Giặt là cho gara ô tô, tiệm sửa xe máy tại Thanh Hoá

Bảy giờ tối, xưởng đóng cửa. Năm anh em thợ cởi bộ đồ bảo hộ ra, vắt lên cái sào sau nhà kho. Áo nào cũng có một mảng đen loang từ ngực xuống bụng, chỗ tì vào thành xe cả ngày. Ống tay thì lấm tấm chấm nhỏ, dầu văng ra lúc tháo lọc.

Chủ xưởng phát cho mỗi người hai bộ, bảo mang về nhà tự giặt. Được vài tuần thì có anh nói vợ kêu: giặt xong mẻ đồ ấy, mẻ quần áo sau của cả nhà lên chấm xám, cái khăn mặt trắng thì ngả màu bùn. Từ đó ai cũng giặt tay ngoài sân, vò qua loa cho có, mà bộ đồ thì cứ đen dần đều, tháng thứ ba nhìn như chưa từng giặt.

Bài này viết cho người đứng xưởng: vì sao dầu nhớt không phải loại bẩn mà bột giặt thường xử lý được, nhóm đồ vải nào trong gara đang bị bỏ quên, và cách gom việc giặt về một mối để thợ khỏi mang phiền về nhà.

Dầu nhớt không tan trong nước, đó là toàn bộ vấn đề

Bột giặt hoạt động được là nhờ chất hoạt động bề mặt: một đầu bám vào dầu, một đầu bám vào nước, kéo hạt bẩn tách khỏi sợi rồi trôi đi. Với vết bẩn thường thì cơ chế đó đủ. Với dầu khoáng như nhớt động cơ, dầu hộp số, mỡ bò thì không, vì ba lý do cộng lại.

• Nó đặc và bám sâu. Nhớt đã chạy trong máy còn lẫn bồ hóng và mạt kim loại cực mịn. Cái làm áo đen không phải bản thân dầu mà là đám hạt li ti đó, và dầu đóng vai trò keo giữ chúng nằm lại trong lòng sợi vải.
• Nước lạnh không làm nó loãng ra. Giặt nước mát thì dầu vẫn quánh, chất tẩy không len vào nổi. Nên với nhóm đồ này, nước ấm là điều kiện cần chứ không phải tuỳ chọn, trong ngưỡng mà nhãn áo cho phép.
• Nó tái bám. Đây là chỗ nhiều người không ngờ. Dầu tách ra khỏi áo nhưng nếu lượng chất tẩy không đủ để giữ nó lơ lửng, nó sẽ bám trở lại, mà lần này bám dàn đều lên mọi thứ trong lồng máy. Đó chính là lý do mẻ quần áo gia đình giặt ngay sau đó lên chấm xám.

Hiểu tới đây thì ba nguyên tắc tự hiện ra: tách hẳn nhóm dính dầu ra khỏi mọi thứ khác, xử lý trước khi cho vào máy, và chạy một mẻ rỗng để vệ sinh lồng sau khi giặt nhóm này. Bỏ bước cuối là hỏng mẻ sau. Cách xử lý từng vết cụ thể có ở bài tẩy vết dầu nhớt xe máy trên quần áo.

Xưởng có bốn nhóm đồ vải, không chỉ có áo thợ

Hỏi chủ gara xưởng có gì cần giặt, gần như ai cũng trả lời là bộ đồ thợ. Đếm kỹ thì còn ba nhóm nữa, và có nhóm quan trọng với việc bán hàng hơn cả áo thợ.

1. Đồ bảo hộ thợ. Nhóm bẩn nặng nhất, dính đủ nhớt, dầu phanh, dung dịch làm mát. Mỗi thợ nên có ít nhất hai bộ luân phiên, vì bộ giặt xong chưa kịp khô mà đã phải mặc lại là nguồn cơn của mùi.
2. Giẻ lau tay. Xưởng nào cũng có một rổ giẻ, dùng tới lúc đen kịt thì vứt. Giẻ cotton dày giặt được nhiều lần nếu tách riêng và xử lý đúng, nhưng phải chấp nhận là chúng sẽ không bao giờ trắng lại, mục tiêu là mềm và sạch dầu chứ không phải trắng.
3. Tấm phủ ghế, phủ vô lăng, phủ cần số. Đây là nhóm khách nhìn thấy. Anh thợ lên xe khách với tay còn dính dầu, tấm phủ là thứ duy nhất đứng giữa. Một tấm phủ đã ngả xám mà vẫn trải lên ghế da xe khách thì thà không trải còn hơn.
4. Rèm che khu rửa, khăn lau kính, thảm chân khu chờ. Nhóm này bẩn chậm nên hay bị quên, tới lúc nhớ ra thì đã đóng mảng cứng.

Tấm phủ ghế bẩn: mất khách trước cả khi báo giá

Chỗ này đáng nói riêng vì nó là chuyện bán hàng chứ không phải chuyện giặt giũ.

Khách mang xe tới gara thường ở thế bị động: họ không rành máy móc, không biết bên trong sẽ được làm gì, nên họ phán đoán bằng những thứ nhìn thấy được. Sàn xưởng có gọn không, đồ nghề có xếp không, và tấm phủ trải lên ghế xe của họ có sạch không. Một tấm phủ xám ngoét gửi đi thông điệp rất rõ là ở đây người ta không để ý tới chi tiết. Khách không nói ra, nhưng lần sau họ đi chỗ khác.

Cách làm gọn là để hẳn hai bộ phủ luân phiên, bộ đang dùng và bộ đang ở tiệm giặt, đổi theo tuần. Chi phí cho việc này rất nhỏ so với một khách quen mất đi.

Gom về một mối thay vì để thợ mang về nhà

Cách phổ biến hiện nay là phát đồ rồi ai tự lo người nấy. Nghe thì tiện cho xưởng nhưng thực tế đẻ ra ba vấn đề: máy giặt nhà thợ bị ám, thợ ngại nên giặt qua loa, và đồ mỗi người một kiểu sạch bẩn khác nhau nên nhìn cả xưởng không đồng đều.

Gom lại giặt tập trung theo tuần thì mọi thứ về một nhịp. Cách làm thực tế:

• Đặt hai thùng ở xưởng: một thùng đồ dính dầu nặng, một thùng đồ thường. Thợ bỏ đúng thùng ngay khi thay, không dồn đống chung. Chỉ riêng việc chia hai thùng đã giải quyết được nửa vấn đề tái bám.
• Không để đồ ướt hoặc đẫm dầu trong túi kín qua đêm. Thùng phải hở, để nơi thoáng.
• Cố định một ngày trong tuần, thường là ngày xưởng vắng nhất, cho tiệm tới lấy. Với gara mở cửa sớm thì khung đầu giờ sáng trước lúc mở tiện hơn cả, vì đồ đã gom xong từ tối hôm trước và chưa vướng khách.
• Đánh dấu đồ theo người để trả đúng, tránh cảnh cả xưởng cùng cỡ áo rồi lẫn lộn. Cách đánh dấu đơn giản có ở bài giặt đồ bảo hộ, đồng phục công nhân.

Còn găng tay da và găng mô tô của thợ thì là món riêng, không bỏ chung vào lô, cách xử lý xem bài vệ sinh găng tay da, găng tay mô tô.

Tính chi phí và chốt lịch

Đồ xưởng phần lớn tính theo cân, vì gộp lô mới kinh tế. Bảng giá đang áp dụng: giặt sấy quần áo thường 22.000đ/kg cho đơn từ 8kg trở lên, 28.000đ/kg cho đơn dưới 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Một xưởng năm tới bảy thợ gom một tuần thường vượt mốc 8kg khá thoải mái, nên gom theo tuần vừa gọn vừa đúng mốc giá tốt hơn.

Vết dầu đã ăn lâu, vết cháy, vết hoá chất thì tính riêng theo mức độ, khoảng 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết, và tiệm sẽ xem đồ rồi báo trước chứ không tự làm rồi tính sau. Cần lấy gấp trong vòng 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết trong bảy ngày trước và sau cũng phụ thu 20%.

Nói thẳng một điều để xưởng khỏi kỳ vọng sai: đồ bảo hộ đã dính dầu lâu ngày sẽ không trở về màu nguyên bản. Cái đạt được là hết nhớt, hết mùi, vải mềm trở lại và không lây bẩn sang đồ khác. Muốn áo trông như mới thì phải thay áo, không có cách giặt nào làm được việc đó.

Nhà Gọn giặt riêng từng đơn, đếm món khi nhận và khi trả, nên lô của xưởng không nằm chung máy với đồ nhà dân. Có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày.