Cách tẩy vết thuốc bắc, thuốc nam sắc đổ ra quần áo

Ấm thuốc vừa cạn, bưng bát lên phòng cho mẹ. Đến cửa thì vấp cái ngưỡng, bát sóng một cái, nước thuốc bắn thành vệt nâu sẫm dọc thân áo. Lúc đó còn bận đỡ mẹ dậy, chiếc áo cởi ra vắt lên thành ghế, sáng hôm sau nhìn lại thì vệt đã chuyển màu gỉ sắt.

Nhà nào có người đang uống thuốc bắc, thuốc nam thì chuyện này lặp lại vài lần một tháng. Bài này nói cụ thể: nước thuốc bám vào vải theo kiểu gì, một giờ đầu phải làm gì, vì sao tuyệt đối đừng dội nước nóng, và vết đã khô mấy ngày thì kỳ vọng tới đâu cho thực tế.

Nước thuốc sắc bám màu theo kiểu thuốc nhuộm

Đây là chỗ khác biệt so với vết canh, vết nước mắm. Nước thuốc sắc đậm màu vì ba thứ cùng lúc:

• Tanin trong vỏ cây, rễ cây, lá khô. Đây là nhóm chất người ta vẫn dùng để nhuộm vải nâu từ xưa. Nó không nằm hờ trên mặt vải mà bắt cặp với sợi, nhất là sợi tự nhiên như cotton và lanh.
• Nhựa và tinh dầu thảo dược, dạng dầu nhẹ. Phần này nước lã không lấy đi được, phải có nước giặt.
• Sắc tố vàng từ nghệ, hoàng bá, chi tử có trong nhiều thang. Chính phần này khiến vệt nâu chuyển sang ánh vàng sau vài ngày.

Nói cách khác, để lâu là bạn đang nhuộm chiếc áo một cách chậm rãi. Nước thuốc càng cô đặc, thang càng nhiều vị vỏ rễ thì bám càng chặt. Cùng một cơ chế với vết trà đặc và cà phê, nên cách xử lý có nhiều điểm chung với bài cách tẩy vết cà phê, trà trên quần áo, chỉ khác ở chỗ nước thuốc đậm hơn và thường kèm dầu thảo dược.

Một giờ đầu quyết định gần hết kết quả

Nếu bạn chỉ nhớ một điều trong bài này thì nhớ điều đó: xử lý khi vết còn ướt dễ hơn nhiều lần so với sau khi khô. Thứ tự làm như sau.

1. Thấm, không chà. Lấy khăn giấy dày hoặc khăn cotton trắng, ấn xuống vệt thuốc rồi nhấc lên, đổi chỗ sạch, ấn tiếp. Chà ngang là bạn miết nước thuốc rộng ra và ép nó xuống sâu hơn trong sợi.
2. Cởi áo ra, lộn mặt trái. Bước này hay bị bỏ qua nhất mà lại quan trọng nhất.
3. Xả nước lạnh từ mặt trái, cho nước chảy xuyên qua vết ra phía ngoài. Nghĩa là hứng vòi vào mặt trong áo, ngay sau lưng chỗ dính. Làm vậy thì nước đẩy nước thuốc ra theo đúng đường nó đã vào. Xả từ mặt phải thì bạn đang ép nó đi xuyên qua cả bề dày lớp vải.
4. Xoa một giọt nước giặt hoặc nước rửa bát lên vết, dùng đầu ngón tay xoa tròn nhẹ trong khoảng một phút. Nước rửa bát ăn phần nhựa và tinh dầu rất tốt.
5. Ngâm trong chậu nước mát pha nước giặt, ba mươi tới sáu mươi phút. Nước mát hoặc hơi ấm tay, không hơn.
6. Giặt bình thường rồi kiểm tra khi vải còn ướt. Còn thấy bóng nâu thì lặp lại bước ngâm, đừng cho vào máy sấy.

Câu cuối cùng đó đáng gạch chân. Nhiệt của máy sấy hoặc bàn là sẽ khoá vết còn sót lại vĩnh viễn. Áo phơi khô tự nhiên thì vẫn còn cơ hội làm tiếp, áo đã qua một vòng sấy nóng thì gần như hết cửa.

Vì sao tuyệt đối đừng dội nước nóng ngay từ đầu

Phản xạ của gần như tất cả mọi người là bê ấm nước sôi ra dội cho tan. Với vết dầu mỡ thì lý lẽ đó có phần đúng, nhưng với nước thuốc thì ngược hẳn.

Tanin và các sắc tố thảo dược cần nhiệt để gắn chặt vào sợi vải. Đó chính là cách các cụ ngày xưa nhuộm nâu: đun vải trong nước củ nâu. Bạn dội nước nóng lên vệt thuốc là đang làm đúng một mẻ nhuộm thu nhỏ, gọn gàng, ngay tại chỗ vết bẩn.

Điều đánh lừa là lúc còn ướt, vết trông có vẻ nhạt đi thật. Đến khi áo khô, vệt nâu hiện lên rõ hơn cả ban đầu, lúc đó mới tiếc thì muộn. Nguyên tắc gọn: nước lạnh trước, nước ấm chỉ dùng ở bước ngâm sau khi phần lớn nước thuốc đã trôi.

Đồ trắng và đồ màu đi hai đường khác nhau

Sau khi đã xả và ngâm mà vết vẫn còn bóng, bước tiếp tuỳ vào chiếc áo.

Với đồ trắng, chất cotton. Dùng bột tẩy gốc oxy, loại bán trong siêu thị ghi là bột tẩy an toàn cho màu, pha đúng liều trên bao bì với nước ấm tay, ngâm một đến hai tiếng rồi giặt. Oxy làm việc chậm hơn clo nhưng không ăn mòn sợi và không để lại vệt vàng ở mép. Nếu áo trắng có vết ánh vàng của nghệ thì tận dụng một mẹo thật: phơi ướt dưới nắng. Sắc tố nghệ bị ánh nắng phân huỷ khá nhanh, một buổi nắng thường làm vết vàng nhạt đi thấy rõ.

Với đồ màu. Đừng đụng tới thuốc tẩy clo, kể cả pha loãng. Vải màu gặp clo sẽ loang bạc thành mảng, và vết loang đó không sửa được, còn xấu hơn vệt thuốc ban đầu. Hướng an toàn là kiên nhẫn với nước giặt: ngâm lâu, thay nước, xoa lại bằng đầu ngón tay, lặp hai đến ba vòng cách nhau. Nếu muốn thử giấm trắng pha loãng thì bắt buộc thử ở đường viền trong hoặc gấu áo trước, chờ khô hẳn mới xem có phai màu không.

Với len, lụa, tơ tằm, áo dài. Nhóm này đừng tự xử lý. Sợi protein của len và lụa rất kỵ kiềm mạnh và kỵ chà xát, chỉ cần chà mấy cái là mặt vải xù lên, ánh lụa mất hẳn dù vết có sạch. Gói riêng lại và mang ra tiệm.

Vết đã khô mấy ngày thì kỳ vọng tới đâu

Nói thẳng cho bạn đỡ mất công: vết thuốc bắc để khô nhiều ngày, nhất là trên cotton sáng màu, hiếm khi về sạch hoàn toàn như chỗ vải bên cạnh. Tanin lúc này đã bắt cặp với sợi rồi, không còn là thứ nằm hờ trên bề mặt để rửa trôi nữa.

Điều làm được là kéo vết xuống mức không còn bắt mắt khi mặc:

• Ngâm dài, ba đến bốn tiếng trong nước mát pha nước giặt, thay nước một lần giữa chừng.
• Giặt, phơi khô tự nhiên, rồi xem lại dưới ánh sáng ban ngày chứ không phải dưới đèn vàng.
• Nếu còn, làm thêm một vòng nữa, nhưng cách ra một ngày.

Cái cần tránh là làm dồn dập nhiều vòng trong cùng một ngày, hoặc tăng liều hoá chất cho nhanh. Vải xuống màu và mục nhanh hơn nhiều so với tốc độ vết nhạt đi.

Với gia đình chăm người ốm dài ngày, chuyện đổ thuốc, dây thức ăn, dây thuốc bôi là thường xuyên. Cách sắp xếp giặt giũ cho gọn và sạch khuẩn trong hoàn cảnh đó, chúng tôi viết riêng ở bài cách giặt đồ khi trong nhà có người ốm.

Món nào nên gửi tiệm cho gọn

Không phải cái gì cũng nên tự làm. Bốn nhóm sau gửi tiệm sẽ đỡ rủi ro hơn:

• Áo dài, đồ lụa, đồ len, vest. Chà tay là hỏng mặt vải, mà không chà thì vết không đi.
• Chăn, ga, gối dính nước thuốc. Diện tích rộng, máy giặt nhà thường không xả kiệt được.
• Vết đã khô lâu trên đồ bạn quý. Thợ chọn hoá chất theo loại vải và thử trước, an toàn hơn tự đoán.

Giá niêm yết để bạn tự tính trước khi gọi:

• Tẩy vết: 30.000–200.000đ tuỳ vết to nhỏ, chất vải và độ lâu của vết. Phần này tính thêm bên cạnh tiền giặt của món đó.
• Giặt sấy quần áo thường theo cân: dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ.
• Giặt sấy chăn ga: chăn và ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Nệm topper 50.000đ/kg.
• Giặt khô theo chiếc: áo dài trơn 80.000đ, sơ mi 50.000–60.000đ, quần âu, kaki, jeans 55.000đ, áo khoác 40.000–120.000đ.
• Phụ thu 20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ, và phụ thu 20% dịp lễ Tết.

Nhà nào gửi đồ đều đặn, nhất là gia đình đang chăm người ốm, thì dùng thẻ thành viên trả trước cho tiện: thẻ Bạc nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, thẻ Vàng nạp 1.000.000đ được số dư 1.150.000đ, thẻ Kim Cương nạp 2.000.000đ được số dư 2.400.000đ. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng. Chi tiết cách tiệm nhận và trả đồ cho các gia đình có người cao tuổi, chúng tôi ghi ở bài giặt đồ cho người già, người bệnh tại Thanh Hoá.

Một điều nói trước cho rõ: vết thuốc để lâu, vết đã qua nhiệt máy sấy hoặc đã bị tẩy quá tay ở nhà thì khó về sạch hoàn toàn. Khi nhận đồ, tiệm sẽ xem vết và nói thẳng khả năng làm được tới đâu để bạn tự quyết định, thay vì hứa rồi trả lại một chiếc áo vẫn còn vệt.