Cách xử lý quần áo bị dính sơn nước, sơn tường khi sửa nhà

Cuối tuần rảnh, anh chồng quyết định lăn lại cái tường bếp đã ố vàng. Lăn được nửa buổi, xong việc, rửa tay, nhìn xuống thì ống quần jeans và vạt áo phông lấm tấm mấy chục chấm trắng. Chấm nào cũng bé bằng hạt gạo, nhưng nhiều, và rải đều từ đầu gối xuống. Anh tiện tay hất luôn cái áo vào máy giặt, bấm chế độ nước nóng cho chắc. Hôm sau lấy ra, mấy chục chấm trắng vẫn nguyên ở đó, mà giờ thì cứng như vảy, cạy không ra.

Chuyện hỏng ở chỗ bấm nút nước nóng. Bài này nói ba việc để lần sau bạn không mất cái áo: phân biệt loại sơn trước khi động tay vào, cách xử lý khi vết còn ướt, và làm gì khi vết đã khô cứng rồi.

Việc đầu tiên: bạn dính loại sơn nào

Nhiều người coi sơn là sơn, cứ thấy dính thì đổ nước tẩy vào. Nhưng có hai nhóm sơn hoàn toàn khác nhau, và cách xử lý của hai nhóm này gần như ngược nhau.

Sơn gốc nước là nhóm bạn hay gặp khi sửa nhà: sơn nước quét tường, sơn lót, sơn phủ nội thất, sơn acrylic, sơn vẽ của trẻ con. Đặc điểm nhận ra ngay là người thợ rửa dụng cụ bằng nước lã, và lúc sơn còn ướt nó tan trong nước. Nhóm này cứu được, với điều kiện xử lý sớm.

Sơn dầu và sơn xịt thì khác. Đây là sơn gốc dầu quét cửa sắt, cửa gỗ, và mấy bình sơn xịt dạng phun. Đặc điểm nhận ra là mùi hắc, và người thợ phải pha bằng dầu hoả hay xăng thơm chứ nước không rửa nổi. Nhóm này nước lã gần như vô tác dụng, bắt buộc phải dùng dung môi (chất làm tan sơn), và chính chỗ đó sinh ra rủi ro sẽ nói ở phần sau.

Dấu hiệu nhận biết	Sơn gốc nước	Sơn dầu, sơn xịt
Thợ rửa chổi, rửa cọ bằng gì	Nước lã	Dầu hoả, xăng thơm
Mùi	Nhẹ, gần như không hắc	Hắc, khó chịu, bám lâu
Lúc còn ướt	Tan trong nước lạnh	Nước lã không ăn thua
Xử lý chính	Gạt, thấm, xả nước lạnh	Dung môi, thử mép khuất trước
Tự làm ở nhà	Làm được nếu vết còn ướt	Rủi ro cao, nên đưa tiệm

Nếu không chắc mình dính loại nào, cứ mặc định là loại khó, đừng thí nghiệm trên áo. Nhìn lại vỏ thùng sơn ngoài công trường là biết ngay.

Nguyên tắc vàng: xử lý khi vết còn ƯỚT

Đây là chỗ quyết định thành bại, hơn tất cả các mẹo còn lại cộng lại. Sơn nước lúc còn ướt vẫn đang ở dạng hạt màu lơ lửng trong nước, chưa gắn vào đâu cả, nên xả nước là trôi. Nhưng khi nước bay hơi hết, các hạt nhựa trong sơn kết lại thành một lớp màng dẻo, và lớp màng đó ôm lấy từng sợi vải, len vào kẽ giữa các sợi rồi đóng rắn tại chỗ.

Lúc đó vết sơn không còn là vết bẩn nằm trên vải nữa, mà thành một miếng nhựa bám cơ học vào cấu trúc vải. Muốn lấy nó ra thì phải phá cái màng đó, mà phá màng thì thường kéo theo cả xơ vải. Đó là lý do vết sơn đã khô chỉ làm mờ được, chứ không hứa về như mới.

Nói cho dễ nhớ: vài phút đầu đáng giá hơn cả buổi chiều hôm sau. Thấy dính sơn thì dừng tay, xử lý ngay tại chỗ, đừng để đó rồi tối về mới tính.

Các bước xử lý vết sơn nước còn ướt

Làm theo thứ tự này, đừng đảo bước:

1. Bước một, gạt bớt lớp dày. Dùng cạnh thìa, mảnh bìa cứng hay sống dao cùn, gạt phần sơn còn nổi trên bề mặt. Gạt từ mép vết hướng vào giữa, đừng gạt từ giữa ra ngoài vì như thế là bạn đang bôi rộng vết ra.
2. Bước hai, thấm từ mặt trái. Lộn trái chỗ dính, đặt mặt phải úp xuống một xấp khăn giấy hoặc khăn vải trắng cũ. Rồi thấm nước vào mặt trái. Cách này đẩy sơn đi ngược ra khỏi sợi vải và rơi vào khăn bên dưới, thay vì ấn nó chui sâu thêm.
3. Bước ba, xả nước lạnh liên tục. Mở vòi nước lạnh, để nước chảy xuyên qua vết từ mặt trái. Cứ để chảy cho tới khi nước qua vải không còn đục. Đừng ngâm trong chậu, vì ngâm là để sơn trôi lại lên vùng vải sạch.
4. Bước bốn, vò nhẹ với nước giặt. Nhỏ một chút nước giặt lên vết, vò nhẹ bằng đầu ngón tay, để yên vài phút rồi xả lại bằng nước lạnh. Lặp lại hai ba lượt nếu vết còn.
5. Bước năm, nhìn kỹ trước khi sấy. Đưa áo ra chỗ sáng, nhìn cả hai mặt. Còn vệt là chưa được. Tuyệt đối không cho vào máy sấy khi vết chưa sạch.

Vì sao không dùng nước nóng và không chà mạnh

Hai sai lầm này phổ biến đến mức đáng nói riêng một mục.

Nước nóng. Phản xạ của nhiều người là bẩn thì dội nước nóng cho tan. Với dầu mỡ thì đúng, với sơn thì sai hẳn. Nhiệt đẩy nhanh quá trình khô và đóng rắn của màng sơn, nghĩa là bạn đang giúp vết bám chặt hơn. Máy sấy cũng thế: một vòng sấy nóng đủ để biến vết còn cứu được thành vết ở lại vĩnh viễn. Cho nên quy tắc là nước lạnh, và chưa sạch thì chưa sấy.

Chà mạnh. Lực chà làm hai việc cùng lúc, cả hai đều bất lợi. Nó đẩy sơn lan sang vùng vải còn sạch xung quanh, biến một chấm nhỏ thành một mảng nhoè. Và nó làm xơ bề mặt sợi, chỗ xơ đó sau này bắt sáng khác phần vải còn lại nên nhìn vẫn thấy dấu, dù màu đã đi. Thao tác đúng là thấm và vò nhẹ, không phải chà.

Vết sơn đã khô thì làm được tới đâu

Nói thẳng trước cho đỡ hy vọng hão: vết sơn nước đã khô cứng thường chỉ làm mờ, khó về như mới. Ai hứa với bạn điều ngược lại thì nên hỏi lại cho kỹ. Nhưng làm mờ đáng kể thì được, và cách làm là làm mềm rồi gỡ dần, chứ không phải cạy một phát.

1. Ngâm riêng chỗ dính trong nước ấm vừa tay pha chút nước giặt, khoảng mười lăm đến hai mươi phút. Nước ấm vừa ở đây là để làm mềm màng sơn đã khô, khác hẳn với nước nóng dội lên vết còn ướt ở phần trên.
2. Lấy ra, dùng bàn chải lông mềm, loại bàn chải đánh răng cũ là hợp, chải nhẹ theo một chiều. Mục tiêu là bong từng mảng nhỏ, không phải chà cho sạch trong một lượt.
3. Thấy màng sơn cứng lại thì ngâm tiếp rồi chải tiếp. Kiên nhẫn ba bốn lượt ăn đứt một lượt mạnh tay.
4. Khi không gỡ thêm được nữa thì dừng. Cố quá là rách vải hoặc bạc màu vải ngay chỗ đó, lúc ấy hỏng nặng hơn cả vết sơn.
5. Giặt lại bình thường, phơi khô tự nhiên rồi mới đánh giá kết quả. Vải ướt luôn trông sạch hơn vải khô, đừng vội mừng.

Kết quả thường gặp là vết mờ đi nhiều, đôi khi còn một vệt phấn mờ hoặc chỗ vải hơi khác màu. Với áo mặc ở nhà thì chấp nhận được, với áo đi làm thì tuỳ bạn.

Chuyện dung môi: đọc kỹ phần này trước khi mở nắp chai

Với sơn dầu và sơn xịt, nước lã không ăn thua nên nhiều người tính tới xăng thơm hoặc acetone (chất tẩy sơn móng tay). Có tác dụng, nhưng kèm rủi ro thật, nên nếu làm thì làm đúng:

• Dễ cháy. Xăng thơm và acetone bắt lửa rất nhanh. Không dùng gần bếp gas, gần ổ điện, gần nơi có người hút thuốc. Cũng đừng làm trong nhà tắm kín.
• Phải thoáng gió. Làm ngoài sân hoặc ban công, tránh hít hơi lâu. Đeo găng tay nếu có.
• Thử ở mép khuất trước. Chọn một chỗ không ai nhìn thấy, như đường gấu trong hay mặt trong túi áo. Chấm một giọt, đợi khô, xem vải có bạc màu, co lại hay biến chất không. Thử xong thấy ổn mới dám làm lên vết chính.
• Không trộn hoá chất. Đừng pha dung môi với thuốc tẩy, với nước javen hay với bất cứ chất tẩy rửa nào khác. Trộn hoá chất là việc nguy hiểm, không phải mẹo vặt.
• Đồ nào thì đừng tự làm. Vest, áo dạ, áo da, đồ có lớp phủ chống nước, đồ đắt tiền hay đồ kỷ niệm thì dừng lại. Chi phí tẩy ở tiệm rẻ hơn cái áo hỏng.

Vải mỏng và vải tổng hợp: nhẹ tay hơn nữa

Không phải vải nào cũng chịu được cùng một kiểu xử lý.

Vải mỏng như voan, lụa, chiffon, cotton mỏng thì sợi nhỏ và thưa, chỉ cần chải hơi mạnh là xô sợi, rút sợi hoặc thủng. Với nhóm này, bỏ hẳn bước chải, chỉ thấm và xả nước lạnh. Chưa đi thì mang ra tiệm, đừng cố.

Vải tổng hợp như polyester, nylon, đồ thể thao co giãn thì sợi làm từ nhựa, mà dung môi cũng là chất ăn nhựa. Acetone có thể làm sợi nhân tạo mềm nhũn, dính bết hoặc thủng lỗ nhỏ, và hỏng kiểu đó thì không sửa lại được. Đồ nhóm này gần như không nên đụng tới dung môi tại nhà.

Đồ nhiều màu hoặc màu đậm thì ngoài chuyện vết sơn còn chuyện phai màu: chỗ bị xử lý mạnh dễ nhạt hơn xung quanh, nhìn lại thành hai vết thay vì một. Nguyên tắc chung cho đồ dễ ra màu có trong bài giặt quần áo không phai màu.

Khi nào nên mang ra tiệm tẩy vết

Có mấy trường hợp nên đưa cho tiệm thay vì tự xoay:

• Vết đã khô nhiều ngày và nằm ở chỗ ai cũng nhìn thấy, như ngực áo hay đùi quần.
• Món đồ đắt hoặc khó thay: vest, áo dạ, áo da, áo dài, váy dự tiệc.
• Bạn không chắc đó là sơn gì, hoặc đã trót đổ vài thứ lên vết rồi.
• Vết to, loang rộng, hoặc dính nhiều món trong một lần.
• Vải mỏng, vải tổng hợp, đồ trẻ con, đồ có chi tiết trang trí.

Ở Nhà Gọn Laundry, tẩy vết tính 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết. Khoảng cách giữa hai đầu là do vết to nhỏ khác nhau, loại vải khác nhau và công xử lý khác nhau, chứ không phải đưa giá cho có.

Tình huống	Dịch vụ dùng đến	Giá
Vài chấm sơn trên áo phông, quần kaki	Tẩy vết, rồi giặt sấy theo cân	Tẩy vết 30.000–200.000đ tuỳ vết
Cả mẻ đồ mặc đi công trình	Giặt sấy quần áo theo cân	Dưới 8kg 28.000đ/kg · từ 8kg 22.000đ/kg
Quần Âu, kaki, jeans dính sơn	Giặt khô theo chiếc	55.000đ/chiếc
Sơ mi dính sơn	Giặt khô theo chiếc	50.000–60.000đ/chiếc
Áo khoác, áo dạ dính sơn	Giặt khô theo chiếc	Áo khoác 40.000–120.000đ · áo dạ ngắn 89.000đ

Đơn tối thiểu là 30.000đ. Cần lấy gấp thì có lấy ngay sau 2 giờ, phụ thu thêm 20%; dịp lễ và Tết cũng phụ thu 20%. Xem đầy đủ ở bảng giá. Cách xử lý các vết bẩn lâu ngày khác, kiểu ố mốc do cất tủ ẩm, nằm ở bài tẩy vết ố mốc trên quần áo.

Khi gửi đồ, nói rõ ba thông tin thì tiệm xử lý trúng hơn hẳn: sơn gì (sơn tường hay sơn dầu), dính hôm nào, và bạn đã đổ gì lên vết chưa. Thông tin cuối quan trọng nhất trong ba cái, vì nó quyết định những gì còn làm được.

Hỏi đáp nhanh

Quần áo dính sơn tường còn ướt thì xử lý thế nào?

Làm ngay tại chỗ, đừng đợi về nhà. Dùng cạnh thìa hoặc bìa cứng gạt bớt lớp sơn dày trên bề mặt vải, gạt từ mép vết vào giữa. Lộn trái chỗ dính, đặt mặt phải úp xuống một xấp khăn giấy, rồi thấm từ mặt trái để sơn đi ngược ra ngoài thay vì chui sâu thêm vào sợi. Sau đó xả nước lạnh chảy liên tục từ mặt trái cho tới khi nước chảy qua không còn đục. Cuối cùng vò nhẹ với một chút nước giặt rồi xả lại, và kiểm tra vết trước khi cho vào máy sấy.

Vết sơn tường đã khô cứng có tẩy sạch được không?

Nói thật là khó về như mới. Sơn nước khi khô tạo thành một màng nhựa bám cơ học vào sợi vải, gỡ màng đó ra thì thường kéo theo cả xơ vải và một phần phẩm màu của vải. Việc làm được là làm mềm màng sơn bằng cách ngâm nước ấm vừa tay pha chút nước giặt khoảng mười lăm tới hai mươi phút, rồi dùng bàn chải lông mềm chải nhẹ theo một chiều, gỡ dần từng lớp và ngâm lại nếu cần. Kết quả thường là vết mờ đi nhiều, có thể còn vệt phấn mờ hoặc chỗ vải hơi bạc màu.

Có nên dùng xăng thơm hay acetone để tẩy sơn trên quần áo không?

Chỉ cân nhắc với sơn dầu và sơn xịt, và phải hết sức cẩn thận. Những dung môi này dễ cháy, nên tuyệt đối không dùng gần bếp, gần ổ điện, gần chỗ hút thuốc, và phải làm nơi thoáng gió, tránh hít lâu. Luôn thử trước vào một mép khuất của áo như đường gấu trong hay mặt trong túi, đợi khô rồi xem vải có bạc màu hay biến chất không. Không trộn dung môi với thuốc tẩy hay bất kỳ hoá chất nào khác. Với đồ mỏng, đồ có lớp phủ hoặc đồ đắt tiền thì đừng tự làm, mang ra tiệm.

Vì sao không được dội nước nóng lên vết sơn?

Nước nóng đẩy nhanh quá trình khô và đóng rắn của màng sơn, biến vết đang mềm thành vết bám chặt vào sợi. Máy sấy cũng vậy, hơi nóng làm vết ăn chết vào vải và sau đó rất khó gỡ. Vì lý do đó, quy tắc là xả nước lạnh, và không cho món đồ vào sấy chừng nào vết chưa xử lý xong. Chà mạnh cũng nên tránh vì lực chà đẩy sơn loang rộng ra vùng vải còn sạch và làm xơ bề mặt.

Tiệm giặt tẩy vết sơn giá bao nhiêu, ở Thanh Hoá gửi thế nào?

Dịch vụ tẩy vết ở Nhà Gọn Laundry tính 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, vì vết to nhỏ và loại vải khác nhau thì công xử lý khác nhau. Bạn mang đồ tới 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, tiệm mở 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày, hoặc nhắn Zalo 0943 386 369 gửi ảnh vết để hỏi trước. Có nhận lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường nên gọi hỏi phí trước khi chốt lịch. Nhớ nói rõ là sơn gì và dính hôm nào.