Cách khử mùi khói than, mùi nướng bám quần áo

Chín giờ tối, cả nhà kéo nhau về sau chầu nướng ngoài phố. Bụng no, người mệt. Bạn cởi áo khoác, treo lên móc trong tủ, đóng cửa tủ rồi đi tắm.

Sáng hôm sau mở tủ lấy sơ mi đi làm. Cả ngăn tủ có mùi khói than — không nồng như tối qua, nhưng chua và ngai ngái, bám cả vào chiếc sơ mi vừa giặt hôm kia. Đến cơ quan ngồi họp, thỉnh thoảng vẫn ngửi thấy mùi thịt nướng quanh mình.

Chuyện này lặp lại đều đặn với những nhà hay ăn nướng, hay ngồi quán vỉa hè có bếp than. Và gần như ai cũng xử lý sai ngay từ động tác đầu tiên.

Mùi khói không phải mùi — nó là dầu

Chỗ hiểu nhầm nằm ngay đây. Ta quen nghĩ mùi là thứ bay lơ lửng trong không khí, đủ thời gian thì tự tan. Mùi khói than lại khác.

Khi mỡ thịt rơi xuống than đang cháy, nó bốc lên thành làn khói mang theo vô số hạt dầu rất mịn cùng các hợp chất bám dính sinh ra lúc cháy không hoàn toàn. Những hạt đó đậu xuống mặt vải, chui vào giữa các sợi và bám lại như một lớp phủ mỏng. Cứ gặp hơi ẩm hoặc hơi ấm từ người là chúng nhả mùi tiếp.

Hai hệ quả kéo theo:

• Xịt nước thơm không giải quyết được gì. Bạn chỉ phủ thêm một lớp mùi lên trên. Được chừng nửa tiếng thì mùi khói lấn lên, và cái bạn nhận về là một mùi hỗn hợp còn khó ngửi hơn.
• Mùi lây sang đồ sạch. Treo áo ám khói vào tủ kín, hạt dầu bay sang những món nằm cạnh. Đó là lý do sáng hôm sau cả ngăn tủ cùng có mùi.

Muốn hết mùi thì phải lấy phần dầu đó ra khỏi sợi vải. Cả bài này chỉ xoay quanh một việc ấy.

Mười lăm phút đầu khi về tới nhà

Đây là đoạn dễ làm nhất mà cũng hay bị bỏ qua nhất.

1. Đừng treo vào tủ, đừng ném vào giỏ đồ bẩn có nắp. Chỗ kín giữ mùi lại và phát tán sang đồ khác.
2. Mắc áo lên móc, treo ngoài ban công hoặc chỗ có gió lùa. Giũ mạnh vài cái cho sợi vải tơi ra.
3. Mở hết khoá kéo, lộn mặt trong ra ngoài, vì mặt trong tiếp xúc với người nên giữ mùi dai hơn.
4. Hong ít nhất vài tiếng, để qua đêm càng tốt. Phần bay hơi của mùi sẽ đi bớt trong lúc này.
5. Trời mưa hoặc mùa nồm thì treo trong phòng thoáng và bật quạt thổi ngang, đừng đóng kín cửa.
6. Đồ mặc sát người — áo phông, sơ mi — thì giặt luôn trong ngày, đừng để tới cuối tuần.

Hong gió không làm hết mùi, nó chỉ lấy đi phần dễ đi nhất và ngăn mùi lan sang đồ khác. Phần dầu bám sợi vẫn phải chờ nước và chất giặt.

Giặt sao cho tách được dầu

Vì là vết dầu nên cách giặt phải theo hướng cắt dầu, chứ không phải ngâm lâu cho thơm.

• Giặt riêng mẻ đồ ám khói, đừng trộn cùng khăn mặt hay đồ trẻ con.
• Bôi chút nước rửa chén hoặc nước giặt đậm đặc lên cổ áo, nách áo và vạt trước — mấy chỗ hứng khói nhiều — để ngấm mười lăm phút trước khi cho vào máy.
• Chọn nước ấm nếu nhãn cho phép. Nước lạnh khó kéo dầu ra; nhãn ghi giặt lạnh thì cứ theo nhãn, đừng phá vải để đổi lấy mùi.
• Dùng nước giặt có enzyme, đúng liều, đừng đổ gấp đôi. Bọt thừa bám lại trong sợi rồi thành mùi mới.
• Chọn chu trình có thêm một lần xả. Xả kỹ quan trọng hơn giặt lâu.
• Ngửi trước khi sấy. Còn mùi thì giặt lại vòng nữa — sấy nóng khi mùi chưa hết sẽ ép nó ở lại lâu hơn.

Nếu giặt xong mà vẫn còn mùi lạ không giống mùi khói, có khi vấn đề nằm ở lồng máy hoặc thói quen phơi chứ không ở món đồ — xem thêm bài quần áo giặt xong vẫn hôi mùi.

Giấm trắng và baking soda — dùng lúc nào

Hai thứ này giúp được, nhưng chỉ khi dùng đúng chỗ và đúng lượng.

• Giấm trắng: pha khoảng nửa bát vào chậu nước ngâm, hoặc đổ vào ngăn xả của máy giặt. Nó giúp trung hoà phần mùi có tính kiềm và làm sợi vải sạch cặn hơn. Đừng đổ trực tiếp lên vải khô, đừng dùng cho len và tơ tằm.
• Baking soda: rắc một lớp mỏng lên áo khô, để vài tiếng cho nó hút mùi rồi giũ và hút bụi sạch trước khi giặt. Cách này hợp với đồ dày, áo khoác, mũ vải.
• Đừng dùng chung hai thứ trong một lần. Trộn vào nhau chúng sủi bọt rồi trung hoà lẫn nhau, chẳng còn tác dụng rõ rệt. Cả hai đều là bước hỗ trợ, không thay được việc giặt.

Mùi thuốc lá bám áo cũng cùng một họ với mùi khói than, cách xử lý gần giống nhưng có vài điểm riêng, xem ở bài khử mùi thuốc lá trên quần áo.

Đồ không giặt ướt được thì làm sao

Áo khoác dạ, vest, áo da, mũ lưỡi trai cứng, túi vải — nhóm này không thể nhét máy giặt.

1. Hong gió lâu hơn: một tới hai ngày ở chỗ thoáng, trong bóng râm, lộn mặt trong ra.
2. Chải sạch bụi khói bằng bàn chải mềm hoặc lăn bụi, chải dọc thớ vải.
3. Bọc kín cùng túi baking soda trong một túi vải rộng, để qua đêm, sau đó giũ và hút bụi kỹ.
4. Xông hơi nhẹ: treo áo trong phòng tắm vừa dùng nước nóng xong, mười lăm phút, rồi mang ra chỗ thoáng cho khô. Không xịt nước trực tiếp lên da.
5. Áo da chỉ lau bề mặt bằng khăn ẩm vắt kiệt, sau đó để khô tự nhiên xa nguồn nhiệt.
6. Còn mùi sau tất cả thì mang đi giặt khô, đừng tự đổ dung dịch mạnh lên.

Nếu đồ vừa ám mùi vừa dính mỡ bắn từ vỉ nướng thì đó là hai việc khác nhau, phần dầu mỡ có cách riêng ở bài xử lý quần áo ám mùi dầu mỡ nhà bếp.

Những lỗi hay gặp

• Treo thẳng vào tủ khi về, để cả tủ cùng ám mùi.
• Xịt nước hoa lên áo rồi mặc đi làm, ra một mùi hỗn hợp nồng hơn.
• Sấy khô khi mùi chưa hết, nhiệt giữ dầu lại trong sợi.
• Đổ gấp đôi nước giặt cho chắc ăn, kết quả là bọt còn sót và sinh mùi mới.
• Ngâm cả mẻ chung với đồ sạch, mùi lây sang những món vốn không liên quan.
• Dùng nước nóng cho áo có nhãn giặt lạnh, mùi thì đỡ mà áo co và bạc màu.

Khi nào nên gửi tiệm

Làm tại nhà là đủ với áo phông, sơ mi, quần vải thường. Nên mang ra tiệm giặt là Thanh Hoá khi:

• Đã giặt hai vòng mà mùi vẫn còn, nhất là ở cổ và nách áo.
• Đồ thuộc nhóm giặt khô — vest, áo dạ, áo lông vũ, đồ có lớp lót dựng.
• Áo da hoặc đồ có chi tiết da, cần dung dịch và cách xử lý riêng.
• Cả nhà đi liên hoan về và có nguyên một mẻ đồ ám mùi cần làm gọn trong ngày.
• Ngoài mùi còn dính vết mỡ nướng đã khô thành mảng bóng.

Về giá: quần áo giặt sấy thường tính theo cân, dưới 8kg 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Đồ giặt khô theo chiếc có bảng riêng: áo khoác 40.000–120.000đ, vest 89.000–119.000đ, sơ mi 50.000–60.000đ, mũ 30.000–150.000đ. Áo da thuộc mục chăm sóc áo da 70.000–300.000đ tuỳ món và tình trạng. Có kèm vết mỡ thì mục tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết. Lấy ngay trong 2 giờ hoặc gửi dịp lễ Tết thì phụ thu 20%. Món không có trong bảng niêm yết thì tiệm không tự đặt giá — bạn gửi ảnh qua Zalo 0943 386 369 để được báo giá theo món trước khi làm.

Khi gửi, bạn nói rõ là đồ ám mùi khói để tiệm xếp riêng. Tiệm giặt riêng từng đơn bằng máy giặt sấy công nghiệp, đếm món khi nhận và khi trả, nên mẻ đồ ám mùi của bạn không nằm chung lồng với đồ khách khác. Địa chỉ 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Với đồ đã ám mùi nhiều mùa, tiệm nói trước rằng có thể phải làm hai lượt và mùi chỉ nhạt dần chứ khó sạch ngay lượt đầu.