Cách vệ sinh găng tay boxing và đồ bảo hộ võ thuật

Bảy giờ tối thứ ba, tan buổi tập, ai cũng tháo găng nhét vội vào túi rồi phóng xe về. Sáng hôm sau mở túi lấy chai nước, mùi bốc ra khiến cả nhà phải mở cửa sổ. Chiếc túi thì vẫn nằm nguyên góc phòng từ tối qua tới giờ, khoá kín.

Đây là cảnh quen của gần như mọi người tập boxing, muay hay võ cổ truyền được vài tháng. Và phản xạ tiếp theo cũng giống nhau: quăng găng vào máy giặt cho xong, hoặc ngâm cả đôi vào chậu nước xà phòng. Hai cách đó đều làm hỏng găng, chỉ khác nhau ở chỗ hỏng nhanh hay hỏng chậm.

Bài này nói rõ vì sao găng không được gặp nhiều nước, làm gì trong ba phút ngay sau buổi tập, khử mùi phần lõi ra sao, và những món nào trong túi đồ tập thì giặt bình thường được.

Găng có hai lớp, và lớp trong mới là vấn đề

Nhìn từ ngoài, găng boxing chỉ là một khối da hoặc simili bọc kín. Nhưng bên trong nó là khối mút định hình khá dày, được xếp nhiều lớp rồi dán keo với lớp vỏ. Cấu tạo này quyết định toàn bộ cách chăm.

• Lõi mút hút nước nhanh, nhả nước rất chậm. Ngâm mười phút thì phơi ba ngày chưa chắc khô tới lõi. Bề mặt sờ khô đánh lừa bạn, còn bên trong vẫn ẩm và mốc âm thầm từ trong ra.
• Nước và nhiệt phá keo. Keo dán giữa mút và vỏ gặp nước nhiều thì mềm, gặp nhiệt sấy thì giòn. Găng bong lớp là hết đường vá.
• Lồng máy giặt quay va đập làm gãy phom. Đôi găng đang ôm tay vừa vặn, sau một mẻ giặt thì méo ở khớp ngón, đeo vào thấy cấn.
• Simili gặp chất tẩy mạnh sẽ tróc. Ban đầu chỉ là mấy vết nứt chân chim ở nếp gấp, vài tuần sau bong thành mảng.

Nói gọn lại: tuyệt đối không ngâm, không cho vào máy giặt, không sấy nóng, không phơi nắng gắt. Toàn bộ việc vệ sinh găng nằm ở lau và hong, chứ không nằm ở giặt.

Ba phút ngay sau buổi tập quyết định tuổi thọ đôi găng

Phần lớn mùi hôi sinh ra trong quãng thời gian từ lúc bạn tháo găng đến lúc về tới nhà. Găng đang ẩm mồ hôi, bị nhét vào túi kín, gặp nhiệt độ ấm. Đó là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn. Ba việc dưới đây làm ngay tại phòng tập, mất chưa tới ba phút.

1. Tháo găng ra và lộn ngược cổ găng lên, dựng nghiêng cho miệng găng hướng xuống. Hơi ẩm sẽ thoát bớt ngay trong lúc bạn thay đồ.
2. Lau nhanh mặt trong bằng khăn khô hoặc khăn giấy dày, thọc sâu tới đầu ngón. Chỉ cần hút bớt lớp mồ hôi đọng, chưa cần sạch.
3. Đừng đóng kín túi. Về tới nhà, việc đầu tiên là lấy găng ra khỏi túi, không để qua đêm. Chiếc túi cũng cần được xử lý, phần này có bài riêng: cách vệ sinh túi tập gym, túi thể thao.

Riêng thói quen thứ ba, chỉ cần giữ được thôi là mùi giảm rõ rệt. Người tập lâu năm thường buộc thêm một quai móc vào túi để treo găng ra ngoài túi trên đường về, thay vì nhét chung với đồ ướt.

Lau và khử mùi phần lòng găng

Việc này nên làm mỗi tuần một lần với người tập ba buổi trở lên. Chuẩn bị: hai chiếc khăn cotton cũ, một bình xịt nhỏ, giấm trắng, một ít nước ấm.

1. Pha dung dịch loãng: một phần giấm trắng với ba phần nước. Nếu không có giấm thì dùng nước ấm pha vài giọt nước giặt dịu nhẹ cũng được.
2. Thấm khăn rồi vắt thật kiệt. Khăn phải ẩm chứ không được ướt nhỏ giọt. Đây là chỗ nhiều người làm hỏng: khăn còn nhỏ nước tức là bạn đang đổ nước vào lõi mút.
3. Lau kỹ mặt trong, luồn khăn tới sát đầu ngón, xoay tròn vài vòng. Lau tới khi khăn không còn đổi màu nữa.
4. Lau lại bằng khăn khô để hút phần ẩm vừa đưa vào.
5. Lau mặt ngoài bằng khăn ẩm, sau đó lau khô. Với găng da thật, mỗi vài tháng có thể xoa một lớp mỏng dưỡng da chuyên dụng cho đồ da, xoa xong lau lại cho hết phần thừa.

Về khử mùi, cách hiệu quả là hút ẩm chứ không phải xịt thơm đè lên mùi cũ. Xịt nước hoa vào găng ẩm chỉ tạo ra một mùi mới khó chịu hơn. Bạn nhét vào lòng găng gói hút ẩm silica, hoặc tự làm một túi vải nhỏ đựng baking soda, hoặc đơn giản là vo tờ báo khô nhét vào. Để qua đêm rồi lấy ra. Với găng đã hôi nặng, làm lặp lại ba đến bốn tối liên tiếp mới thấy khác.

Hong khô đúng tư thế, đây là bước hay bị làm sai

Hầu hết mọi người dựng găng đứng thẳng, miệng găng hướng lên trời. Hơi ẩm bốc lên rồi đọng lại ngay trong lòng găng, không đi đâu cả.

• Dựng nghiêng hoặc treo ngược, miệng găng hướng xuống dưới, để không khí đi vào từ dưới lên và ẩm thoát ra theo.
• Chọn chỗ có gió tự nhiên: ban công thoáng, gần cửa sổ, hoặc trước một chiếc quạt để số nhỏ. Quạt nhẹ thổi qua trong hai tiếng ăn đứt phơi tĩnh cả ngày.
• Tránh nắng gắt và mọi nguồn nhiệt. Phơi nắng trưa làm simili co và nứt, để cạnh máy sấy tóc hay lò sưởi thì keo giòn ngay.
• Không cất vào túi khi chưa khô hẳn. Kiểm tra bằng cách thọc tay trần vào, thấy còn mát ẩm ở đầu ngón thì hong tiếp.

Nhà chật, mùa nồm ẩm kéo dài thì việc hong khô rất khó. Lúc đó một chiếc giá phơi đặt trước quạt và mấy gói hút ẩm thay hằng ngày là cách thực tế nhất. Chuyện mùi ẩm bám vào đồ nói chung, kể cả giày tập, có cùng một gốc: xem thêm cách khử mùi hôi giày đơn giản.

Giáp ống chân, mũ đội đầu và bịt răng

Mấy món này hay bị bỏ quên vì không bốc mùi rõ như găng, nhưng bẩn thì bẩn không kém.

• Giáp ống chân cũng có lõi mút, nên xử lý y như găng: lau hai mặt bằng khăn ẩm vắt kiệt, chú ý phần dây chun và mặt trong tiếp xúc với da. Phần dây vải nếu tháo rời được thì giặt tay riêng.
• Mũ đội đầu có lớp lót tiếp xúc trực tiếp với tóc và trán, nên lau mỗi tuần. Vùng quai cằm bẩn nhất, lau kỹ chỗ đó.
• Bịt răng phải rửa ngay sau mỗi buổi bằng nước sạch và bàn chải mềm, thỉnh thoảng ngâm nước muối loãng vài phút rồi tráng lại. Không dùng nước sôi vì nhựa nhiệt dẻo sẽ biến dạng, mất phom vừa hàm. Cất trong hộp có lỗ thoáng, không cất trong hộp kín khi còn ướt.
• Bao cát và đích đấm thì lau mặt ngoài bằng khăn ẩm, lau khô, không xịt nước.

Băng quấn tay và võ phục thì giặt bình thường được

Đây là tin dễ chịu: phần lớn đồ trong túi tập của bạn là đồ vải thuần, giặt như quần áo thường.

• Băng quấn tay nên giặt sau mỗi buổi. Cuộn lại và buộc dây dán hoặc cho vào túi lưới trước khi bỏ vào máy, nếu không nó sẽ quấn chặt vào mọi món khác trong lồng thành một búi. Giặt nước ấm vừa, phơi khô rồi mới cuộn lại.
• Võ phục, áo rashguard, quần đùi tập giặt nước mát hoặc ấm nhẹ, lộn mặt trái. Đồ có in hình thì phơi ngược trong bóng râm cho lâu bong. Chi tiết riêng cho võ phục dày có bài ở đây: cách giặt võ phục taekwondo, karate.
• Khăn lau mồ hôi giặt riêng khỏi đồ mặc, giặt càng sớm càng đỡ mùi.
• Đai võ thì tuỳ môn và tuỳ thầy, nhiều nơi có quy ước riêng về việc giặt đai. Hỏi huấn luyện viên trước cho chắc.

Một điểm chung cho cả nhóm này: đừng dùng nước xả vải quá tay. Nước xả để lại lớp màng làm vải giảm khả năng thấm hút, mặc vào thấy bí và mồ hôi đọng lại trên da thay vì thấm ra ngoài.

Mấy sai lầm hay gặp

1. Ngâm cả đôi găng vào chậu nước giặt. Nghe hợp lý mà đây là cách phá găng nhanh nhất.
2. Xịt nước hoa hoặc xịt khử mùi vào lòng găng còn ẩm. Mùi mới trộn mùi cũ, và độ ẩm tăng thêm.
3. Cất găng trong túi kín ngay sau buổi tập. Đây là nguồn gốc của gần như mọi vụ mốc.
4. Phơi nắng gắt cho nhanh khô. Simili co lại, đường chỉ căng ra rồi bục.
5. Giặt băng quấn tay chung mà không buộc lại. Cả mẻ đồ bị cuốn thành một cục, vắt không kiệt, khô không đều.

Khi nào nên gửi tiệm và chi phí thế nào

Đồ vải trong túi tập thì gửi tiệm cho nhanh, khỏi phải giặt tay từng món sau buổi tập muộn. Tại Nhà Gọn Laundry, võ phục, áo tập, quần đùi, băng quấn tay và khăn đều tính theo cân như quần áo thường: 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg, 22.000đ/kg với đơn từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Nếu võ phục dính vết máu cam, vết dầu xoa bóp hay vết cỏ thì phần tẩy vết tính riêng 30.000–200.000đ tuỳ vết. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%.

Giày tập, giày boxing thì thuộc nhóm vệ sinh giày: tối màu 90.000đ, sáng màu 110.000đ, da trơn 150.000đ, da lộn hoặc chất liệu cao cấp 150.000–300.000đ.

Riêng găng da, giáp ống chân và mũ đội đầu có lõi mút, tiệm không nhận theo cân mà cần xem tận nơi. Bạn gửi ảnh qua Zalo, tiệm nói rõ làm được tới đâu và báo giá theo món trước khi nhận. Nói thẳng để bạn khỏi kỳ vọng sai: găng đã mốc sâu trong lõi mút thì thường không về sạch hoàn toàn, làm sạch được bề mặt và giảm mùi, nhưng phần mút đã hỏng thì không có cách phục hồi.

Người tập đều đặn, tuần nào cũng có một túi đồ ẩm, thì thẻ thành viên trả trước tiện hơn trả lẻ từng lần: thẻ Bạc nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, thẻ Vàng nạp 1.000.000đ được 1.150.000đ, thẻ Kim Cương nạp 2.000.000đ được 2.400.000đ. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.