Cách xử lý áo len bị giãn dài, rộng cổ sau khi giặt

Chiếc áo len mùa đông năm ngoái, lôi ra mặc thử vẫn vừa vặn. Giặt máy đúng một lần, phơi bằng móc treo như mọi chiếc áo khác trong nhà. Hôm sau lấy xuống, thân áo dài quá mông, hai vai xuôi hẳn xuống thành bướu nhọn chỗ đầu móc, cổ áo xệ ra rộng ngoác như vừa bị ai kéo.

Chuyện đồ len co rút thì nhiều người biết. Chuyện ngược lại, áo len bị giãn dài, rộng cổ, tuột bo tay, lại ít được nói tới dù gặp không hề ít. Nguyên nhân khác hẳn co rút nên cách chữa cũng khác hẳn. Bài này nói cách nắn lại áo ở mức làm được tại nhà, chỗ nào thì đành chấp nhận, và giặt phơi thế nào để lần sau không lặp lại.

Vì sao áo len giãn dài, rộng cổ sau khi giặt

Sợi len, kể cả lông cừu lẫn sợi tổng hợp, khi ngấm nước thì mềm ra và trượt lên nhau dễ hơn. Cùng lúc đó, một chiếc áo len ướt nặng gấp nhiều lần lúc khô, vì cấu trúc dệt kim nhiều lỗ khí giữ nước rất nhiều.

Ghép hai chuyện đó lại là ra vấn đề: áo ướt, nặng, mà bị treo lên móc. Khối lượng nước dồn xuống theo trọng lực, kéo dài thân áo và kéo xuôi hai vai. Mắt đan vốn xếp gọn giờ bị giãn ra, sợi trượt sang vị trí mới. Đến khi áo khô, sợi khô lại đúng ở vị trí bị kéo, và hình dáng mới trở thành hình dáng của chiếc áo. Đó cũng là lý do áo hay giãn nhất ở thân dưới và ở vai cổ, chỗ tì trực tiếp lên móc. Cơ chế này ngược hẳn với co rút, vốn do nhiệt và ma sát làm vảy sợi lông cừu cài vào nhau, bạn đọc thêm ở bài giặt đồ len không co rút.

Ba thao tác quen tay khiến áo giãn thêm

• Vắt xoắn bằng tay. Lực kéo đi theo đường chéo làm mắt đan lệch khỏi hàng. Chỗ chịu lực mạnh nhất là bo cổ và bo tay, vì đó là chỗ tay ta nắm.
• Vắt máy tốc độ cao. Lực ly tâm ép áo vào thành lồng rồi kéo dài theo chiều lồng quay. Áo ra khỏi máy nhìn phẳng, nhưng phom đã méo.
• Nắm cổ áo lôi ra khỏi lồng giặt. Cả chiếc áo ướt nặng treo trên phần cổ, giãn ngay trong một giây mà chẳng ai để ý.

Thêm một thủ phạm âm thầm: phơi áo vắt ngang dây. Chỗ vắt qua dây chịu sức nặng cả hai bên, để lâu thành nếp hằn và thân áo dài không đều.

Các bước nắn lại áo len bị giãn

Nguyên lý đơn giản: đưa sợi về trạng thái ẩm cho nó mềm và trượt được, đặt lại đúng kích thước mong muốn, rồi để khô ở đúng tư thế đó.

1. Đo trước khi làm ướt. Lấy một chiếc áo len khác còn đúng phom làm mẫu, hoặc ghi lại số đo bạn muốn: dài thân, rộng ngực, dài tay, vòng cổ. Không có mốc thì nắn xong sẽ lệch bên nọ bên kia.
2. Làm ướt bằng nước mát hoặc ấm nhẹ. Ngâm khoảng mười phút với chút nước giặt dịu cho đồ len. Không dùng nước nóng, vì nóng là cửa dẫn sang co rút không kiểm soát được.
3. Ép nước bằng khăn khô, không vắt. Trải áo lên một chiếc khăn tắm khô, cuộn tròn khăn và áo thành ống rồi ấn dọc theo ống cho khăn hút nước.
4. Nắn lại trên mặt phẳng. Đẩy thân áo ngắn lại theo chiều dọc cho vải dày lên, đồng thời kéo hơi rộng theo chiều ngang nếu áo bị dài mà hẹp. Vuốt phẳng, nắn vai cho cân, đặt hai tay áo xuôi tự nhiên.
5. Để khô nằm, kiểm lại giữa chừng. Vài giờ lật áo một lần cho khô đều và nắn lại lần nữa, vì trong lúc khô vải vẫn xê dịch. Khô hẳn mới được treo hoặc gấp cất.

Áo giãn nhiều có thể phải làm hai lần, và mỗi lần đều phải làm ướt lại từ đầu, vì nắn áo khô thì sợi không chịu dịch chuyển.

Bo cổ, bo tay đã giãn thì phục hồi được tới đâu

Bo cổ, bo tay và gấu áo dệt kiểu gân, tức các hàng đan nổi chìm xen kẽ để vải tự co lại. Đây là bộ phận giữ phom cho cả chiếc áo, và cũng là chỗ hay hỏng trước. Cách xử lý tại nhà: làm ẩm riêng phần bo bằng nước ấm, bóp nhẹ cho nước thấm đều, rồi túm bo lại cho nhỏ đúng kích thước mong muốn và giữ nguyên tới khi khô. Mẹo hay dùng là luồn một vật tròn vừa cỡ vào trong bo tay rồi để khô quanh vật đó.

Nói thật về kết quả để bạn khỏi thất vọng: bo len lông cừu nguyên chất hồi khá rõ. Bo pha sợi thun mà sợi thun đã đứt bên trong thì chỉ đỡ hơn một chút, vì không cách nào nối sợi thun lại bằng giặt phơi, muốn gọn hẳn phải nhờ thợ may bóp lại đường bo. Bo acrylic bị kéo mạnh thì gần như giữ nguyên trạng thái giãn. Riêng cổ áo xệ hình chữ V do treo móc lại dễ chữa hơn, vì đó phần nhiều là vải thân bị kéo chứ không phải bo hỏng.

Len cotton, len acrylic và len lông cừu phản ứng khác nhau

Cùng gọi là áo len, nhưng ba loại sợi này hành xử khác hẳn khi bị giãn. Nhìn nhãn mác trước khi quyết định làm gì:

Chất liệu	Vì sao dễ giãn	Khả năng nắn lại
Len lông cừu, merino	Sợi mềm hẳn khi ướt, lại giữ rất nhiều nước nên rất nặng	Khá. Sợi có độ xoăn tự nhiên nên còn nhớ phom
Len cotton, cotton pha	Sợi gần như không đàn hồi, cứ kéo là dài ra và nằm luôn ở đó	Thấp đến trung bình, khó về đúng phom cũ nên phòng hơn chữa
Acrylic, sợi tổng hợp	Sợi nhựa, biến dạng do sức kéo hoặc nhiệt thì giữ luôn hình mới	Thấp. Bù lại loại này ít co rút
Cashmere, lông dê	Sợi cực mảnh và mềm, chịu lực kéo kém nhất nhóm	Khá nếu xử lý nhẹ tay, nhưng rủi ro cao, nên gửi tiệm giặt khô

Áo dệt kim mỏng kiểu cardigan hay áo khoác len mỏng đan thưa hơn nên giãn nhanh hơn áo len dày, cách giặt cho nhóm này có ở bài giặt áo cardigan, áo khoác len mỏng. Áo thun cotton bị rộng cổ thì cơ chế lại khác nữa, xem bài xử lý áo thun bị giãn cổ.

Giặt và phơi thế nào để lần sau áo không giãn

• Giặt tay hoặc chọn chế độ đồ len. Nước mát, ngâm ngắn, bóp nhẹ, không chà xát, không vò.
• Không vắt xoắn. Ép nước bằng khăn khô. Dùng máy thì để vắt ở vòng thấp nhất máy cho phép và cho áo vào túi lưới.
• Nhấc áo ướt bằng cả hai tay, đỡ dưới thân như bưng một mâm nước, không xách cổ áo hay ống tay.
• Phơi nằm trên mặt phẳng, nơi thoáng gió, tránh nắng gắt. Không móc treo, không vắt ngang dây, không kẹp phơi.
• Cất bằng cách gấp, không treo. Áo len treo lâu trong tủ, dù khô, vẫn bị chính trọng lượng của nó kéo dài dần ở vai và thân. Đồ len cất qua mùa hè còn có chuyện riêng về độ ẩm và mối mọt, xem bài bảo quản đồ len, cashmere qua mùa hè.

Áo len đắt tiền, gửi Nhà Gọn giặt thế nào

Áo len giá vừa phải thì tự giặt tay, phơi nằm là đủ. Gửi tiệm đáng đồng tiền hơn ở mấy trường hợp: áo cashmere, áo merino mỏng, áo có phom cầu kỳ, áo đã giãn nặng mà bạn không muốn làm hỏng thêm, và áo len dính vết bẩn cần xử lý riêng.

Nhà Gọn nhận giặt khô theo chiếc cho nhóm đồ này, tính theo từng món chứ không tính cân. Ví dụ áo khoác 40.000đ đến 120.000đ tuỳ loại và độ dày, áo dạ ngắn 89.000đ, áo dạ dài 132.000đ. Áo có vết bẩn riêng cần tẩy thì cộng thêm 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, và với vết cũ để lâu thì tiệm nói trước là chỉ làm mờ đi. Giá đúng cho từng món, bạn mang áo tới hoặc gọi 0943 386 369; giá đầy đủ các dịch vụ có ở bảng giá giặt sấy Thanh Hoá.

Mỗi đơn được giặt riêng, đếm món khi nhận và khi trả, nên áo của bạn không nằm chung mẻ với đồ nhà khác. Khi gửi, cứ dặn rõ áo đang giãn chỗ nào và muốn giữ phom ra sao. Lấy gấp trong vòng 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%. Có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Áo lụa, áo tơ tằm cũng cần tay nghề riêng, xem bài giặt áo lụa, tơ tằm không hỏng.

Hỏi đáp nhanh

Áo len bị giãn dài có phục hồi lại như cũ được không?

Phục hồi được một phần, không phải lúc nào cũng về đúng như ban đầu. Len lông cừu còn đàn hồi nên nắn lại trên mặt phẳng khi vải còn ẩm thường lấy lại kha khá phom. Len acrylic bị kéo giãn thì gần như không co lại, vì sợi nhựa đã biến dạng. Áo sẽ gọn hơn rõ rệt so với lúc mới lấy ra, nhưng đừng kỳ vọng về đúng số đo cũ.

Vì sao treo móc áo len ướt lại làm áo dài ra?

Len ngấm nước có thể nặng gấp nhiều lần lúc khô. Khi treo móc, toàn bộ khối lượng nước đó dồn xuống, kéo thân áo và hai vai xuống theo. Sợi len lúc ướt lại mềm và trượt lên nhau dễ hơn, nên nó giữ luôn hình dáng bị kéo khi khô lại. Áo len ướt phải phơi nằm trên mặt phẳng, không treo móc, không vắt lên dây.

Áo len bị giãn cổ, giãn bo tay thì làm sao?

Làm ẩm riêng phần bo bằng nước ấm, bóp nhẹ cho nước thấm đều, rồi nắn bo nhỏ lại đúng kích thước mong muốn và để khô nằm. Với len lông cừu cách này ăn khá rõ. Với bo pha sợi thun đã đứt bên trong thì chỉ đỡ hơn chút, muốn gọn hẳn phải nhờ thợ may bóp lại đường bo.

Len acrylic và len lông cừu bị giãn có khác nhau không?

Khác nhiều. Sợi lông cừu có độ xoăn tự nhiên nên còn nhớ phom, làm ẩm rồi nắn lại thì hồi được đáng kể. Acrylic là sợi nhựa tổng hợp, biến dạng do sức kéo hoặc do nhiệt thì giữ luôn hình dạng mới, rất khó hồi. Len cotton nằm ở giữa, ít đàn hồi, nên với cotton thì phòng vẫn hơn chữa.

Áo len đắt tiền nên gửi tiệm giặt thế nào, giá bao nhiêu?

Áo cashmere, len merino, áo dệt kim mỏng hay áo có phom cầu kỳ nên gửi giặt khô theo chiếc thay vì giặt máy tại nhà. Tại Nhà Gọn, giặt khô tính theo từng món, ví dụ áo khoác 40.000đ đến 120.000đ tuỳ loại và độ dày, áo dạ ngắn 89.000đ, áo dạ dài 132.000đ. Áo có vết bẩn riêng thì tính thêm tẩy vết 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết. Bạn mang áo tới hoặc gọi 0943 386 369 để được xem và báo giá đúng món.