Áo da, túi da bị mốc trắng: cách lau sạch và phòng mốc

Mở tủ lấy chiếc áo da cất từ cuối đông năm ngoái, thấy mặt da phủ một lớp phấn trắng loang lổ, ngửi có mùi ẩm chua. Túi da đi làm để trong hộp vài tháng, lôi ra thấy đốm trắng mọc dọc đường chỉ và trong lòng túi. Ở Thanh Hoá, đợt nồm tháng Hai tháng Ba và những tuần mưa dầm cuối năm, chuyện này tiệm gặp gần như tuần nào cũng có khách mang đến.

Tin vui là mốc trắng mới mọc trên bề mặt phần lớn lau được tại nhà, nếu làm đúng thứ tự và không vội. Tin không vui là nhiều anh chị lau sai cách, da đã mốc lại thêm loang màu, cứng, nứt. Bài này tiệm nói rõ chỗ nào tự làm được, chỗ nào nên dừng tay.

Vì sao đồ da hay bị mốc

Da thuộc là vật liệu hữu cơ, vẫn giữ được một phần dầu tự nhiên và lớp dưỡng từ xưởng. Mốc ăn chính lớp dầu đó, cộng với mồ hôi, bụi và chút thức ăn vương lại trong lòng túi. Chỉ cần thêm hai điều kiện nữa là mốc lên rất nhanh:

• Độ ẩm cao. Tủ kê sát tường ngoài, tủ gỗ ép dưới gầm cầu thang, hộp carton để dưới sàn đều hút ẩm từ tường và nền nhà.
• Kín gió. Túi nilon, hộp đậy kín, áo da chen giữa đống quần áo khác khiến hơi ẩm vào rồi không thoát ra được.

Thế nên cùng một tủ, áo bông không sao mà áo da thì mốc. Cách giữ cả tủ đồ khỏi ẩm tiệm đã viết ở bài cách bảo quản quần áo trong tủ không ẩm mốc, phần dưới đây tập trung riêng cho đồ da.

Trước khi lau: xem mốc nặng hay nhẹ

Anh chị mang đồ ra chỗ sáng, thoáng, không phải trong phòng ngủ hay phòng kín có điều hoà, vì khi lau bào tử mốc sẽ bay ra. Nhìn và sờ để xếp vào một trong ba mức:

Mức	Dấu hiệu	Nên làm gì
Nhẹ	Lớp phấn trắng mỏng trên mặt, lau khô là bong, da bên dưới còn nguyên màu	Tự làm tại nhà theo các bước bên dưới
Vừa	Đốm trắng xanh thành từng cụm, bám trong nếp gấp, đường chỉ, lòng túi có mùi	Tự làm được nhưng mất vài lượt, theo dõi màu da sau khi khô
Nặng	Mốc đen hoặc xanh lục, da bạc màu loang, bề mặt ráp, có chỗ bong tróc, mùi ẩm không bay	Dừng tay, mang tiệm. Lau thêm dễ làm hỏng lớp bề mặt

Các bước lau mốc đồ da tại nhà

1. Phủi khô trước. Dùng bàn chải lông mềm hoặc khăn khô sạch phủi hết lớp phấn trắng ra ngoài trời. Chưa phủi mà đã lau ướt, mốc tan ra và ngấm ngược vào thớ da.
2. Pha dung dịch loãng. Một trong hai cách: giấm trắng pha nước theo tỉ lệ một giấm bốn nước, hoặc cồn 70 độ pha nước tỉ lệ một một. Giấm dịu hơn, cồn diệt mốc mạnh hơn nhưng cũng hút dầu da nhiều hơn.
3. Thử ở chỗ khuất. Chấm một góc khăn, lau thử mặt trong cổ áo, đáy túi hoặc mép lót. Chờ khô hẳn rồi xem màu có loang, có sẫm lại không. Da sáng màu, da lộn, da nubuck thường không chịu được cồn, chỗ thử sẽ nói cho anh chị biết.
4. Lau nhẹ, theo chiều. Vắt khăn gần khô, lau từng vùng theo một chiều, không chà xoáy. Khăn bẩn thì giặt lại rồi vắt tiếp, đừng dùng một mặt khăn lau cả áo.
5. Lau lại bằng nước sạch. Một lượt khăn ẩm nước thường để lấy hết giấm hoặc cồn còn đọng, rồi thấm khô bằng khăn bông.
6. Để khô tự nhiên trong râm. Treo áo lên móc vai rộng, túi thì nhồi giấy báo khô để giữ dáng, đặt chỗ thoáng gió, tránh nắng, tránh quạt sưởi, tránh máy sấy tóc. Thường mất một đến hai ngày.
7. Dưỡng da. Khi da khô hẳn, thoa một lớp mỏng kem dưỡng da chuyên dụng hoặc sáp dưỡng, xoa đều bằng khăn mềm. Bước này trả lại lớp dầu mà mốc và dung dịch lau vừa lấy đi, bỏ qua thì da sẽ khô cứng sau vài tuần.

Lòng túi lót vải thì lau riêng bằng khăn ẩm xà phòng loãng, lộn ngược ra nếu được, phơi hẳn khô mới lộn lại. Phần khoá kéo, khuy kim loại lau khô ngay để không gỉ.

Những việc đừng làm

• Không phơi nắng cho "chết mốc". Nắng làm da mất nước, cong vênh, bạc màu nhanh hơn mốc nhiều.
• Không ngâm nước, không xả vòi, không cho vào máy giặt dù là chế độ nhẹ. Da ướt sũng rồi khô lại sẽ co, cứng và mất dáng vĩnh viễn.
• Không dùng nước tẩy quần áo, nước rửa chén đậm đặc, xăng, dầu hoả. Các thứ này lấy sạch mốc thật nhưng lấy luôn cả lớp bề mặt da.

Khi nào nên mang tiệm, giá thế nào

Ba dấu hiệu nên dừng tự làm: da bạc màu từng mảng, bề mặt ráp hoặc bong, và lau xong vài ngày mùi ẩm vẫn còn. Áo da đắt tiền, túi da nhiều chi tiết kim loại cũng nên để tiệm xem trước, vì mỗi loại da cần dung dịch và lớp dưỡng khác nhau.

Theo bảng giá hiện hành tại Nhà Gọn, chăm sóc áo da từ 70.000đ đến 300.000đ một chiếc, chăm sóc váy da 40.000đ đến 120.000đ. Khoảng rộng vì còn tuỳ da dày hay mỏng, áo ngắn hay dài, mốc một góc hay cả áo, có cần dưỡng lại toàn bộ hay không. Túi da tiệm báo giá sau khi xem trực tiếp hoặc xem ảnh gửi qua Zalo. Đồ da tiệm làm sạch bằng tay, không sấy nóng, để khô tự nhiên rồi mới dưỡng, nên thời gian trả lâu hơn đồ giặt thường, anh chị hỏi ngày trả khi gửi. Toàn bộ dịch vụ đồ da của tiệm có ở trang giặt, vệ sinh đồ da tại Thanh Hoá.

Ví dụ một chị gửi một áo khoác da ngắn mốc nhẹ hai bên vai và một túi da đeo chéo mốc trong lòng túi. Áo da sau khi xem tiệm báo 120.000đ, túi báo riêng 90.000đ. Tổng 210.000đ, chưa gồm phí lấy giao. Nếu chị có thẻ thành viên, đơn này trừ vào số dư thẻ như mọi dịch vụ khác.

Tiệm có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Anh chị gọi 0943 386 369 báo địa chỉ để tiệm báo phí trước khi đến lấy.

Cất đồ da sau khi đã sạch

Lau xong mà cất lại tủ cũ thì công cốc. Vài việc nhỏ giúp đồ da qua được mùa nồm:

• Khô hẳn mới cất. Áo vừa mặc đi mưa, túi vừa dính nước phải để thoáng qua đêm rồi mới vào tủ.
• Túi vải thay túi nilon. Túi vải không dệt, vỏ gối cũ bằng cotton đều được. Túi nilon giữ hơi ẩm bên trong.
• Giữ dáng từ bên trong. Nhồi giấy không mực hoặc ruột gối nhỏ vào lòng túi, áo da treo móc gỗ vai rộng, không gập đôi.
• Gói hút ẩm trong tủ. Loại gói silica hoặc hộp hút ẩm bán sẵn, đặt góc tủ, thay khi gói đã căng nước. Tủ sát tường ngoài thì kê cách tường vài phân.
• Mở tủ định kỳ. Hai đến ba tuần một lần mở tủ cho thoáng, nhất là từ tháng Hai đến tháng Tư.

Riêng túi xách da, cách sắp xếp trong tủ, kê túi, chống bong da tiệm viết kỹ hơn ở bài cách bảo quản túi xách da trong tủ không bị mốc, bong da.

Câu hỏi thường gặp

Lau mốc trên đồ da bằng cồn có làm hỏng da không?

Cồn 70 độ pha loãng với nước theo tỉ lệ 1:1 dùng được trên phần lớn da thuộc trơn, nhưng phải thử ở chỗ khuất trước và lau nhẹ, không đổ trực tiếp. Da lộn, da nubuck, da sáng màu và da đã bong lớp bề mặt dễ loang màu, với các loại này anh chị nên dừng ở khăn ẩm hoặc mang tiệm xem trước.

Mốc đã lau sạch rồi sao vẫn còn mùi?

Đốm trắng trên bề mặt chỉ là phần nhìn thấy, sợi mốc còn bám trong thớ da và lớp lót vải bên trong. Anh chị để đồ ở chỗ thoáng gió vài ngày, nhét giấy báo khô vào lòng túi và thay giấy mỗi ngày. Mùi dai dẳng sau một tuần là dấu hiệu mốc đã ăn sâu, nên mang tiệm xử lý.

Chăm sóc áo da, túi da bị mốc ở tiệm giá bao nhiêu?

Theo bảng giá hiện hành, chăm sóc áo da 70.000 đến 300.000đ một chiếc, chăm sóc váy da 40.000 đến 120.000đ. Mức cụ thể tiệm báo sau khi xem độ dày da, diện tích mốc và tình trạng lớp lót. Túi da anh chị mang đến hoặc gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369 để tiệm báo giá trước khi làm.

Đồ da bị mốc gửi tiệm bao lâu thì lấy được?

Đồ da không sấy nóng được, sau khi làm sạch phải để khô tự nhiên rồi mới dưỡng, nên thường lâu hơn đồ giặt thường. Anh chị gọi 0943 386 369 báo tình trạng để tiệm hẹn ngày trả cụ thể. Dịch vụ lấy ngay sau 2 giờ không áp dụng cho đồ da bị mốc vì làm vội da sẽ cứng và nứt.

Cất đồ da thế nào để không mốc lại?

Đồ phải khô hẳn và sạch trước khi cất, bọc bằng túi vải thoáng thay vì túi nilon, nhét giấy hoặc ruột gối vào lòng túi để giữ dáng, kèm gói hút ẩm trong tủ và thay định kỳ. Cứ hai đến ba tuần mở tủ một lần cho thoáng, nhất là mùa nồm ẩm ở Thanh Hoá.