Cách xử lý quần áo ám mùi dầu mỡ nhà bếp

Cơm chiều xong xuôi, chị chủ nhà cởi cái áo phông vừa mặc đứng bếp ra, tiện tay đưa lên mũi ngửi thử rồi nhăn mặt. Không phải mùi cá rán còn thơm, cũng chẳng phải mùi hành phi — nó là thứ mùi ngai ngái, hơi khét, bám lì ở cổ áo và hai tay áo. Áo mới mặc đúng một buổi, đã cho vào máy giặt như mọi khi, phơi khô ngoài ban công rồi mà lúc gấp vào tủ vẫn thoáng thấy cái mùi ấy.

Chuyện này quen với hầu hết các gia đình: người nấu bữa chính cho cả nhà, chị em bán hàng ăn sáng, các bạn làm bếp quán cơm. Cái khó là mùi bếp không giống mùi mồ hôi — nó không đi theo một lượt giặt bình thường, và càng để lâu càng khó gỡ. Bài này nói rõ vì sao, rồi chỉ cách xử lý theo đúng thứ tự.

Mùi bếp bám vào áo bằng đường nào

Khi chảo nóng và dầu bắt đầu sôi, một phần dầu không nằm yên trong chảo mà bốc lên thành những hạt li ti trôi lơ lửng trong không khí bếp. Mắt thường không thấy, nhưng chúng có mặt khắp gian bếp — đó chính là lý do sau vài tháng, mặt tủ bếp và cánh cửa gần chỗ nấu sờ vào thấy hơi dính.

Người đứng bếp ở ngay giữa đám hạt dầu ấy. Chúng đậu xuống áo, len vào giữa các sợi vải rồi đọng lại thành một màng dầu cực mỏng phủ quanh sợi. Ban đầu màng này gần như không mùi. Nhưng để vài ngày, tiếp xúc với không khí, lớp dầu đó oxy hoá — tức là bị không khí làm biến chất — và sinh ra thứ mùi ôi khét đặc trưng mà ai cũng nhận ra ngay.

Đi kèm màng dầu còn có khói từ đồ nướng, hơi nước mắm, hơi gia vị và mùi thức ăn cháy. Những mùi này bám lên chính lớp dầu vừa nói, coi như dầu làm keo giữ mùi lại trên áo. Hiểu được cơ chế đó thì cách xử lý trở nên rõ ràng: muốn hết mùi thì phải lấy được màng dầu ra khỏi sợi vải, chứ đè thêm nước xả cho thơm chỉ là hoãn binh.

Vì sao giặt như thường lại không kéo được mùi ra

Rất nhiều người kể rằng đã giặt hai ba nước, đổ thêm nước xả, mà áo vẫn còn mùi. Thường là do bốn chỗ sau:

• Giặt nước lạnh. Dầu ở nhiệt độ thấp thì đặc và bám chặt. Nước lạnh gần như không làm mềm được nó, nên bột giặt hay nước giặt không có cơ hội tiếp cận và tách dầu ra. Chu trình giặt nhanh 30 phút bằng nước lạnh chủ yếu lấy đi bụi và mồ hôi.
• Nhồi chung cả mẻ đồ nhà. Cho áo mặc bếp vào giặt cùng đồ đi làm, đồ trẻ con, khăn mặt thì phần dầu tách ra được lại phân tán sang những món khác. Kết quả là áo bếp mùi nhạt bớt một chút, còn cả mẻ thì ai cũng thoang thoảng mùi bếp.
• Ủ kín trong giỏ đồ bẩn. Đây là lỗi hay gặp nhất. Cởi áo ra là nhồi thẳng vào giỏ có nắp, để đó hai ba ngày mới giặt. Trong không gian kín, ẩm và ấm, dầu ôi nhanh hơn hẳn còn vi khuẩn thì có bữa tiệc thật sự. Áo lấy ra đã mùi gấp mấy lần lúc mới cởi.
• Trông chờ vào nước xả. Nước xả không lấy dầu đi, nó chỉ phủ thêm một lớp mùi khác lên trên. Hai mùi trộn vào nhau thường tạo ra thứ mùi gắt còn khó chịu hơn mùi gốc. Tình huống này giống hệt điều xảy ra khi đồ đã có mùi mà cứ đổ thêm nước thơm, chúng tôi đã kể kỹ trong bài quần áo giặt xong vẫn hôi mùi.

Sáu bước xử lý một mẻ đồ mặc bếp

1. Treo riêng nơi thoáng ngay sau khi nấu. Cởi áo ra thì móc lên chỗ có gió, ngoài ban công hoặc cạnh cửa sổ, đừng nhồi vào giỏ đồ bẩn kín. Chỉ một việc nhỏ này thôi đã giữ cho mùi đứng yên ở mức lúc mới cởi thay vì đậm dần lên từng ngày.
2. Tách ra giặt riêng một mẻ. Đồ mặc bếp đi cùng nhau, không trộn với đồ đi làm hay đồ trẻ con. Nếu ít quá thì để dồn một hai ngày — nhưng vẫn treo thoáng, không ủ kín.
3. Ngâm trước 20 đến 30 phút. Chậu nước ấm vừa tay, pha nước giặt như bình thường, hoặc rắc thêm một ít baking soda. Bước ngâm này là bước quan trọng bậc nhất: nó cho chất tẩy đủ thời gian làm mềm và tách màng dầu, việc mà một vòng giặt nhanh không bao giờ làm nổi.
4. Bôi nước rửa chén vào vùng bẩn nhất. Ngực áo và mặt trước hai tay áo là chỗ hứng dầu nhiều nhất, thêm cổ áo nếu có mồ hôi. Nước rửa chén vốn sinh ra để đánh dầu mỡ nên rất hợp việc này. Lấy một lượng nhỏ, thoa nhẹ, để chừng mười phút rồi cho vào giặt. Với đồ tơ lụa, len, đồ in hình thì bỏ qua bước này.
5. Giặt nước ấm theo đúng mức nhãn cho phép. Lật nhãn ở gấu áo xem con số nhiệt độ cao nhất được ghi rồi giặt trong ngưỡng đó. Nóng hơn mức nhãn thì có thể co vải, phai màu, hỏng hình in. Nhãn cho tới đâu thì dùng tới đó, đừng tự nâng lên.
6. Thêm một lượt xả và phơi ngoài gió. Chạy thêm một chu trình xả để cuốn nốt phần dầu vừa tách ra. Khi mùi chưa đi hết hẳn, hãy phơi ngoài gió nắng thay vì cho vào máy sấy: hơi nóng của máy sấy có thể làm phần dầu còn sót cố định luôn vào sợi, lúc đó xử lý lại khó hơn nhiều.

Với tạp dề và đồ nghề của người làm hàng ăn — thứ dính dầu ở mức nặng hơn hẳn áo mặc bếp gia đình — cách làm có vài chỗ khác, xem thêm ở bài giặt tạp dề, đồ bếp dính dầu mỡ.

Mấy thói quen nhỏ khiến áo đỡ ám mùi hẳn

Xử lý sau khi ám mùi bao giờ cũng vất hơn là chặn từ đầu. Vài việc nhỏ, làm được ngay:

• Bật quạt hút hoặc mở cửa sổ trước khi bắc chảo lên. Bật trước vài phút và để chạy thêm mươi phút sau khi nấu xong, để hơi dầu theo gió ra ngoài thay vì quẩn trong bếp rồi đậu xuống áo.
• Mặc tạp dề, kể cả khi chỉ nấu bữa cơm nhà. Tạp dề hứng thay áo và giặt riêng dễ hơn nhiều. Nên có hai chiếc để thay đổi.
• Buộc tóc gọn, đội khăn nếu tóc dài. Tóc giữ mùi bếp rất tài, và mùi trên tóc lại truyền sang cổ áo suốt cả buổi tối.
• Thay áo ngay sau khi nấu. Càng mặc lâu sau bữa cơm, hơi ấm cơ thể và mồ hôi càng đẩy mùi vào sâu trong sợi.
• Đừng phơi hay treo quần áo trong bếp. Cái mắc áo treo tạm sau cánh cửa bếp là nơi đồ sạch âm thầm nhiễm mùi mà chủ nhà không hay.

Người quen hút thuốc trong bếp còn phải xử lý thêm một lớp mùi nữa chồng lên mùi dầu; cách gỡ lớp đó nằm ở bài khử mùi thuốc lá trên quần áo.

Nói thật về giới hạn: có trường hợp chỉ nhạt đi thôi

Chúng tôi không hứa mọi chiếc áo đều về được như mới. Ba trường hợp sau thường chỉ cải thiện chứ khó sạch hoàn toàn:

• Áo ám mùi nhiều tháng liền. Dầu đã oxy hoá và ăn vào lõi sợi, không còn nằm ở lớp ngoài nữa. Xử lý kỹ có thể làm mùi nhạt đi rõ, nhưng phần sâu bên trong thì rất khó lấy trọn.
• Áo đã qua máy sấy nóng nhiều lần khi còn dầu. Nhiệt cố định vết và mùi lại. Đây cũng là lý do bước phơi gió ở trên đáng để kiên nhẫn.
• Đồ mỏng, tơ lụa, len, đồ màu dễ phai. Không dùng được nước nóng hay chất tẩy mạnh, nên công cụ xử lý bị hạn chế ngay từ đầu.

Khi nào nên gửi Nhà Gọn?

Làm theo sáu bước ở trên là xử lý được phần lớn đồ mặc bếp trong nhà. Nên nhờ tiệm khi rơi vào mấy trường hợp này:

• Đồ đã ám mùi lâu, giặt tay vài lần không ăn thua. Máy giặt và máy sấy công nghiệp giữ được nhiệt và thời gian ổn định hơn máy gia đình, nên khả năng đánh dầu tốt hơn.
• Đồ đắt tiền hoặc chất liệu khó. Áo dài, vest, áo khoác dạ dính dầu bếp thì đừng thử nước nóng ở nhà. Giặt khô theo chiếc có bảng giá rõ: vest 89.000–119.000đ, áo dạ ngắn 89.000đ, áo dạ dài 132.000đ, sơ mi 50.000–60.000đ, áo dài trơn 80.000đ, quần Âu, kaki hay jeans 55.000đ.
• Có vết dầu đọng thành mảng. Phần tẩy vết tính riêng 30.000–200.000đ tuỳ loại vết và độ cũ, luôn báo trước khi làm.
• Cả mẻ đồ nhà hàng, quán ăn. Giặt sấy theo cân: dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên còn 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Cần lấy ngay sau 2 giờ thì phụ thu thêm 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%.

Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở 7:00–21:00 tất cả các ngày. Đồ được giặt riêng từng đơn trên máy công nghiệp, đếm món khi nhận và khi trả, giá niêm yết công khai. Có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Nhà nào gửi đều có thể dùng thẻ thành viên trả trước: Bạc nạp 500.000đ tặng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ tặng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ tặng thêm 20%.