Máy giặt rung lắc mạnh khi vắt — nguyên nhân và cách xử lý

Mười giờ tối, cả dãy nhà đã im. Máy giặt dưới bếp đang chạy ngoan lành thì đột nhiên phát ra tiếng ầm ầm như ai kéo tủ lạnh qua nền gạch, kèm tiếng va đập nhịp nhàng vào tường. Chạy xuống thì thấy cái máy đã xê khỏi chỗ cũ chừng một gang tay, chân trước nhấc lên hạ xuống theo mỗi vòng quay. Tắt máy, mở cửa ra, bên trong là một cục chăn mỏng cuốn tròn dồn hết về một phía lồng, phía đối diện trống trơn.

Chuyện này gặp gần như hằng tuần ở tiệm, và người ta thường nghĩ ngay tới hỏng máy. Thực tế phần lớn ca rung lắc lúc vắt là ba chuyện rất đời thường: đồ nằm lệch trong lồng, chân máy chưa cân, hoặc chỗ kê máy quá yếu. Bài này đi qua từng nhóm, kèm cách tự kiểm theo thứ tự, và nói rõ tới mốc nào thì nên dừng tay gọi thợ.

Vì sao chỉ vòng vắt mới rung, còn lúc giặt vẫn êm

Nhiều người thắc mắc đúng chỗ này: cùng một mẻ đồ, giai đoạn giặt máy chạy êm ru, sang vắt là ầm ĩ. Lý do nằm ở tốc độ quay. Lúc giặt, lồng chỉ đảo qua đảo lại rất chậm; khối đồ ướt dù nằm lệch cũng chỉ tạo ra lực nhỏ, thân máy và bộ giảm chấn nuốt gọn.

Sang vòng vắt, lồng quay nhanh lên nhiều lần để ép nước ra khỏi sợi vải. Lực ly tâm sinh ra tăng theo bình phương tốc độ — tốc độ gấp đôi thì lực lớn gấp bốn. Lúc này khối đồ dồn về một phía không còn là mớ quần áo nữa, nó thành một quả tạ lệch tâm, mỗi vòng quay lại đẩy thân máy về một hướng. Máy lắc, chân nhấc, và nếu sàn trơn thì cả cái máy đi bộ ra khỏi vị trí.

Ngoài chuyện ồn, rung lắc kéo dài còn để lại ba hậu quả: đồ bị ép chặt vào thành lồng nên hằn nếp nhăn sâu; các mối nối và ống nước bị giật liên tục nên dễ rò; và bộ giảm chấn mòn nhanh hơn tuổi thọ vốn có.

Nhóm nguyên nhân thứ nhất: đồ dồn một bên lồng

Đây là thủ phạm phổ biến nhất và cũng dễ sửa nhất. Mấy tình huống hay gặp:

• Giặt một món to chiếm trọn cả mẻ — một cái chăn mỏng, một tấm ga, một áo khoác dày. Món đó thấm nước, cuộn lại thành cục và nằm lì một phía.
• Vài món rất nặng lẫn với nhiều món rất nhẹ — hai cái quần jean giặt chung với một rổ áo phông mỏng. Jean ngậm nước nặng gấp mấy lần, dồn về đâu là lệch về đó.
• Đồ bị quấn vào nhau — dây áo, quai túi, dây rút quần thể thao buộc nhau thành một búi.
• Lồng quá đầy hoặc quá vơi — nhồi chật thì đồ không có chỗ tự dàn ra; giặt mỗi hai ba món thì không đủ khối lượng để cân lẫn nhau.
• Áo gối, vỏ chăn nuốt đồ nhỏ vào trong — cả mớ tất chui vào một vỏ gối, thành một cục nặng bất ngờ.

Cách chữa nằm ở khâu cho đồ vào máy chứ không nằm ở nút bấm. Trải đồ vòng quanh lồng thay vì thả một đống vào giữa. Trộn món to với món vừa để chúng cân nhau. Cài hết cúc, buộc dây rút, lộn trái vỏ chăn để đồ nhỏ không chui vào. Nếu máy đã báo lỗi lệch tải, mở cửa dàn lại đồ bằng tay rồi cho chạy lại vòng vắt, thường là hết. Cách chia mẻ và ước lượng khối lượng hợp lý có ở bài cách phân loại quần áo trước khi giặt.

Nhóm thứ hai: chân máy chưa cân

Máy giặt đứng trên bốn chân vặn được, và chỉ cần một chân hụt vài milimet là máy có điểm bập bênh. Ở tốc độ vắt, cái bập bênh nhỏ đó được khuếch đại thành cú nảy nghe rõ mồn một.

Chân máy lệch không phải lỗi lắp đặt ban đầu là chính, mà thường do thời gian: máy tự xê dịch sau mỗi lần rung, đai khoá chân lỏng dần, hoặc nhà mới lau nền rồi kê lại máy không đúng chỗ cũ. Cách kiểm và chỉnh, làm theo thứ tự sau và rút phích cắm điện, khoá vòi nước trước khi bắt đầu:

1. Lắc thử bốn góc nóc máy bằng tay. Góc nào bập bênh xuống là chân góc đó đang hụt.
2. Đặt một vật thẳng có bọt nước cân bằng lên nóc máy, đo theo chiều ngang rồi xoay chín mươi độ đo tiếp chiều kia.
3. Nới đai khoá ở chân bị hụt, vặn chân đó ra cho tới khi chạm sàn chắc, không còn khe.
4. Siết đai khoá lại. Bỏ qua bước này thì chân tự tụt về cũ sau vài mẻ.
5. Lắc lại bốn góc để xác nhận, rồi cắm điện chạy thử một mẻ nhỏ.

Cần nói rõ giới hạn: việc tự làm dừng ở phần chân và đai khoá bên ngoài. Không tháo vỏ máy, không tháo nắp lưng, không tự chạm vào lò xo treo lồng hay bộ giảm chấn bên trong. Phần đó vừa nặng vừa có điện, và tháo sai thì hỏng nặng hơn lúc chưa đụng vào.

Nhóm thứ ba: mặt sàn và chỗ kê máy

Chân đã cân mà máy vẫn nhảy thì nhìn xuống chỗ máy đang đứng. Mấy kiểu hay gặp trong nhà phố và nhà trọ ở Thanh Hoá:

• Sàn gỗ hoặc sàn gác lửng — mặt sàn đàn hồi, máy rung thì sàn rung theo, tạo cộng hưởng nghe như cả nhà rung.
• Gạch men trơn, nhất là chỗ hay ẩm — chân máy không bám, mỗi cú giật đẩy máy trượt đi một chút.
• Kê máy trên bục kê hoặc bệ gạch tự xây — bục hẹp hơn đế máy hoặc bục rỗng ruột thì rung sẽ khuếch đại lên.
• Máy kê sát tường hoặc kẹt giữa hai tủ — mỗi lần lắc là gõ vào tường, tiếng ồn nghe kinh khủng hơn mức rung thật.
• Còn nguyên bulông vận chuyển ở lưng máy — với máy mới mua, đây là nguyên nhân hàng đầu; bulông này khoá cứng lồng khi vận chuyển và bắt buộc phải tháo trước khi dùng, theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Hướng xử lý: chọn góc sàn cứng nhất trong nhà, ưu tiên sát chân tường chịu lực thay vì giữa sàn gác. Chừa khe hở vài centimet quanh máy để máy có chỗ nhúc nhích mà không gõ vào tường hay tủ. Với sàn trơn, dùng tấm lót chống trượt chuyên cho máy giặt để tăng ma sát, và kiểm tra lại độ cân sau khi lót vì tấm lót cũng làm thay đổi chiều cao.

Bốn phút tự kiểm theo đúng thứ tự

Khi máy vừa nhảy chồm, làm theo trình tự này sẽ nhanh ra nguyên nhân hơn là đoán mò:

1. Tắt máy, mở cửa, nhìn xem đồ có dồn hết một bên không. Có thì dàn đều rồi chạy lại vòng vắt.
2. Vẫn lắc thì rút điện, lắc thử bốn góc, chỉnh chân theo hướng dẫn ở trên.
3. Vẫn lắc thì chạy một vòng vắt với lồng trống để tách nguyên nhân trong hay ngoài.
4. Máy trống chạy êm thì xem lại chỗ kê: sàn có yếu không, có sát tường không, tấm lót có cần thay không.
5. Máy trống vẫn lắc, hoặc nghe tiếng kim loại va lạch cạch, thì dừng, rút điện và gọi thợ có chuyên môn.

Nhân tiện, một cái máy lâu không vệ sinh cũng góp phần: cặn nước giặt và xơ vải bám dày làm khối lượng phân bố lệch đi và làm lồng nặng thêm ở một vùng. Cách vệ sinh định kỳ có ở bài cách vệ sinh máy giặt tại nhà, còn chuyện chọn tốc độ vắt phù hợp cho từng nhóm đồ nằm ở bài cách chọn chế độ máy giặt cho từng loại đồ.

Mốc phải gọi thợ, và khi nào nên gửi tiệm

Có những dấu hiệu không nên tự xử lý tiếp, vì chúng nằm ở phần cơ khí bên trong:

• Tiếng kim loại va lạch cạch hoặc tiếng rít mỗi khi lồng quay nhanh.
• Lồng xệ hẳn xuống, kéo nhẹ thấy rơ nhiều hơn bình thường.
• Nước rỉ ra chân máy trong lúc vắt.
• Mùi khét, hoặc máy nóng bất thường ở phần lưng.
• Máy vẫn nhảy khỏi vị trí dù lồng gần như trống.
• Báo lỗi lệch tải lặp lại với mọi mẻ đồ, kể cả mẻ nhỏ đã dàn đều.

Trong lúc chờ thợ, rút điện và ngừng dùng máy để hỏng hóc không lan sang bộ phận khác. Còn khi vấn đề chỉ là máy nhà không kham nổi món to — chăn dày, ga cỡ lớn, đệm topper — thì gửi tiệm là đường vòng ngắn hơn: máy công nghiệp có lồng lớn và khung nặng nên món to không đủ sức làm lệch, lại sấy khô kiệt tận lõi.

Ở Nhà Gọn, giặt sấy chăn ga tính 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg và chăn lông vũ 55.000đ/kg. Giặt sấy quần áo theo cân là 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ. Nếu chỉ cần sấy khô vì đồ đã giặt ở nhà mà trời nồm, sấy riêng quần áo 22.000đ/kg và chăn ga 30.000đ/kg. Lấy ngay sau hai giờ cộng thêm hai mươi phần trăm, dịp lễ Tết cũng vậy.

Tóm lại: nghe máy nhảy chồm thì đừng vội nghĩ tới thợ. Mở cửa xem đồ nằm thế nào, lắc thử bốn góc, chạy một vòng trống. Ba việc ấy giải quyết phần lớn ca rung lắc, và chúng cũng cho bạn biết chính xác khi nào thì nên nhấc máy gọi người có nghề.