Cách giặt gối cổ du lịch, gối tựa lưng ô tô

Chiếc gối cổ hình chữ U là món đồ kỳ lạ nhất trong xe. Nó theo người ta suốt cả năm — ngủ gật trên đường ra Hà Nội, tựa cổ lúc kẹt xe ở cầu Hạc, nằm im trên ghế sau ba tháng liền giữa mùa hè. Vậy mà hỏi lần gần nhất nó được giặt là khi nào, phần lớn câu trả lời là chưa bao giờ.

Cái gối cổ và cái gối tựa lưng ô tô nằm đúng vào hai chỗ tiếp xúc nhiều mồ hôi nhất: gáy và thắt lưng. Mồ hôi ngấm qua lớp vỏ mỏng, xuống lõi, rồi ở lại đó. Xe đóng kín, phơi nắng ngoài trời, nhiệt trong cabin buổi trưa lên rất cao — cái lõi ẩm ấy trở thành nơi lý tưởng cho vi khuẩn sinh mùi. Thứ mà nhiều người gọi là "mùi xe" thật ra thường là mùi từ mấy món vải bọc trên ghế.

Ở Thanh Hoá thì thêm hai chuyện. Mùa nồm tháng Hai tháng Ba, xe đỗ ngoài trời ngậm ẩm cả đêm, sáng ra kính mờ và mọi thứ vải trong xe đều ẩm tay. Còn cuối tuần chạy xuống Sầm Sơn thì cát mịn và hơi muối bám vào lông vải, khô lại thành lớp ram ráp. Bài này đi thẳng vào việc: nhận mặt loại ruột trước, rồi giặt đúng cách cho từng loại, và quan trọng nhất là sấy sao cho khô tới lõi.

Nhận mặt ba loại ruột trước khi động vào nước

Đây là bước quyết định. Cùng gọi là gối cổ nhưng ba loại ruột dưới đây chịu nước theo ba kiểu hoàn toàn khác nhau. Bóp và lắc thử chừng một phút là biết:

• Mút hoạt tính (memory foam — mút nhớ hình). Bóp xuống thấy lún chậm, nhả tay ra thì phồng lại từ từ chứ không bật ngay. Đây là một khối xốp liền, không phải sợi rời. Loại này ngậm nước rất khủng, nặng gấp nhiều lần lúc khô, và bị lực quay của lồng máy xé vụn bên trong. Nguyên tắc với nó: không cho vào máy giặt, không vắt xoắn. Kỹ thuật xử lý mút chi tiết hơn có ở bài cách giặt gối cao su non, gối memory foam.
• Hạt xốp (vi hạt polystyrene). Lắc lên nghe tiếng lạo xạo rất nhỏ như lắc túi đường, gối nhẹ tênh và dễ bóp méo. Ruột này thường được may trong một lớp túi lụa co giãn. Hạt xốp không ngậm nước nhưng cực kỳ khó khô vì nước đọng giữa các khe hạt, và chỉ cần một đường chỉ bung là hạt bay đầy máy giặt.
• Bông polyester. Bóp thấy mềm đều, nhả ra phồng lại nhanh, đôi khi sờ được sợi bông vón cục ở góc. Đây là loại dễ tính nhất, nhiều mẫu cho giặt máy chế độ nhẹ. Nhược điểm là bông dễ bết thành mảng sau vài lần giặt.

Nếu vẫn còn nhãn khâu ở đường may thì nhãn luôn đúng hơn phỏng đoán — đọc nhãn trước. Nhãn ghi "chỉ giặt vỏ" (cover only) nghĩa là nhà sản xuất đã nói rõ ruột không xuống nước.

Tách vỏ ra trước — đây là phần dễ nhất

Đa số gối cổ và gối tựa lưng ô tô đời mới có khoá kéo giấu ở mặt dưới hoặc dọc thân. Tìm khoá, tháo vỏ ra, và bạn vừa giải quyết được phần lớn công việc: mồ hôi, dầu tóc, kem chống nắng, bụi — hầu hết nằm ở lớp vỏ này.

1. Kéo khoá đóng lại sau khi tháo vỏ, để răng khoá không cào vào vải khác trong lồng máy.
2. Lộn trái vỏ. Mặt trong là mặt áp vào cổ, cũng là mặt bẩn nhất; lộn trái thì nước và chất giặt tiếp xúc thẳng vào đó.
3. Xử lý vệt bẩn cục bộ trước. Vệt kem chống nắng ở chỗ tì gáy, vết dầu tóc sẫm màu — thấm nước ấm pha chút chất giặt lên đúng chỗ, để ngấm 15 phút, chải nhẹ bằng bàn chải lông mềm. Với vỏ màu đậm, thử trước ở mép khuất nằm bên trong đường viền rồi mới làm rộng.
4. Cho vỏ vào túi lưới, giặt chế độ nhẹ, nước lạnh hoặc ấm dưới 30°C. Vỏ nhung tăm và vỏ giả lông thì nhiệt cao làm lông xoăn lại, không phục hồi được.
5. Phơi trong bóng râm nơi thoáng gió. Nắng gắt tháng Sáu tháng Bảy làm vải bạc màu và giòn sợi trông thấy.

Gối nào không tháo được vỏ — vỏ may liền với ruột — thì coi như cả chiếc gối phải xử lý theo cách của loại ruột bên trong, đọc tiếp phần dưới.

Ruột mút hoạt tính: bóp rửa và ép nước, không vắt xoắn

Đây là phần nhiều người làm hỏng gối. Nguyên tắc gọn trong một câu: coi khối mút như miếng bọt biển rửa bát cỡ lớn, chỉ bóp và ép, không xoắn, không kéo.

1. Hút bụi bề mặt trước. Dùng đầu hút nhỏ đi khắp thân, kể cả các rãnh. Bụi khô lấy đi trước thì lượt rửa sau nhẹ hẳn.
2. Pha chậu nước ấm nhẹ — ấm tay là được, đừng nóng. Hoà tan hẳn chất giặt dịu trước khi thả mút vào; đổ chất giặt thẳng lên mút sẽ để lại vệt và rất khó xả hết.
3. Nhúng và bóp đều tay. Ấn cho mút hút nước rồi thả, lặp lại khắp thân chừng vài phút. Nước bẩn sẽ tự thoát ra theo mỗi lần bóp. Vùng tì gáy thì bóp kỹ hơn.
4. Xả cho thật sạch bọt. Thay nước sạch, bóp tiếp, làm lại hai đến ba lượt cho tới khi bóp ra nước trong. Dư lượng chất giặt còn lại trong lõi chính là thứ gây ngứa gáy và mùi hắc về sau.
5. Ép nước đúng cách. Kẹp gối giữa hai lòng bàn tay và ấn mạnh, hoặc đặt lên khăn bông khô rồi lăn ép. Với gối chữ U, ép từng đoạn một, đi hết vòng cung. Không vặn xoắn — cấu trúc xốp bị xé một lần là gối mềm oặt vĩnh viễn, không còn đỡ được cổ.

Ruột hạt xốp và ruột bông xử lý khác nhau

Hai loại còn lại có mẹo riêng:

• Hạt xốp: kiểm tra toàn bộ đường chỉ trước. Một vết bung bằng đốt ngón tay đủ để hạt tràn ra kín lồng máy và mắc vào bộ lọc. Cách an toàn hơn là chỉ giặt lớp vỏ ngoài, còn túi hạt bên trong thì lau bằng khăn ẩm vắt kiệt rồi hong quạt. Nếu buộc phải giặt nước, cho vào túi lưới buộc kín, chế độ nhẹ, và chấp nhận thời gian khô rất lâu.
• Ruột bông: giặt được nhưng nên đi túi lưới, chế độ nhẹ, vắt tốc độ thấp. Giặt xong, lúc bông còn ẩm thì bóp nắn và gỡ tơi khắp thân cho bông giãn ra. Để khô cứng rồi mới gỡ thì khó hơn nhiều. Nguyên tắc này giống hệt với gối ôm và gối tựa sofa, nói kỹ ở bài cách giặt gối ôm, gối tựa sofa.

Sấy và phơi — khâu quyết định gối có mốc lõi hay không

Lớp vỏ mỏng khô rất nhanh, sờ vào thấy khô ráo là tưởng xong, trong khi lõi bên trong vẫn còn ẩm nguyên. Cái lõi ẩm đó nằm trong xe kín vài ngày là đủ để có mùi chua. Đây là lỗi phổ biến hơn cả việc giặt sai.

• Đặt nằm ngang trên giá phơi, không treo móc. Gối cổ ướt mà treo lên sẽ bị kéo dão ở chỗ móc.
• Lật mặt sau mỗi vài tiếng để cả hai phía đều được thoáng.
• Bật quạt thổi thẳng vào gối. Đây là cách hiệu quả hơn hẳn phơi nắng với ruột mút, vì nắng gắt làm mút ngả vàng và giòn.
• Mùa nồm thì cần cả quạt lẫn máy hút ẩm, và cần kiên nhẫn — ruột mút dày có thể mất một đến hai ngày mới khô kiệt.
• Kiểm bằng cách bóp lõi. Bóp mạnh vào chỗ dày nhất; còn cảm giác mát lạnh và hơi nặng tay nghĩa là chưa xong, hong tiếp.

Mùi ẩm trên xe: giặt gối mới chỉ là một nửa việc

Giặt gối xong mà cabin vẫn có mùi thì mùi đang nằm ở chỗ khác. Trong xe có ba ổ ẩm quen mặt: thảm lót sàn (nhất là bên chân người lái, nơi giày ướt đặt lên mỗi ngày mưa), đệm ghế nỉ, và lưới lọc gió điều hoà. Đặt cái gối vừa giặt thơm tho lên một ghế đang ẩm thì vài tuần sau nó lại ám mùi y như cũ.

Việc nên làm cùng lúc: hạ kính phơi xe nơi thoáng chừng một buổi, hút bụi kỹ sàn và khe ghế, giặt thảm lót — phần này nói riêng ở bài cách vệ sinh thảm ô tô, lót ghế xe. Sau mỗi chuyến biển, nhớ giũ cát ra khỏi gối và thảm ngay khi về, đừng để cát ẩm nằm lại qua đêm.

Những lỗi hay gặp

• Ném cả chiếc gối mút vào máy giặt cho nhanh. Lỗi tốn kém nhất. Bên ngoài nhìn còn nguyên, nhưng bóp vào thấy lõm cục bộ — khối xốp đã vụn bên trong.
• Vắt xoắn cho nhanh ráo. Với mút thì đây là đòn kết liễu. Chỉ ép, chỉ lăn khăn.
• Dùng nước nóng "cho diệt khuẩn". Nhiệt cao làm mút biến dạng, làm vỏ nhung xoăn và làm màu ra.
• Đổ nhiều nước xả cho thơm. Nước xả bám lại trong lõi làm gối bí và giữ ẩm lâu hơn, mùi quay lại nhanh hơn.
• Cất vào xe khi mới "gần khô". Gần khô không phải là khô. Trong cabin đóng kín, đây là nguyên nhân hàng đầu của mốc chấm và mùi chua.
• Giặt vỏ mà bỏ quên khoá kéo mở. Răng khoá cào rách chính lớp vỏ đó hoặc mắc vào đồ khác trong lồng.

Khi nào nên gửi tiệm

Có mấy tình huống tự làm ở nhà vừa mất công vừa không tới:

• Ruột mút dày, không tháo được vỏ — nhà không có cách nào hong khô kiệt trong vài tiếng, mà để lâu là mốc.
• Nhà chung cư, nhà ống trong phố vào mùa nồm, không có chỗ phơi thoáng gió.
• Gối đã có chấm mốc hoặc mùi lâu ngày, cần xử lý sâu rồi sấy nóng cho khô hẳn.
• Dọn xe cuối năm, khi cần làm một lượt cả gối cổ, gối tựa lưng, thảm lót và áo ghế.
• Nhà có người bị dị ứng hoặc hen, cần một lượt xử lý kỹ thay vì làm qua loa.

Ở Nhà Gọn, gối cổ du lịch và gối tựa lưng ô tô có quá nhiều kiểu ruột nên chúng tôi không niêm yết một mức giá chung. Bạn gửi ảnh chụp cả chiếc gối và ảnh nhãn giặt qua Zalo 0943 386 369 để được báo giá trước khi làm — như vậy chắc chắn hơn là đoán. Nếu là ruột gối thường đúng loại đã niêm yết thì tính theo mục ruột gối 50.000–100.000đ/cái. Vỏ rời có thể gộp vào đơn giặt sấy quần áo: dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Có vết cần tẩy riêng thì khoản tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết, luôn báo giá trước. Cần lấy gấp trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%.

Đồ được giặt riêng từng đơn — mỗi khách một lồng, đếm món khi nhận và đếm lại khi trả — và sấy bằng máy sấy công nghiệp, tức là khô tới lõi chứ không phải khô mặt ngoài. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày; có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt lịch.