồm, phơi trong nhà không có gió gần như không khô, dù để cả ngày.
• Kiểm bằng mu bàn tay ở hai chỗ lâu khô nhất: đường viền gấu và cạp quần có chun. Còn cảm giác mát lạnh nghĩa là chưa khô, đừng gấp.
• Sấy máy thì để mức nhiệt trung bình với cotton và mức thấp với satin, thun lạnh. Nhiệt cao làm chun cạp quần chai đi và mất đàn hồi.

Cất đồ ngủ còn ẩm vào tủ là cách nhanh nhất để cả ngăn tủ có mùi tủ. Nếu đồ đã bị như vậy rồi, cách xử lý có ở bài cách làm thơm quần áo mùa nồm ở Thanh Hoá.

Khi đồ ngủ đã ám mùi hoặc ố cổ áo

Với đồ đã giặt xong mà vẫn phảng phất mùi, thủ phạm thường không phải là bột giặt yếu mà là ba thứ khác: máy giặt lâu ngày chưa vệ sinh, đồ bị nhồi quá đầy nên không xả sạch, hoặc đồ chưa khô kiệt lúc gấp. Xử lý theo hướng đó trước khi đổi sang loại chất giặt mạnh hơn — bài cách xử lý quần áo giặt xong vẫn hôi mùi đi sâu vào từng nguyên nhân.

Với vệt vàng ở cổ áo và nách — dấu vết của mồ hôi trộn dầu da và kem dưỡng — hãy xử lý tại chỗ trước khi cho vào máy, và nhớ rằng vết càng cũ thì khả năng phục hồi càng thấp. Nói thẳng cho đúng: đồ ngủ sáng màu đã ố vàng nhiều tháng thường chỉ nhạt đi chứ hiếm khi trắng lại như ban đầu.

Những lỗi hay gặp

• Mặc đồ ngủ cả tuần vì "có ra khỏi nhà đâu". Nguồn bẩn của đồ ngủ đến từ chính cơ thể bạn chứ không từ ngoài đường.
• Ném chung với khăn lau bếp và giẻ lau. Đây là nhóm bẩn nhất trong nhà, không nên đi cùng nhóm áp sát da.
• Giặt nước nóng cho "diệt khuẩn". Với cotton, nước nóng làm co rút; với thun lạnh và satin, nó phá cấu trúc sợi. Sạch nằm ở việc xả kỹ và khô kiệt, không nằm ở nhiệt độ cao.
• Nhồi máy quá đầy. Đồ ngủ nhẹ nên dễ tưởng còn chỗ, nhưng lồng chật thì nước và chất giặt không lưu thông được.
• Gấp khi còn hơi ấm vừa lấy từ máy sấy ra. Hơi ẩm còn lại bị nhốt trong nếp gấp, và đó là khởi đầu của mùi tủ.

Khi nào nên gửi tiệm

Đồ ngủ là món hoàn toàn tự giặt được ở nhà. Có mấy trường hợp gửi tiệm hợp lý hơn:

• Nhà không có chỗ phơi — chung cư, nhà trọ, nhà ống trong phố vào mùa nồm.
• Cần làm một lượt cả bộ đồ giường: đồ ngủ, ga, vỏ gối, chăn mỏng, khăn mặt.
• Trong nhà có người ốm và bạn muốn mẻ đồ đó được giặt sấy tách riêng hẳn.
• Đồ ngủ lụa, satin cao cấp mà bạn không muốn mạo hiểm giặt máy.
• Vết ố cổ áo cần xử lý riêng chứ không phải chỉ giặt thường.

Ở Nhà Gọn, đồ ngủ và đồ mặc nhà tính trong nhóm giặt sấy quần áo thường: 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg với đơn từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Gửi kèm đồ giường thì chăn, ga 35.000đ/kg; nếu chỉ cần sấy thì sấy riêng quần áo 22.000đ/kg. Vết cần tẩy riêng tính 30.000–200.000đ tuỳ vết và luôn báo giá trước khi làm. Cần lấy gấp trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Đồ được giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả — và sấy bằng máy sấy công nghiệp ở mức nhiệt phù hợp với từng chất liệu, tức là khô tới lớp trong chứ không phải khô mặt ngoài. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, báo trước khi chốt lịch.