Nước máy có mùi clo có làm hại quần áo không, cách giặt cho đỡ bạc màu

Có hôm mở vòi nước để giặt đồ, anh chị ngửi thấy mùi hăng hăng giống mùi nước bể bơi. Nhất là những ngày sau mưa lớn, hay khi nhà ở gần đầu tuyến ống, mùi này rõ hơn hẳn. Rồi một ngày nhìn lại chiếc áo polo xanh than mặc đi làm, thấy nó nhạt đi so với lúc mới mua, câu hỏi tự nhiên bật ra: có phải tại nước máy không?

Câu trả lời ngắn: clo trong nước máy có thể góp một phần vào chuyện đồ màu nhạt dần, nhưng thường không phải nguyên nhân chính. Bài này giải thích clo trong nước máy là gì, nó tác động lên vải ra sao, và vài cách giặt để giảm tác động. Đây là mẹo chung tiệm rút ra khi giặt hằng ngày, không phải kết quả đo nước của riêng khu nào.

Vì sao nước máy có mùi clo

Nhà máy nước dùng clo để khử trùng, diệt vi khuẩn trước khi đưa nước vào đường ống. Để nước vẫn sạch khuẩn khi chạy qua nhiều cây số ống tới từng nhà, nhà máy để lại một lượng clo nhỏ trong nước, gọi là clo dư. Lượng này được quy định trong quy chuẩn nước sạch và ở mức thấp, đủ để giữ nước an toàn chứ không phải để tẩy.

Mùi clo đậm hay nhạt thay đổi theo từng ngày và từng vị trí. Nhà gần nhà máy hoặc gần trạm bơm thường ngửi thấy rõ hơn. Sau mưa lớn, nước nguồn đục hơn, nhà máy có thể tăng lượng xử lý, mùi cũng rõ hơn. Nhà dùng téc nước trên mái thì nước đã đứng trong téc một thời gian, mùi thường nhẹ hơn nước lấy thẳng từ đường ống.

Mùi rõ không có nghĩa là nước có vấn đề. Nhưng nếu nước có màu lạ, vẩn đục kéo dài, hoặc mùi khác hẳn mùi clo quen thuộc, anh chị nên báo đơn vị cấp nước để họ kiểm tra.

Clo dư có hại quần áo không

Clo là chất oxy hoá. Thuốc tẩy gia dụng (loại nước tẩy trắng bán ở tạp hoá) cũng là hợp chất của clo, chỉ có điều đậm đặc hơn nhiều so với lượng clo dư trong nước máy. Thuốc tẩy làm mất màu vải chỉ sau vài phút. Clo dư trong nước máy thì yếu hơn rất nhiều, một lần giặt gần như không thấy gì.

Vấn đề nằm ở chỗ cộng dồn. Một chiếc áo giặt hai ba lần một tuần, qua vài tháng là hàng chục lần tiếp xúc với nước có clo. Với một số loại đồ, tác động nhỏ mỗi lần cộng lại có thể thấy được:

• Đồ cotton màu đậm như xanh than, đen, đỏ đô, xanh lá đậm. Thuốc nhuộm trên sợi bông nhạt dần theo thời gian, clo là một trong nhiều yếu tố đẩy nhanh quá trình này.
• Đồ có sợi spandex (sợi co giãn, có trong quần jean co giãn, đồ tập, đồ lót). Sợi này nhạy với clo, lâu ngày có thể giảm độ đàn hồi.
• Đồ trắng thì clo dư gần như không gây ố. Đồ trắng ngả vàng hay xỉn thường do cặn xà phòng, mồ hôi, hoặc nước có sắt và khoáng chất, không phải do clo.

Nói thật để anh chị khỏi đổ hết lỗi cho nước máy: phần lớn đồ màu bạc đi là do nắng gắt, nước nóng, ma sát khi giặt, và nước giặt quá mạnh. Clo dư chỉ là một mảnh nhỏ trong bức tranh đó. Nếu chỉ xử lý clo mà vẫn phơi áo đen giữa trưa nắng thì áo vẫn bạc như thường.

Cách giảm tác động của clo khi giặt

Không cần thay hệ thống nước, mấy việc nhỏ dưới đây đã giảm được phần lớn tác động.

1. Để nước thoáng một lúc trước khi giặt tay

Clo tự do bay hơi dần khi nước để hở. Nếu anh chị giặt tay hoặc ngâm đồ trong chậu, hứng nước ra chậu trước, để thoáng một lúc rồi mới cho đồ vào. Nước hứng sẵn từ tối hôm trước cho buổi giặt sáng hôm sau cũng là một cách. Cần nói thêm: nếu nhà máy dùng loại hợp chất clo bền hơn để khử trùng thì để thoáng không giảm được bao nhiêu. Mẹo này có ích, nhưng đừng trông hết vào nó.

2. Giặt đồ màu đậm bằng nước mát

Nước nóng làm sợi vải nở ra, thuốc nhuộm dễ thoát ra hơn, và phản ứng của clo với thuốc nhuộm cũng diễn ra nhanh hơn. Đồ màu đậm nên giặt bằng nước thường hoặc nước mát. Máy giặt có chế độ chọn nhiệt thì để mức thấp nhất hoặc chế độ nước lạnh.

3. Lộn trái và giặt chu trình ngắn

• Lộn trái quần áo để mặt phải ít cọ xát, ít tiếp xúc trực tiếp với nước và nước giặt.
• Chọn chu trình ngắn hoặc nhẹ với đồ không quá bẩn. Thời gian đồ ngâm trong nước càng ngắn, tác động cộng dồn càng ít.
• Không ngâm đồ màu qua đêm. Ngâm lâu vừa ra màu, vừa để clo và nước giặt tác động suốt nhiều giờ.
• Không nhồi máy. Đồ cọ vào nhau quá nhiều làm bề mặt sợi xơ ra, nhìn bạc hơn dù màu chưa mất.

4. Xả kỹ

Xả kỹ để không còn nước giặt bám lại trên vải. Cặn nước giặt cộng với ánh nắng khi phơi làm màu xỉn nhanh hơn. Máy có chế độ xả thêm thì bật lên cho đồ màu đậm. Giặt tay thì xả ít nhất hai lần nước sạch.

5. Lọc clo nếu nhà có điều kiện

Lõi lọc than hoạt tính (loại than xốp hút được clo và mùi) lắp ở đầu vòi hoặc đầu đường nước vào máy giặt giúp giảm clo đáng kể. Đây là khoản đầu tư thêm, chỉ đáng làm khi nhà anh chị ngửi thấy mùi clo rõ thường xuyên và có nhiều đồ màu đậm cần giữ. Lõi lọc phải thay định kỳ theo hướng dẫn của hãng, lõi cũ không còn tác dụng.

Có người còn dùng một ít vitamin C hoà vào nước để trung hoà clo. Cách này có cơ sở hoá học, nhưng ít ai làm thường xuyên và tiệm chưa thấy cần thiết cho quần áo mặc hằng ngày.

Phơi và cất để giữ màu

Như đã nói, nắng mới là thủ phạm lớn hơn clo. Mấy thói quen phơi cất sau giúp màu đồ bền lâu hơn:

• Phơi đồ màu đậm trong bóng râm thoáng gió, hoặc lộn trái khi phơi ngoài trời. Nắng trưa mùa hè ở Thanh Hoá rất gắt, vài buổi là áo đen ngả sang xám.
• Cất đồ khi đã khô hẳn, tránh để trong tủ ẩm lâu ngày.
• Không treo đồ màu đậm sát cửa sổ có nắng chiếu vào hằng ngày.

Đồ đen là loại dễ thấy bạc màu nhất. Tiệm có bài chi tiết về cách giữ đồ đen không bị bạc thành xám. Muốn hiểu kỹ hơn các nguyên nhân làm phai màu và cách giặt từng loại đồ màu, xem thêm cách giặt quần áo không phai màu.

Khi nào nên nghĩ đến nguyên nhân khác

Nếu đồ bị đổi màu theo kiểu dưới đây thì nhiều khả năng không phải do clo dư trong nước máy:

• Vết loang trắng hoặc hồng thành mảng rõ rệt: thường do thuốc tẩy dính vào, hoặc nước giặt đậm đặc đổ thẳng lên vải.
• Vệt vàng nâu như rỉ sét: có thể do téc nước hoặc đường ống cũ có sắt. Nên kiểm tra và súc rửa téc.
• Cả mẻ đồ xỉn, vải cứng: hay gặp với nước cứng, hoặc dùng quá nhiều nước giặt mà xả chưa sạch.
• Chỉ một chiếc áo bạc nhanh hơn hẳn những chiếc khác: thường do chất lượng thuốc nhuộm của chính chiếc áo đó.

Gửi tiệm Nhà Gọn Laundry

Nếu nhà anh chị nhiều đồ màu đậm, đồ đi làm cần giữ màu, hoặc không có chỗ phơi râm thoáng, có thể gửi tiệm giặt sấy. Tiệm phân loại đồ theo màu trước khi giặt và sấy khô trong máy, không phơi nắng gắt. Giặt sấy quần áo tính theo cân: dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Nói rõ để anh chị yên tâm: chiếc áo đã bạc màu rồi thì giặt ở đâu cũng không lấy lại được màu cũ, tiệm chỉ giúp chậm quá trình bạc màu ở những lần giặt sau.

Giá niêm yết ở bảng giá. Tiệm lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 hỏi trước. Tiệm ở Lô F23 Khu 1, KĐT Bình Minh, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00.

Câu hỏi thường gặp

Nước máy có mùi clo có an toàn để giặt đồ không?

Có. Clo dư trong nước máy ở mức thấp theo quy chuẩn nước sạch, dùng giặt đồ hằng ngày bình thường. Nếu nước có màu lạ, vẩn đục kéo dài hoặc mùi khác hẳn mùi clo, nên báo đơn vị cấp nước kiểm tra.

Clo trong nước máy có làm áo trắng bị ố vàng không?

Thường là không. Áo trắng ngả vàng hay xỉn chủ yếu do cặn mồ hôi, cặn xà phòng hoặc nước có sắt, khoáng chất. Clo dư chủ yếu ảnh hưởng đồ màu đậm qua nhiều lần giặt.

Để nước thoáng trước khi giặt có giảm clo không?

Có giảm phần clo tự do vì nó bay hơi dần khi nước để hở. Nhưng nếu nhà máy dùng hợp chất clo bền hơn thì để thoáng giảm không đáng kể. Đây là mẹo hỗ trợ, không thay được việc giặt nước mát, lộn trái và phơi râm.

Có nên lắp lõi lọc clo cho máy giặt không?

Chỉ đáng làm khi nhà thường xuyên ngửi thấy mùi clo rõ và có nhiều đồ màu đậm cần giữ. Lõi lọc than hoạt tính phải thay định kỳ theo hướng dẫn của hãng thì mới còn tác dụng.

Áo đã bạc màu rồi có lấy lại màu được không?

Phần màu đã mất thì giặt không lấy lại được. Có thể nhuộm lại ở cơ sở nhuộm, kết quả tuỳ chất vải. Giặt đúng cách chỉ giúp những lần sau chậm bạc hơn.