Giặt là cho kho hàng, đội bốc xếp tại Thanh Hoá

Kho đóng cửa lúc sáu giờ. Mười hai anh em trong đội bốc xếp thay áo, treo lên hàng móc dọc tường. Nhìn hàng áo đó thì thấy ngay đặc thù của nghề: chỗ hai vai và giữa lưng bạc màu hơn hẳn phần còn lại, sờ vào thấy hơi cứng và ram ráp, một số áo có quầng trắng loang như bản đồ.

Anh tổ trưởng nói cả đội giặt đều đặn hai lần một tuần, bột giặt loại tốt, nước xả thơm hẳn hoi. Vậy mà chỉ cần khoác áo lên người làm việc mươi phút là mùi cũ quay lại. Đến tháng thứ tư thì áo đồng phục nhìn đã cũ hơn tuổi của nó rất nhiều.

Đây không phải chuyện giặt chưa sạch. Đây là chuyện chọn sai cách xử lý cho một loại bẩn đặc thù.

Muối mồ hôi mới là thứ làm hỏng áo, không phải bụi

Người bốc xếp ra mồ hôi liên tục nhiều giờ liền, khác hẳn với người ngồi văn phòng ra mồ hôi từng đợt. Mồ hôi bay hơi đi, nhưng thứ nó để lại thì ở nguyên đó: muối, urê và dầu từ da.

• Muối kết tinh ngay trong lòng sợi vải. Đây là lý do áo khô rồi sờ vào thấy cứng và ram ráp, và cũng là lý do các quầng trắng loang hiện ra ở vai và lưng. Tinh thể muối cứng nằm giữa các sợi còn mài mòn sợi mỗi khi vải cọ xát, nên vùng vai lưng bạc màu và mỏng đi trước phần còn lại.
• Dầu từ da bám vào sợi rồi oxy hoá. Sau vài tháng nó hiện thành nền vàng ở cổ áo và nách, giặt thường không lấy đi được.
• Vi khuẩn ăn phần dầu và đạm còn sót, và sản phẩm của chúng chính là mùi. Chỗ then chốt là: nếu chỉ giặt lướt thì phần dầu bám sâu vẫn còn, nghĩa là nguồn thức ăn vẫn còn, nên áo thơm lúc mới giặt nhưng chỉ cần gặp hơi ấm và ẩm của cơ thể là mùi bung lại. Đó chính xác là hiện tượng cả đội đang gặp.

Kết luận rút ra rất thực tế: với nhóm đồ này, ngâm là bước không được bỏ. Giặt nhanh chỉ làm sạch bề mặt. Cần ngâm đủ lâu trong nước ấm với chất giặt để hoà tan muối và kéo dầu ra khỏi lõi sợi, rồi mới giặt. Và bớt nước xả lại, vì lớp màng nước xả bịt bề mặt sợi khiến nước giặt lần sau khó len vào chỗ dầu còn tồn, làm mùi càng lì.

Ba nhóm đồ hay bị bỏ quên

Đội bốc xếp thường chỉ giặt áo và quần. Ba món sau cũng ra mồ hôi không kém mà hiếm khi được giặt:

1. Đai lưng bảo hộ. Món này ôm sát thắt lưng suốt ca, thấm mồ hôi nhiều nhất trong tất cả, mà vì nó là đồ bảo hộ nên ai cũng ngại giặt sợ hỏng. Thực tế phần đai vải giặt được nếu tháo rời phần khoá và giặt nhẹ, chỉ cần không vắt xoắn và phơi phẳng cho khỏi biến dạng.
2. Găng tay vải. Rẻ nên hay bị coi là đồ dùng một lần, nhưng găng vải dày giặt được nhiều lần và sạch găng thì tay đỡ hôi.
3. Khăn quàng cổ hoặc khăn lau mồ hôi. Món tiếp xúc da nhiều nhất, cần giặt hằng ngày chứ không phải theo tuần.

Áo đồng phục in logo: lộn trái

Đồng phục kho thường có logo công ty in hoặc ép nhiệt ở ngực và lưng. Lớp in này chịu nhiệt và ma sát kém hơn vải rất nhiều, nên nguyên tắc là lộn trái khi giặt, không sấy nhiệt cao, không là trực tiếp lên logo. Áo bong logo nhìn luộm thuộm hơn cả áo cũ, mà đồng phục thì mục đích chính là để nhìn cho ra một đội.

Hai bộ luân phiên: điều kiện tối thiểu

Nhiều kho phát mỗi người một bộ đồng phục để tiết kiệm. Kết quả là ai cũng phải mặc lại áo chưa khô kiệt, hoặc mặc hai ngày liên tiếp một áo. Cả hai đều dẫn tới đúng cái vòng luẩn quẩn ở trên: mùi tích lại, giặt lướt không hết, rồi lại tích tiếp.

Hai bộ mỗi người là mức tối thiểu để vận hành trơn: một bộ đang mặc, một bộ đang ở tiệm hoặc đang khô. Chi phí thêm một bộ đồng phục nhỏ hơn nhiều so với việc cả đội mặc áo ám mùi trước mặt khách hàng và đối tác tới nhận hàng.

Đồ nên đánh dấu theo người vì cả đội thường cùng cỡ, cách làm có ở bài giặt đồ bảo hộ, đồng phục công nhân. Với đội có cả lái xe đường dài thì nhóm đó có đặc thù riêng, xem bài giặt đồ cho lái xe tải đường dài.

Chốt lịch và chi phí

Kho thường chạy theo ca và có ngày cao điểm ngày vắng. Cách gọn là chốt hai lần lấy giao mỗi tuần vào hai ngày vắng nhất, để đồ không tồn quá bốn ngày trong thùng gom. Nếu kho chạy ca đêm thì khung sáng sớm hoặc chiều muộn đều được, tiệm mở 7:00 đến 21:00.

Chi phí tính theo cân: 22.000đ/kg cho đơn từ 8kg trở lên, 28.000đ/kg cho đơn dưới 8kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Đội mười hai người gom hai lần một tuần thì mỗi lô đều vượt mốc 8kg khá thoải mái. Bảng giá đầy đủ theo từng nhóm dịch vụ có ở bài bảng giá giặt sấy Thanh Hoá. Vết ố mồ hôi đã ăn lâu hay vết dầu máy thì tính riêng theo mức độ, khoảng 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết. Cần lấy gấp trong 2 giờ thì phụ thu 20%, dịp lễ Tết bảy ngày trước và sau cũng phụ thu 20%.

Nói trước cho đúng: quầng ố mồ hôi đã tích nhiều tháng thường chỉ nhạt đi chứ không mất hẳn, và vùng vai lưng đã bạc do muối mài thì không hồi màu. Cái thay đổi rõ nhất mà đội sẽ thấy là áo hết mùi lì, vải mềm lại thay vì ram ráp, và tốc độ xuống cấp của áo chậm hẳn từ đó về sau.

Nhà Gọn giặt riêng từng đơn, đếm món khi nhận và khi trả. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00 đến 21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí.