Giặt đồ bảo hộ cho công nhân xây dựng, đội thi công tại Thanh Hoá

Năm rưỡi chiều, tổ thi công rời công trình về khu lán. Anh thợ cởi bộ đồ ra, cầm hai vai giũ mạnh một cái ngoài sân. Một đám bụi trắng bốc lên mù mịt, bay sang cả chỗ mấy anh em đang ngồi ăn cơm. Bộ đồ vẫn cứng đơ, chỗ đầu gối và ống tay đóng thành mảng, gập lại nghe rôm rốp.

Cách xử lý quen thuộc là ném cả bộ vào chậu, đổ thật nhiều bột giặt, ngâm qua đêm cho nó mềm ra. Sáng hôm sau vớt lên thì nước trong chậu đục như nước vôi, còn bộ đồ thì mềm hơn chút nhưng vẫn ngả xám, giặt tiếp mấy nước vẫn không khác đi mấy. Được vài tháng thì vải mỏng hẳn, sờ vào thấy xơ, có chỗ rách toạc khi chỉ mới kéo nhẹ.

Bài này viết cho nhà thầu và người quản đội: vì sao bụi xi măng phá vải theo cách khác hẳn bụi thường, thứ tự xử lý đúng, và cách tổ chức việc giặt cho cả tổ để không ai phải mang đồ về phòng trọ.

Ba loại bẩn chồng lên nhau trên một bộ đồ

Đồ công trình hiếm khi chỉ dính một thứ. Thường là ba nhóm nằm chồng lên nhau, và mỗi nhóm đòi một cách xử lý khác nhau.

• Bụi xi măng. Đây là nhóm nguy hiểm nhất cho vải mà ít ai để ý. Xi măng gặp nước tạo môi trường kiềm mạnh. Sợi cotton và nhất là sợi len rất kỵ kiềm: nó làm sợi yếu đi, mất độ đàn hồi, và đó chính là lý do bộ đồ mặc vài tháng thì xơ ra rồi rách ở chỗ ít ngờ nhất. Bụi xi măng để càng lâu trên vải ẩm thì phá càng nhiều.
• Vữa và bê tông đã khô. Nhóm này không phải bẩn nữa mà đã thành một khối cứng bám cơ học vào sợi, giống như bê tông đổ vào lưới thép. Bột giặt không có tác dụng gì với nó. Cách xử lý vữa và vôi bám cứng có ở bài tẩy vết vôi vữa, xi măng trên quần áo.
• Dầu mỡ máy móc. Từ máy trộn, máy cắt, giàn giáo. Nhóm này gốc dầu nên không tan trong nước, phải xử lý riêng bằng chất tẩy dầu trước.

Ba nhóm này chồng nhau nghĩa là đổ thêm bột giặt không giải quyết được gì, vì bột giặt chỉ ăn được vào nhóm bẩn thường.

Giũ khô trước khi ngâm: bước quan trọng nhất và hay bị bỏ nhất

Đây là chỗ đáng nói kỹ, vì làm sai ở bước này thì mọi bước sau đều thành vô ích.

Bụi xi măng khi còn khô chỉ là hạt rời nằm giữa các sợi vải, giũ mạnh là ra được phần lớn. Nhưng khi gặp nước, nó bắt đầu phản ứng và đóng rắn ngay trong lòng sợi. Lúc đó cái nằm giữa sợi vải không còn là bụi mà là những hạt vữa tí hon đã cứng lại, và không có cách nào lấy chúng ra mà không phá luôn sợi vải.

Nên thứ tự bắt buộc là:

1. Giũ và đập khô ngoài trời, khi đồ còn khô hoàn toàn. Giũ ở nơi thoáng, cuối hướng gió, tránh chỗ có người đang ăn uống. Bụi xi măng hít vào không tốt cho đường hô hấp nên nếu bụi nhiều thì đeo khẩu trang.
2. Cạo phần vữa cục bằng vật cùn khi vữa còn khô và giòn. Đừng làm ướt rồi mới cạo.
3. Ngâm nước mát trước, không ngâm nước nóng. Nước nóng làm phản ứng nhanh hơn và cũng làm vết dầu mỡ dàn rộng.
4. Rồi mới giặt. Tách hẳn khỏi mọi loại đồ khác.

Riêng chuyện không dồn đồ ẩm dính xi măng trong bao kín qua đêm đã giữ được tuổi thọ cho bộ đồ hơn bất cứ loại bột giặt nào. Đồ ướt cộng xi măng trong túi kín là điều kiện tệ nhất có thể.

Ủng, giày bảo hộ và đồ đi kèm

Bộ đồ chỉ là một phần. Đội thi công còn ủng, giày bảo hộ, găng tay vải, khẩu trang vải và mũ vải lót trong mũ cứng. Nhóm này bẩn nặng, ẩm liên tục và là nguồn mùi chính ở khu lán, nhưng lại hay bị bỏ quên vì không ai nghĩ tới việc giặt chúng.

Găng tay vải và mũ lót thì giặt được cùng lô. Ủng và giày bảo hộ là món riêng, cần xử lý khác, xem bài vệ sinh ủng, giày bảo hộ lao động.

Gom giặt theo tổ đội thay vì để ai nấy tự lo

Ở nhiều công trình, thợ mang đồ về phòng trọ tự giặt. Việc đó tạo ra mấy chuyện: bụi xi măng giũ ngay trong khu trọ ảnh hưởng hàng xóm, máy giặt chung của nhà trọ hỏng nhanh vì cặn vữa lắng trong lồng, và thợ thì mệt sau ca nên giặt cho có.

Gom theo tổ thì gọn hơn hẳn:

• Đặt thùng gom ngay tại lán, thùng hở cho thoáng, chia hai ngăn: đồ dính vữa xi măng và đồ dính dầu mỡ. Đồ ẩm không bỏ vào bao kín.
• Mỗi thợ hai bộ luân phiên. Đây là điều kiện cần, vì một bộ thì kiểu gì cũng có ngày phải mặc lại đồ chưa khô.
• Đánh dấu đồ theo người hoặc theo tổ để trả đúng, vì cả đội thường cùng cỡ và cùng màu. Cách làm ở bài giặt đồ bảo hộ, đồng phục công nhân.
• Chốt lịch lấy giao sau giờ tan ca tại lán trại, để thợ không phải mang đồ đi đâu. Với đội làm ca kéo dài thì khung tối muộn tiện hơn, tiệm mở tới 21:00.

Chi phí và điều nên nói thẳng

Đồ công trình tính theo cân vì gom lô mới kinh tế: 22.000đ/kg cho đơn từ 8kg trở lên, 28.000đ/kg cho đơn dưới 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Một tổ mười người gom theo tuần thì vượt mốc 8kg rất xa, nên đơn định kỳ hằng tuần là cách gọn nhất. Vết vữa bám cứng hoặc vết dầu ăn lâu tính riêng theo mức độ, khoảng 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, tiệm xem đồ rồi báo trước. Cần lấy gấp trong 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết bảy ngày trước và sau cũng phụ thu 20%.

Điều cần nói thẳng: đồ đã bị xi măng ăn sợi thì không phục hồi được. Giặt sạch được bụi và vữa còn bám, làm vải mềm lại và hết mùi, nhưng chỗ sợi đã yếu thì vẫn yếu và sẽ rách sớm. Vì vậy việc giặt đúng cách ngay từ những tuần đầu đáng giá hơn nhiều so với việc cố cứu một bộ đồ đã hỏng. Với nhà thầu, đó là bài toán chi phí thay đồ hằng quý chứ không chỉ là chuyện sạch bẩn.

Nhà Gọn giặt riêng từng đơn, đếm món khi nhận và khi trả nên lô của đội không lẫn với đồ đơn vị khác. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí.