Giặt là cho cửa hàng tạp hoá, siêu thị mini tại Thanh Hoá

Chín giờ tối, khách vãn, chị chủ cửa hàng ngồi kiểm hàng thì thấy một cái áo đồng phục vắt trên ghế trong kho. Không rõ của ai, mà cũng không rõ nó nằm đó từ hôm nào. Bên cạnh là hai cái tạp dề, một cái còn dính vệt nước mắm, cái kia thì mùi đã tự giới thiệu.

Cửa hàng có sáu người, mỗi người hai bộ. Tính ra mười hai cái áo, nhưng chưa bao giờ đếm đủ mười hai. Có bạn mang về nhà giặt rồi để quên, có bạn giặt xong phơi ba ngày chưa khô, có bạn hôm nghỉ thì áo cũng nghỉ theo. Tuần nào cũng lặp lại một câu hỏi cũ: hôm nay ai mặc áo của ai.

Đây là chuyện nhỏ nhưng ăn vào hình ảnh cửa hàng. Khách bước vào thấy sáu người mặc sáu sắc áo hơi lệch nhau, cái bạc cái còn tươi, thì cảm giác về sự tươm tất giảm đi mà chẳng ai nói ra. Bài này nói ba việc: cửa hàng bán lẻ thật ra có bao nhiêu nhóm đồ vải phải giặt, vì sao để mỗi người tự giặt là hỏng cả bộ đồng phục, và cách gom giặt tập trung sao cho gọn mà không tốn thêm công quản lý.

Cửa hàng có bốn nhóm đồ vải, không phải chỉ mỗi cái áo

Hỏi chủ cửa hàng "đồ vải của mình gồm những gì", đa số trả lời "áo đồng phục thôi". Đếm kỹ thì thường ra bốn nhóm, và ba nhóm còn lại mới là nhóm bẩn nhanh nhất.

• Áo đồng phục nhân viên. Bẩn chủ yếu ở cổ, nách và cửa tay. Đây là nhóm quyết định hình ảnh cửa hàng vì khách nhìn thấy suốt.
• Tạp dề. Bẩn nặng hơn áo nhiều lần, nhất là ở quầy thực phẩm tươi, quầy chia gạo hay chỗ đóng gói. Vết dầu ăn, nước mắm, nước tương và bụi bột đều tập trung vào đây. Tạp dề cũng là món hay bị giặt chung với áo, và đó là lý do áo dính vết mờ khó hiểu.
• Khăn lau kệ, khăn lau tủ mát, khăn lau tay. Nhóm bị giặt qua loa nhiều nhất. Khăn đã lên mùi thì lau tới đâu để mùi tới đó.
• Thảm chùi chân ở cửa ra vào. Món bị quên triệt để, ăn toàn bộ bùn đất, cát và nước mưa khách mang vào rồi nằm nguyên đó hàng tháng.

Bốn nhóm này bẩn theo bốn kiểu khác nhau nên không thể xử lý chung một cách. Nếu đang muốn chuẩn hoá riêng phần áo, có bài nói kỹ hơn về giặt đồng phục công ty theo nhóm nhân sự và chất liệu.

Vì sao để nhân viên tự giặt thì sau ba tháng sáu áo thành sáu màu

Chuyện này không phải do nhân viên cẩu thả. Nó là kết quả rất tự nhiên của việc cùng một loại vải đi qua sáu quy trình khác nhau.

Thứ nhất là chất giặt. Nhiều loại bột giặt phổ thông có chất tẩy trắng quang học, tức chất bám lên sợi để phản chiếu ánh sáng cho vải nhìn sáng hơn. Trên áo trắng thì hợp, trên áo màu nó làm màu nhạt và ngả sang tông lạnh. Nhà nào tiện tay đổ thêm nước tẩy cho nhanh sạch cổ áo thì màu xuống nhanh hơn nữa, mà lại loang chứ không đều.

Thứ hai là nắng. Áo màu phơi thẳng nắng trưa vài tháng bạc thấy rõ so với áo phơi chỗ râm có gió, riêng nhóm đỏ, cam và xanh dương đậm xuống màu nhanh hơn hẳn nhóm trung tính.

Thứ ba là phom. Đây mới là chỗ hỏng khó cứu. Vắt kiệt ở tốc độ cao rồi treo móc lúc áo còn sũng nước làm hai bên vai bị kéo giãn, mặc vài tuần là vai áo bè ra. Áo thun cổ bẻ còn thêm chuyện cổ áo bị kéo lúc phơi, cổ giãn ra rồi thì là ủi cũng không về được như cũ.

Cộng ba thứ đó lại, sau một quý là sáu chiếc áo cùng đợt đứng cạnh nhau thấy chênh. Muốn sáu áo giống nhau ở tháng thứ sáu thì sáu áo phải đi qua cùng một quy trình: cùng chất giặt, cùng nhiệt độ, cùng cách làm khô. Đó là lý do thật sự để gom giặt tập trung, chứ không phải để tiết kiệm vài chục nghìn.

Gom giặt tập trung: cách làm cho khỏi lẫn đồ

Nỗi lo lớn nhất khi gom là lẫn đồ và mất đồ. Xử lý được bằng vài quy ước rất đơn giản, làm một lần rồi chạy mãi.

1. Đánh dấu theo người, làm một lần cho cả năm. Dùng bút vải bền màu ghi hai chữ cái đầu tên nhân viên vào mặt trong gấu áo hoặc mặt trong cổ. Không dùng bút bi thường vì bay sau vài lần giặt, cũng không ghi ra mặt ngoài. Nhân viên mới thì đánh dấu ngay hôm nhận áo.
2. Đặt một giỏ lưới trong kho làm điểm bỏ đồ bẩn. Giỏ lưới hoặc giỏ nhựa có lỗ thoáng, đừng dùng thùng kín hay túi nilon buộc chặt: đồ ẩm nằm trong túi kín một đêm là đủ lên mùi chua.
3. Tách tạp dề và khăn lau ra giỏ riêng. Tạp dề dính dầu ăn và nước chấm, giặt chung sẽ nhả một phần dầu vào nước giặt rồi bám sang áo thành vệt xám nhạt. Khăn lau kệ và lau tủ mát thì mang theo cả bụi lẫn vi khuẩn, không nên nằm chung với đồ mặc trên người.
4. Chốt lịch cố định trong tuần. Ví dụ sáng thứ Ba và sáng thứ Sáu. Lịch cố định làm nhân viên không phải nhớ, chủ không phải nhắc, và luôn có một bộ sạch trong tủ.
5. Ghi số lượng khi giao và đếm lại khi nhận. Một tờ giấy dán trong kho, ghi ngày và số món. Mất ba mươi giây mà chấm dứt hẳn tranh cãi kiểu "hình như thiếu một cái".

Với cửa hàng có quầy pha chế hoặc góc cà phê mang đi kèm theo, cách chia nhóm đồ và nhịp gom gần giống mô hình quán, tham khảo thêm bài giặt là cho quán cà phê, trà sữa tại Thanh Hoá.

Thảm cửa và khăn lau: hai món cần lịch riêng

Hai nhóm này không đi theo nhịp của áo đồng phục, vì chúng bẩn theo thời tiết chứ không theo ca làm.

Thảm chùi chân là cái bẫy âm thầm. Nó giữ bùn đất, cát và nước mưa khách mang vào, mà phần bẩn nhất nằm ở lớp đáy nơi mắt không nhìn thấy. Thảm ẩm liên tục sinh mùi mốc toả ngay ở cửa ra vào, đúng chỗ khách hình thành ấn tượng đầu tiên. Nhịp nên làm: mùa khô mỗi tháng một lần, mùa mưa hai đến ba tuần một lần, cộng thêm mỗi tuần dựng thảm phơi nắng nửa buổi cho khô hẳn lớp đáy. Cách xử lý từng loại thảm có ở bài giặt thảm tại Thanh Hoá.

Khăn lau thì ngược lại, cần nhịp dày: mỗi ngày hoặc ít nhất cách ngày. Khăn ẩm gấp để qua đêm là sáng hôm sau đã có mùi, mà khăn có mùi thì lau tới đâu để mùi tới đó. Nên sắm gấp đôi số khăn đang dùng. Một điều hay bị bỏ qua: đừng dùng nước xả vải cho khăn lau, lớp phủ mềm ấy làm khăn giảm hút nước và để lại vệt trên kính tủ mát.

Tính tiền thế nào và chốt lịch lấy giao ra sao

Phần lớn đồ của cửa hàng bán lẻ tính theo cân, nên con số dễ ước trước. Giặt sấy quần áo thường dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên còn 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Một cửa hàng sáu người gom hai lần mỗi tuần thường vượt mốc 8kg mỗi lần, tức là rơi vào mức giá theo cân thấp hơn. Đây là lý do gom cả cửa hàng vào một đơn có lợi hơn để từng người gửi lẻ.

Thảm mềm tính 40.000 đến 45.000đ/kg, thảm cứng tính theo diện tích 149.000đ/m². Vết cứng đầu cần tẩy riêng tính từ 30.000 đến 200.000đ tuỳ vết và tuỳ chất liệu, nên gửi ảnh trước qua Zalo để tiệm nói rõ làm được tới đâu. Cần lấy gấp trong 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%.

Về giờ giấc, nên chốt khung lấy và giao ngoài giờ đông khách: với tạp hoá và siêu thị mini, hai khung dễ chịu nhất thường là 8 đến 9 giờ sáng lúc vừa mở cửa, và 2 đến 4 giờ chiều lúc trũng giữa hai đợt khách. Tránh khung 11 giờ trưa và 5 đến 7 giờ tối. Tiệm mở cửa 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí trước.

Cửa hàng gửi đều hằng tuần thì nên dùng thẻ thành viên trả trước cho gọn sổ sách, trừ dần vào số dư thay vì thanh toán lắt nhắt: nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, nạp 1.000.000đ được 1.150.000đ, nạp 2.000.000đ được 2.400.000đ, dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.

Nói thẳng phần không cứu được: áo đã bạc màu do phơi nắng lâu ngày thì không nhuộm lại được như mới, vai áo đã giãn do treo móc lúc ướt thì là ủi cũng chỉ đỡ chứ không hết, và vết dầu ăn trên tạp dề đã qua máy sấy khi chưa sạch thường chỉ nhạt đi. Gom giặt tập trung giữ cho lô áo tiếp theo không đi vào vết cũ, chứ không hồi phục được lô đã hỏng. Nếu bộ đồng phục hiện tại đã chênh nhau rõ, cách thực tế là thay lô mới rồi áp quy trình chung ngay từ đầu.