Cách vệ sinh mũ lưỡi trai, mũ vận động không bị méo phom

Chiếc mũ lưỡi trai đội đi làm từ đầu hè tới giờ, hôm qua tháo ra treo lên móc thì thấy dải vải ôm trán đã ngả sang màu vàng ngà, sờ vào hơi cứng, ghé mũi lại thì có mùi chua chua. Vải bên ngoài nhìn vẫn còn khá, mỗi cái vành trong là hỏng. Định quăng vào máy giặt cùng đống đồ thể thao, nhưng nhớ ra lần trước làm thế với chiếc mũ khác, lấy ra thì lưỡi trai gợn sóng như miếng bánh đa nướng quá lửa.

Mũ là món hay bị giặt sai nhất trong tủ đồ, vì nó không giống chiếc áo. Áo là một tấm vải, giặt kiểu gì rồi cũng phẳng lại được. Mũ thì có dáng, có phom, có phần cứng bên trong, và cái phom đó chính là thứ dễ mất nhất khi gặp nước cộng với lực quay của lồng giặt.

Bài này chỉ cách nhìn ra cấu tạo chiếc mũ trước khi động tay, cách kiểm tra lõi lưỡi trai để biết có ngâm nước được không, quy trình giặt tay từng phần với trọng tâm là vành trong, và cách phơi giữ dáng. Cuối bài có mức giá dịch vụ mũ tại tiệm để bạn cân nhắc khi không muốn tự làm.

Chiếc mũ gồm ba phần, mỗi phần bẩn một kiểu

Trước khi giặt, hãy nhìn chiếc mũ như ba bộ phận riêng biệt, vì mỗi phần cần một cách xử lý khác nhau.

• Thân mũ, tức phần chóp gồm các múi vải khâu lại. Đây là phần bẩn nhẹ nhất, chủ yếu là bụi đường, phấn hoa, đôi khi là vệt nước mưa để lại quầng. Phần này chịu được nước và xà phòng nhẹ.
• Lưỡi trai, phần nhô ra che nắng. Bên trong có một tấm lõi để giữ dáng cong. Lõi này là chi tiết quyết định toàn bộ cách bạn giặt chiếc mũ, và nó ẩn hoàn toàn dưới lớp vải nên phải sờ mới biết.
• Vành trong, dải vải ôm quanh trán. Đây là chỗ bẩn nặng nhất và cũng bị bỏ qua nhiều nhất. Toàn bộ mồ hôi, dầu da đầu, kem chống nắng và bụi mịn tụ lại đúng ở đây. Vệt ố vàng và mùi chua đều sinh ra từ dải này.

Hiểu ba phần này rồi thì thấy ngay vì sao quăng cả chiếc mũ vào máy là cách làm sai. Máy giặt tác động đều lên cả ba phần, trong khi thứ cần chà kỹ chỉ là dải vành trong, còn thứ sợ nước và sợ lực nhất lại là lưỡi trai.

Kiểm tra lõi lưỡi trai trước khi cho nước vào

Đây là bước không được bỏ, và cũng là bước mất chưa tới một phút.

Lõi lưỡi trai có hai loại phổ biến. Lõi nhựa dẻo gặp ở hầu hết mũ thể thao đời mới, mũ chạy bộ, mũ của các hãng đồ thể thao. Loại này chịu nước tốt, ngâm rồi vẫn giữ được độ cong. Lõi bìa ép gặp ở mũ đời cũ, mũ quà tặng in logo sự kiện, mũ giá rẻ bán ở sạp chợ. Loại này gặp nước là ngậm nước, phồng lên, rồi khô lại thành gợn sóng vĩnh viễn.

1. Bóp nhẹ dọc theo mép lưỡi trai bằng hai ngón tay. Lõi nhựa cho cảm giác đàn hồi, thả tay ra là bật lại ngay. Lõi bìa cứng đơ, ấn mạnh có tiếng lạo xạo rất khẽ và để lại một nếp gấp mờ.
2. Uốn cong nhẹ đầu lưỡi trai. Lõi nhựa cong theo rồi trả lại dáng cũ. Lõi bìa gãy nếp và giữ nguyên nếp gãy đó.
3. Đọc nhãn khâu bên trong. Nhiều mũ có nhãn ghi rõ chỉ giặt tay hoặc chỉ lau bề mặt. Nhãn đó có giá trị hơn mọi mẹo trên mạng.
4. Nếu là lõi bìa, đừng ngâm. Chỉ làm ướt cục bộ phần vành trong và phần thân, giữ khô hoàn toàn cho lưỡi trai bằng cách nghiêng mũ khi rửa.

Với mũ vận động dạng mềm, mũ bucket, mũ chống nắng gấp được thì không có lõi cứng, việc giặt dễ hơn nhiều. Nhưng nhóm mũ này lại hay có phần lưới thoáng khí dễ rách, nên vẫn phải chà nhẹ tay.

Quy trình giặt tay từng phần

Chuẩn bị một chậu nước ấm khoảng bốn mươi độ, tức là nước ấm tay chứ không nóng, một ít bột giặt hoặc nước giặt loại nhẹ, một bàn chải đánh răng cũ và một chiếc khăn trắng sạch.

1. Phủi bụi khô trước. Dùng bàn chải lông mềm quét sạch bụi và tóc bám trên thân mũ. Bụi khô mà gặp nước sẽ tan ra thành vệt loang, chà mãi không hết.
2. Xử lý vành trong đầu tiên. Lộn dải vành ra ngoài, thấm ướt riêng dải này, xoa một chút nước giặt lên rồi để ngấm mười lăm phút. Đừng chà ngay, cho hoá chất có thời gian làm mềm lớp dầu đã khô.
3. Chải theo một chiều dọc dải vành. Chải qua chải lại kiểu chà sàn sẽ làm xù sợi vải và làm dải vành mỏng đi. Chải nhẹ, đều tay, đi hết vòng.
4. Rửa thân mũ bằng khăn ẩm. Nhúng khăn vào nước xà phòng, vắt gần khô rồi lau từng múi vải. Cách này đủ sạch cho phần thân mà không cần dìm cả chiếc mũ xuống nước.
5. Lau lưỡi trai bằng khăn vắt kiệt. Chỉ lau mặt trên và mặt dưới, không để nước chảy vào mép. Nếu đã xác định lõi là nhựa thì có thể mạnh tay hơn một chút.
6. Xả bằng nước lạnh cho hết bọt. Xà phòng còn sót lại trong sợi sẽ hút ẩm và tạo vệt trắng khi mũ khô. Xả tới khi vắt khăn ra không còn bọt.
7. Thấm nước bằng khăn khô, tuyệt đối không vắt xoắn. Xoắn chiếc mũ là cách nhanh nhất để làm lệch các đường khâu nối múi vải.

Đồ thể thao đội cùng chiếc mũ cũng nên giặt cùng đợt, vì mồ hôi ở áo và ở mũ có cùng bản chất. Nếu bạn hay đội mũ bảo hiểm chồng lên mũ lưỡi trai thì phần lót mũ bảo hiểm cũng bẩn tương tự, cách làm có ở bài cách vệ sinh lót mũ bảo hiểm tại nhà.

Vết ố mồ hôi và mùi, hai việc phải làm tách nhau

Rất nhiều người chà mãi vành mũ mà vết vàng không đi, rồi kết luận là mũ hỏng. Thực ra vệt ố và mùi là hai vấn đề khác nhau, cần hai cách xử lý khác nhau, làm gộp một lượt thì thường không ăn thua.

• Vệt ố vàng là muối và dầu đã khô đóng lớp. Nó cần chất tẩy rửa cắt dầu và cần thời gian ngấm. Một chút nước rửa chén xoa lên rồi để mười lăm phút thường hiệu quả hơn là chà khan trong ba mươi giây.
• Mùi chua là do vi khuẩn sống trong lớp ẩm. Nó cần môi trường axit nhẹ. Pha giấm trắng với nước theo tỉ lệ một phần giấm ba phần nước, thấm lên dải vành, để hai mươi phút rồi xả sạch.
• Nước xả vải không khử được mùi. Nó chỉ phủ một lớp hương lên trên, vài lần đội là mùi cũ quay lại vì nguồn gây mùi vẫn nằm nguyên trong sợi.
• Baking soda dùng cho mũ đã cất lâu có mùi tủ. Rắc một lớp mỏng lên dải vành khô, để qua đêm rồi phủi sạch, bột sẽ hút bớt phần mùi bám trên bề mặt.
• Nói thật về giới hạn. Vết ố đã ngấm nhiều tháng, đã qua nhiều lần đội nắng, thường chỉ nhạt đi chứ khó trở về màu trắng ban đầu. Ai hứa với bạn điều ngược lại là đang hứa quá tay. Nguyên tắc chung khi gặp loại vết này có ở bài cách tẩy vết ố mồ hôi trên vành mũ.

Phơi thế nào để mũ giữ nguyên phom

Phơi là bước quyết định phom mũ, và cũng là bước nhiều người làm qua loa nhất. Vải ướt mềm ra, nó sẽ khô lại đúng theo hình dáng mà bạn để nó khô. Không có gì đỡ bên trong thì mũ khô thành hình bẹp.

1. Nhồi ruột mũ bằng khăn khô cuộn tròn. Cách đơn giản nhất mà nhà nào cũng làm được. Cuộn một hai chiếc khăn mặt thành khối tròn vừa lòng mũ, nhồi vào cho căng nhẹ.
2. Hoặc úp mũ lên một chiếc bát tô. Chọn bát có đường kính gần bằng vòng đầu bạn, úp ngược, đội mũ lên miệng bát. Cách này giữ dáng chóp rất tốt và không tốn gì.
3. Có khuôn giữ mũ thì càng tiện. Khuôn nhựa bán sẵn giá không cao, nếu nhà có nhiều mũ thì đáng mua một cái.
4. Uốn lại lưỡi trai ngay khi còn ẩm. Vuốt nhẹ theo độ cong bạn muốn, vì chỉ khi còn ẩm bạn mới chỉnh được dáng cong.
5. Phơi nơi thoáng gió, tránh nắng gắt. Nắng trực tiếp làm phai màu vải và làm giòn phần nhựa. Chỗ râm có gió lùa là chỗ đúng.
6. Để khô hoàn toàn trước khi cất. Mũ còn hơi ẩm cất vào tủ là mốc, nhất là mùa nồm ở Thanh Hoá. Sờ vào dải vành trong thấy mát tay tức là còn ẩm, phải phơi tiếp.

Giữa các lần giặt, hãy tập thói quen treo mũ ra chỗ thoáng ngay khi về nhà thay vì nhét vào cốp xe hay vào túi. Riêng việc đó đã kéo dài khoảng cách giữa hai lần giặt lên đáng kể.

Khi nào nên mang tới tiệm

Bốn trường hợp nên để tiệm làm thay vì tự xoay ở nhà:

1. Mũ có lõi lưỡi trai bằng bìa ép mà bạn không muốn liều. Tiệm có cách làm sạch hạn chế nước cho nhóm này.
2. Mũ len, mũ dạ, mũ có phần da, phần thêu kim tuyến hoặc đính hạt. Nhóm này cần xử lý khô hoặc xử lý cục bộ, giặt nước tại nhà rất dễ hỏng.
3. Vành trong đã ố nặng và bạn đã chải vài lần không đỡ. Đừng chà tiếp, chà thêm chỉ làm mòn vải.
4. Mũ đồng phục cả đội, cả quán, cả lớp. Làm tay từng chiếc thì quá tốn thời gian, gửi tiệm gọn hơn nhiều.

Giá tại tiệm để bạn tính trước: dịch vụ mũ từ 30.000 đến 150.000đ tuỳ chất liệu và mức bẩn; giặt sấy quần áo thường dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%. Nhà gửi đồ đều đặn có thể dùng thẻ thành viên trả trước: nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, nạp 1.000.000đ được 1.150.000đ, nạp 2.000.000đ được 2.400.000đ, dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng. Nếu bạn mang cả mũ bảo hiểm tới cùng, tham khảo thêm bài vệ sinh mũ bảo hiểm tại Thanh Hoá.

Nói thẳng để bạn khỏi kỳ vọng sai: vệt ố lâu năm ở vành trong thường chỉ nhạt đi, và mũ đã bị méo phom từ lần giặt máy trước thì khó lấy lại dáng cũ hoàn toàn. Tiệm sẽ xem đồ, nói rõ làm được tới đâu rồi bạn quyết, thay vì nhận bừa rồi trả về một chiếc mũ vẫn nguyên vết.