Cách tẩy vết dầu điều, dầu ớt trên quần áo

Trưa, quán bún bò gần chợ, bạn mặc áo sơ mi trắng vì chiều còn đi gặp khách. Gắp miếng thịt lên, nước dùng sóng nhẹ, một giọt dầu ớt văng đúng giữa ngực áo. Phản xạ tự nhiên: rút tờ giấy ăn, lau mạnh một cái cho sạch. Và thế là cái chấm bằng đầu đũa biến thành vệt cam loang to bằng đồng xu, mép nhoè ra bốn phía. Về tới nhà xả nước, xát xà phòng, vò một hồi, vết vẫn nằm đó và giờ thì to hơn lúc mới dính.

Món nào ở Thanh Hoá cũng dễ dính kiểu này: bún bò, bún riêu, bánh đa cua, cá kho nghệ màu điều, gà nướng đỏ au. Vấn đề không nằm ở chỗ bạn lau chậm, mà ở chỗ hai động tác đầu tiên gần như ai cũng làm đều là hai động tác sai.

Dầu điều, dầu ớt là vết kép, không phải vết màu thường

Dầu điều làm từ hạt điều màu phi với dầu ăn, dầu ớt làm từ ớt bột phi dầu. Cả hai đều là cùng một cấu tạo: một nền chất béo, bên trong hoà tan sắc tố cam đỏ. Chính điểm này quyết định mọi thứ.

Sắc tố trong dầu điều và dầu ớt thuộc nhóm tan trong dầu chứ không tan trong nước. Nghĩa là nước không mời được chúng đi. Khi bạn dội nước hay vò xà phòng ngay lúc vết còn tươi, dòng nước không hoà được giọt dầu, nó chỉ đẩy giọt dầu trượt trên mặt vải, mang theo sắc tố đi tới đâu nhuộm tới đó. Đó là lý do vết loang rộng ra sau khi bạn cố cứu nó.

Và lớp dầu còn làm thêm một việc nữa: nó bọc lấy các hạt sắc tố, dựng một lớp chắn quanh chúng. Chừng nào lớp dầu còn nằm trong khe sợi vải, mọi thứ bạn đổ lên đều chỉ trượt bên ngoài. Bạn có thể ngồi vò nửa tiếng mà quầng cam không nhạt đi chút nào, không phải vì bạn làm chưa đủ mạnh, mà vì bạn đang gõ cửa nhầm nhà.

Rút ra được một trật tự: hút bớt dầu thừa, phá phần dầu còn trong sợi, rồi mới xử lý quầng màu. Ba bước, đúng thứ tự đó. Đây cũng là họ hàng gần của vết dầu mỡ bếp thông thường, bạn có thể đọc thêm ở bài tẩy vết dầu mỡ trên quần áo, chỉ khác ở chỗ dầu điều và dầu ớt có thêm phần màu nên phải làm thêm một chặng.

Vết còn mới: ba bước theo đúng thứ tự

Nếu bạn xử lý ngay tại quán hoặc trong vòng vài tiếng, phần lớn vết dầu điều và dầu ớt trên cotton là cứu được.

1. Gạt bỏ phần còn đọng, không lau ngang. Dùng cạnh thìa hoặc mép thẻ nhựa gạt nhẹ theo một chiều cho phần dầu nổi trôi ra khỏi vải. Nếu dùng giấy ăn thì chỉ ấn xuống rồi nhấc lên, đổi chỗ giấy sạch và làm lại. Lau ngang là động tác làm vết to gấp ba.
2. Rắc bột khô lên hút dầu. Bột bắp, bột mì, phấn rôm hay ngay cả muối trắng đều được. Rắc phủ kín vết, để yên mười lăm đến hai mươi phút cho bột hút phần dầu còn nổi, rồi phủi sạch bằng bàn chải khô. Bạn sẽ thấy bột đổi sang màu cam nhạt, đó là dầu đã ra.
3. Phá phần dầu bằng nước rửa chén. Nhỏ một giọt nhỏ trực tiếp lên vết, dùng đầu ngón tay vỗ nhẹ cho ngấm đều, để yên mười phút. Nước rửa chén sinh ra để cắt dầu mỡ nên đây là món hợp nhất cho bước này, hợp hơn nước giặt thường.
4. Xả bằng nước ấm từ mặt trái. Lộn áo, để nước chảy xuyên qua vải từ phía sau vết. Với vết gốc dầu thì nước ấm lại có lợi vì nó làm dầu loãng ra, khác hẳn vết đường hay vết đạm vốn kỵ nhiệt.
5. Giờ mới tới quầng màu. Sau khi dầu đã đi, thường chỉ còn một quầng cam nhạt. Nhỏ nước giặt dạng lỏng pha loãng lên, để ngấm mười lăm phút rồi ngâm nước ấm khoảng ba mươi phút. Với cotton trắng, có thể thêm bột tẩy gốc oxy pha theo hướng dẫn trên bao bì.
6. Giặt bình thường, rồi để khô tự nhiên và soi lại dưới ánh sáng ban ngày.

Chuyện phơi nắng: giúp được, nhưng không thay được bước phá dầu

Nhiều người mách nhau phơi nắng cho bay vết cam, và điều đó có phần đúng. Một số sắc tố gốc thực vật kém bền dưới ánh sáng, phơi lâu thì phai dần. Đó là lý do chiếc áo dính dầu điều để ngoài sân mấy hôm nhìn nhạt hẳn.

Nhưng phải nói rõ: ánh nắng chỉ làm việc với phần màu, nó không đụng được tới phần dầu. Mà dầu mới là thứ giữ vết nằm lại trong vải. Phơi nắng khi chưa phá dầu thì bạn được một cái quầng nhạt màu hơn nhưng vẫn còn nguyên nền dầu bên trong, sờ vào vẫn thấy hơi cứng, và chỉ ít lâu sau nó ngả vàng. Tệ hơn, nắng gắt cộng với dầu chính là công thức tạo ra vết ố vàng bền nhất trong nhà tắm giặt.

Nên coi phơi nắng là bước hỗ trợ cuối cùng: làm sạch dầu xong, xử lý màu xong, còn sót một quầng rất mờ trên đồ cotton trắng thì mang ra phơi ngoài sáng cho nhạt nốt. Đừng dùng nó thay cho hai bước trước.

Vết đã qua một lần giặt hoặc đã khô nhiều ngày

Rất hay gặp, vì áo dính lúc ăn trưa thường bị ném vào máy cùng cả chậu đồ. Vết đã qua giặt thì phần dầu đã ngấm sâu và có thể đã bắt đầu ngả vàng ở mép. Vẫn còn cửa, chỉ là phải làm lại từ đầu và làm nhiều lượt:

1. Đừng bỏ qua bước phá dầu chỉ vì áo đã giặt rồi. Phần dầu vẫn ở đó. Nhỏ nước rửa chén lên vết, vỗ nhẹ, để ngấm lâu hơn, khoảng hai mươi phút.
2. Xả nước ấm từ mặt trái, rồi sờ thử: mặt vải hết cảm giác hơi cứng hoặc trơn là phần dầu đã chịu đi.
3. Lặp lại bước phá dầu một lượt nữa nếu còn cảm giác đó. Với vết cũ, hai lượt thường mới ăn thua.
4. Xử lý màu bằng nước giặt pha loãng, ngâm lâu hơn, làm lại hai đến ba lượt. Mỗi lượt để khô tự nhiên rồi nhìn lại, đừng đánh giá khi vải còn ướt.
5. Với đồ cotton trắng đã thử là bền màu, ngâm bột tẩy gốc oxy theo hướng dẫn bao bì. Thử trước ở đường may bên trong. Không dùng thuốc tẩy gốc clo cho đồ màu, đồ in hình, len hay lụa.

Nói thẳng cho bạn khỏi mất công: vết dầu điều đã qua máy sấy và đã ngả vàng thì thường chỉ làm nhạt được, khó hứa trả lại như mới. Vết tương ớt, tương cà thì cơ chế lại khác một chút vì có thêm phần đường và axit, xem bài tẩy vết tương ớt, tương cà trên quần áo. Còn nếu bữa đó là món kho nghệ hay cà ri thì đọc tẩy vết nghệ, cà ri, đồ ăn trên quần áo, sắc tố của nghệ bám còn dai hơn.

Khi nào nên mang ra tiệm

Tự làm ở nhà là đủ cho vết mới trên áo cotton. Nên mang ra tiệm khi: vết nằm trên sơ mi công sở, quần Âu, quần kaki hoặc đồ có chất liệu bạn không chắc; vết đã qua sấy và đã ngả vàng; vết dính diện rộng do đổ cả bát nước dùng; hoặc chiếc áo đó là đồ bạn cần dùng cho việc quan trọng và không muốn thử nghiệm.

Tại Nhà Gọn, tẩy vết tính riêng từ 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết — vết mới trên cotton nằm ở mức thấp, vết dầu đã cố định bằng nhiệt trên đồ dày thì cao hơn. Tiệm xem đồ và báo mức trước rồi mới làm. Đồ cần giặt khô tính theo chiếc: sơ mi 50.000đ đến 60.000đ, quần Âu, kaki hoặc jeans 55.000đ, áo khoác 40.000đ đến 120.000đ. Gửi cả giỏ đồ thường thì giặt sấy tính 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg với đơn từ 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Cần lấy ngay trong hai giờ thì có phụ thu 20%.

Khi mang tới, hãy nói rõ đó là vết dầu điều hay dầu ớt và bạn đã làm gì ở nhà: đã vò xà phòng chưa, đã giặt máy chưa, đã sấy hay phơi nắng chưa. Thợ cần đúng mấy thông tin đó để chọn hướng, và để nói thật với bạn ngay từ đầu là làm được tới đâu. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí.