Cách xử lý quần áo cất tủ lâu ngày bị ố vàng

Đầu mùa nóng, bạn lôi thùng đồ hè từ nóc tủ xuống. Chiếc sơ mi trắng cất từ tháng mười năm ngoái, lúc gấp vào còn trắng tinh, giờ mở ra thì cổ áo ngả vàng, hai bên nách loang một quầng màu trà nhạt.

Câu hỏi đầu tiên luôn là: cất sạch rồi mà, sao lại thế?

Câu trả lời nằm ở chữ "sạch". Bài này giải thích vết vàng từ đâu ra, vì sao nó luôn xuất hiện ở cổ và nách trước, cách xử lý theo từng mức độ, và cách cất đồ để mùa sau lấy ra không phải thất vọng nữa.

Vết vàng đã nằm sẵn trong sợi từ lúc cất

Mỗi lần mặc, da tiết ra dầu và mồ hôi, thấm vào sợi vải. Một lần giặt thường gỡ được phần lớn, nhưng hay để sót lại một lượng rất nhỏ nằm sâu trong lõi sợi. Lượng này không màu, không mùi, nên nhìn vào ta vẫn thấy áo trắng tinh và yên tâm gấp cất.

Trong tủ, qua nhiều tháng, phần dầu còn sót tiếp xúc với không khí và bị oxy hoá dần. Quá trình này giống hệt chai dầu ăn để lâu ngả sang màu vàng sẫm. Không ai làm gì cả, thời gian tự làm.

Có ba thứ đẩy nhanh chuyện này:

• Cặn nước giặt, nước xả chưa xả kỹ. Lớp cặn mỏng bám trên sợi vừa giữ dầu lại, vừa tự nó cũng có thể ngả màu theo thời gian.
• Độ ẩm trong tủ. Khí hậu nồm ẩm làm mọi phản ứng trên vải diễn ra nhanh hơn, và kèm luôn nguy cơ mốc. Cách giữ tủ khô ráo có ở bài bảo quản quần áo trong tủ không ẩm mốc.
• Đồ chưa khô kiệt khi gấp. Đường may cổ áo, nẹp áo, cạp quần dày nên khô chậm hơn phần vải mỏng, và chút ẩm còn lại ở đó đủ để làm vàng nhanh hơn.

Vì sao cổ, nách và eo vàng trước

Đó là những chỗ tiếp xúc với da nhiều nhất và lâu nhất. Cổ áo cọ vào gáy cả ngày, nơi da tiết dầu nhiều. Nách là nơi ra mồ hôi nhiều, lại thêm cặn lăn khử mùi nếu bạn dùng. Cạp quần và vùng eo thì bị ép sát vào người.

Những vùng này cũng là nơi vải hay dày hơn, có đường may và lớp dựng, nên dầu và mồ hôi thấm sâu hơn, giặt ra khó hơn, và khô chậm hơn. Ba yếu tố cùng dồn vào một chỗ nên vết vàng xuất hiện ở đó trước hết.

Riêng vết vàng ở nách áo đang mặc hằng ngày, chưa cất lâu, thì cơ chế hơi khác và có bài riêng: tẩy ố vàng nách áo, cổ áo tại nhà.

Xử lý theo từng mức độ

Trước khi làm gì, hãy đọc nhãn giặt và thử trên một góc khuất, ví dụ mặt trong vạt áo. Len và lụa là sợi đạm, không dùng nước giặt enzyme mạnh hay bột tẩy cho chúng.

1. Vàng nhẹ, chỉ hơi ngả màu: giặt lại bằng nước ấm vừa phải trong mức nhãn cho phép, với nước giặt có enzyme. Trước khi giặt, nhỏ trực tiếp một chút nước giặt lên cổ và nách, xoa nhẹ, để mười lăm phút. Nhiều trường hợp chỉ cần vậy là về lại màu cũ, vì phần dầu chưa oxy hoá sâu.
2. Vàng vừa, thấy rõ quầng: ngâm trong nước ấm pha bột tẩy gốc oxy, liều và thời gian theo đúng hướng dẫn trên bao bì, thường vài tiếng. Bột tẩy oxy nhả ra oxy hoạt tính, phá vỡ các phân tử màu mà không gắt như clo. Ngâm xong giặt lại bình thường và xả kỹ.
3. Vàng đậm, loang rộng hoặc đã cứng vải: lặp lại bước ngâm một lần nữa có thể nhạt thêm. Nếu vẫn không đi thì dừng, đừng cố chà hoặc tăng liều, vì lúc đó sợi vải bị hại trước khi vết kịp đi.

Với áo trắng xỉn đều cả chiếc chứ không chỉ loang từng vùng, cách làm hơi khác, xem ở làm trắng áo trắng bị xỉn màu, ngả vàng.

Cất đồ đúng cách để năm sau không lặp lại

• Giặt lại trước khi cất, kể cả món chỉ mặc một lần. Món "mặc có một buổi, còn sạch" chính là món hay vàng nhất sau vài tháng.
• Xả thật kỹ. Nếu máy có tuỳ chọn xả thêm một lần thì dùng cho mẻ đồ sắp cất. Dùng nước giặt, nước xả đúng liều, đổ nhiều không làm đồ sạch hơn mà chỉ để lại nhiều cặn hơn.
• Phơi hoặc sấy khô kiệt rồi mới gấp. Sờ vào cổ áo, nẹp áo, cạp quần để chắc chắn đã khô hẳn.
• Không cất trong túi nilon kín. Túi nilon giữ hơi ẩm lại bên trong và không cho vải thở. Thay bằng túi vải, hộp vải có lỗ thoáng, hoặc đơn giản là một chiếc vỏ gối cotton sạch.
• Không đặt long não trực tiếp lên vải. Viên long não để sát vải lâu ngày có thể để lại vết và mùi rất khó bay. Hãy cho vào túi vải nhỏ, đặt ở góc tủ, cách xa đồ.
• Vài tháng mở tủ một lần, giũ đồ ra phơi gió một buổi. Việc này mất mười phút nhưng cứu được cả thùng đồ.

Đồ len, cashmere cất qua mùa hè cần thêm vài lưu ý về gấp và chống mối mọt, có ở bài bảo quản đồ len, cashmere qua mùa hè.

Khi nào nên mang ra tiệm

• Vết đã thử một hai lần ở nhà mà không nhạt. Phần dầu đã oxy hoá sâu cần xử lý có kiểm soát hơn.
• Đồ khó thay hoặc có giá trị: sơ mi công sở vải tốt, áo dài lụa, vest, đồ len.
• Vải không rõ thành phần hoặc nhãn giặt đã mất, bạn không chắc dùng được gì.
• Cả thùng đồ cất lâu cần giặt lại trước mùa mới mà nhà không đủ chỗ phơi.

Tẩy vết tại tiệm tính riêng theo mức độ, khoảng 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, và tiệm xem đồ rồi báo trước. Cần nói thật: vết vàng đã để nhiều năm hoặc đã từng bị tẩy clo thì khả năng về lại trắng như mới là thấp, tiệm thường chỉ làm nhạt được. Đồ giặt khô tính theo chiếc, ví dụ sơ mi 50.000 đến 60.000đ, áo dài trơn 80.000đ. Giặt sấy quần áo thường 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg, 22.000đ/kg từ 8kg, tiệm giặt riêng từng đơn và đếm món khi nhận, khi trả.

Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí.