Giặt đồng phục, đồ bảo hộ cho nhà máy giày da tại Thanh Hoá

Hết ca chiều ở xưởng đế, chị tổ trưởng gom đồ của cả tổ vào bao dứa: áo đồng phục, mấy cái tạp dề vải, một nắm găng vải và khẩu trang vải. Bao cột chặt, để trong kho tổ, đợi cuối tuần gom đủ rồi mới gửi đi giặt cho đỡ công. Đến thứ Bảy mở bao ra, mùi keo xộc lên tận mũi, áo nào cũng như ngấm một lớp mùi giống nhau.

Cái sai không nằm ở chỗ giặt, mà ở chỗ bao dứa cột chặt trong kho suốt mấy ngày. Bài này nói về đồ vải ở nhà máy giày da và xưởng gia công: vì sao mùi keo càng ủ càng ngấm, tách đồ theo tổ và theo mức bẩn thế nào, xử vết dầu máy ra sao, và nhịp nhận trả nào hợp với xưởng chạy ca.

Đồ ở xưởng giày da bẩn theo ba kiểu cùng lúc

Khác với xưởng may hay xưởng lắp ráp, đồ ở đây chịu ba thứ một lúc và mỗi thứ cần một cách xử riêng:

• Mùi keo và dung môi. Không nhìn thấy, không sờ thấy, nhưng ngấm vào sợi vải và bám lâu nhất. Đây là thứ khó nhất trong cả ba.
• Bụi da, bụi mài đế. Hạt mịn, chui sâu vào giữa sợi, làm vải sạm màu và cứng tay. Giũ khô được phần lớn, nếu giũ đúng lúc.
• Dầu máy, dầu bôi trơn. Dính thành vệt rõ ở tay áo, gấu quần, ngực tạp dề. Là vết cần xử riêng trước khi vào máy.

Gom cả ba vào một bao rồi cột chặt là cách nhanh nhất để mọi món đều dính đủ cả ba. Bụi da rơi bám sang áo sạch, dầu loang sang món bên cạnh, còn mùi keo thì lan đều khắp bao.

Vì sao đồ ám mùi dung môi cần giũ thoáng và giặt sớm

Mùi keo thực chất là những phân tử dung môi còn sót lại, bay hơi dần ra không khí. Khi áo còn treo ngoài chỗ thoáng, phần lớn chúng bay đi trong vài giờ đầu. Nhưng nếu ta nhét áo vào bao kín ngay khi vừa cởi ra, chúng không có chỗ thoát, quẩn lại trong bao rồi bám ngược vào sợi vải, kể cả những món vốn không dính keo.

Thêm một yếu tố nữa: áo hết ca thường còn ẩm mồ hôi. Vải ẩm giữ mùi tốt hơn vải khô, ủ kín trong xưởng nóng vài ngày là mùi ngấm vào lõi sợi chứ không còn nằm ở bề mặt. Lúc đó có giặt thì nước và chất giặt chỉ với tới phần ngoài, phần sâu vẫn còn, phơi khô xong mùi lại hiện ra.

Hai việc cần làm ngay tại xưởng, không tốn tiền, chỉ tốn chỗ:

1. Dựng một giá treo có mái, chỗ thoáng gió, ngay cạnh phòng thay đồ. Hết ca, đồ treo lên giá, không cho thẳng vào bao.
2. Giũ mạnh từng món trước khi treo để rũ bớt bụi da và bụi mài. Làm ngoài trời hoặc ở nơi có quạt hút, đừng giũ trong phòng kín.
3. Để đồ hong tối thiểu vài giờ, nên để qua đêm trên giá thoáng, rồi mới đóng bao đi giặt.
4. Gửi giặt trong vòng một đến hai ngày. Đừng dồn cả tuần rồi gửi một thể.
5. Nếu bắt buộc phải gom, thì dùng bao lưới hoặc bao vải thoáng khí, không dùng bao ni lông cột kín.

Riêng găng vải và khẩu trang vải thì nên gửi hằng ngày. Chúng nhỏ, nhẹ cân, nhưng là hai thứ áp sát tay và mặt người, cũng là hai thứ ngấm mùi nhanh nhất vì diện tích tiếp xúc trên mỗi gam vải rất lớn.

Nói thật: có loại mùi chỉ giảm chứ không mất hẳn

Chúng tôi không hứa đồ trả về sẽ thơm như đồ mới. Với vải đã ám dung môi lâu ngày, qua nhiều ca, giặt đúng cách làm mùi nhẹ đi rõ rệt, nhưng một phần vẫn còn trong lõi sợi và có thể hiện lại khi trời nóng hoặc khi người mặc ra mồ hôi.

Mức độ mùi bay được phụ thuộc vào thứ ta không kiểm soát nổi ở khâu giặt: loại keo xưởng đang dùng, chất vải của bộ đồng phục, và quan trọng nhất là đồ đã ủ kín bao nhiêu lâu trước khi vào máy. Đồ gửi sớm thì ra mùi gần như hết; đồ để cả tuần trong bao kín thì chỉ giảm. Đây là lý do thật sự để giặt sớm, chứ không phải để bán thêm lượt giặt.

Nếu một bộ đồ đã qua nhiều lượt giặt mà mùi vẫn nặng, thì nên tính đến chuyện thay bộ mới thay vì giặt đi giặt lại. Mấy cách xử mùi bám dai chúng tôi có ghi trong bài xử lý quần áo ám mùi dầu mỡ — nguyên lý giống nhau, chỉ khác loại mùi.

Tách đồ theo tổ và theo mức bẩn

Trong cùng nhà máy, đồ của tổ cắt và đồ của tổ dán đế bẩn khác nhau xa. Trộn chung là tổ sạch phải chịu chung mức xử của tổ bẩn, mà tổ bẩn thì lại không được xử đủ mạnh.

Mức	Thường là tổ nào	Cách gửi
Nhẹ	Văn phòng xưởng, kho, đóng gói, kiểm hàng	Gửi theo cân cùng nhau, không cần xử trước
Vừa	Cắt, may mũ giày, hoàn thiện	Giũ bụi trước, gửi thành đơn riêng khỏi nhóm nhẹ
Nặng	Dán đế, mài, bảo trì máy	Treo hong trước, đánh dấu vết dầu, gửi đơn riêng và báo trước cho tiệm

Đánh dấu tổ bằng nhãn vải đính ở túi ngực, ghi tên tổ chứ đừng ghi bằng chữ số để khỏi lẫn với mã nhân viên. Mỗi tổ một bao, mỗi bao một phiếu ghi số món và cân nặng, ký nhận cả lúc gửi lẫn lúc trả. Vì sao nên để riêng từng đơn thay vì gộp tất cả, chúng tôi nói trong bài giặt riêng từng đơn là gì, vì sao quan trọng.

Nhịp nhận và trả cho xưởng chạy ca

Nguyên tắc chung: nhóm bẩn nặng đi ngắn ngày, nhóm bẩn nhẹ đi dài ngày. Một khung để bạn tham khảo rồi chỉnh theo xưởng mình:

• Găng vải, khẩu trang vải: hằng ngày, không để tồn.
• Đồng phục tổ dán đế, mài, bảo trì: hằng ngày hoặc cách ngày, lấy sau khi tan ca.
• Đồng phục tổ cắt, may, hoàn thiện: hai đến ba lượt một tuần.
• Đồ văn phòng xưởng, kho: mỗi tuần một lượt.
• Rèm ngăn khu, thảm lối đi: mỗi quý, làm cuốn chiếu từng khu.

Để nhịp này chạy được, mỗi công nhân cần ít nhất hai bộ đồng phục. Có bộ luân phiên thì không ai phải mặc lại bộ hôm trước, và cũng không ai phải giặt vội ở nhà bằng máy gia đình vốn không kham nổi mức bẩn này. Cách tổ chức cho cả khu công nghiệp, chúng tôi viết ở bài giặt là cho công nhân khu công nghiệp Thanh Hoá.

Nhà Gọn nhận giặt gì, giá thế nào

Nhà Gọn nhận đồng phục, tạp dề vải, găng vải, khẩu trang vải và đồ bảo hộ vải của nhà máy giày da, xưởng gia công đế và mũ giày. Bảng đầy đủ nằm ở bảng giá trên trang chủ.

Dịch vụ	Giá
Giặt sấy đồng phục, bảo hộ, găng vải — đơn dưới 8kg	28.000đ/kg
Giặt sấy đồng phục, bảo hộ, găng vải — đơn từ 8kg	22.000đ/kg
Đơn tối thiểu	30.000đ
Sấy riêng quần áo	22.000đ/kg
Tẩy vết dầu máy, vết keo	30.000–200.000đ tuỳ vết
Áo khoác bảo hộ ngoài	40.000–120.000đ/chiếc
Sơ mi đồng phục văn phòng	50.000–60.000đ/chiếc
Quần Âu, kaki, jeans	55.000đ/chiếc
Rèm ngăn khu: rèm thường · rèm tháo lắp	40.000đ/kg · 50.000đ/kg
Thảm lối đi mềm	40.000–45.000đ/kg
Thảm cứng	149.000đ/m2

Tẩy vết tính riêng theo từng vết, không gộp vào cân, vì mỗi vết một mức công. Vết dầu còn mới thì nhẹ tiền, vết để khô lâu ngày hoặc đã qua sấy một lần thì tốn hơn hẳn. Phụ thu: cộng 20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ, cộng 20% vào dịp lễ, Tết.

Thẻ thành viên trả trước hợp với nhà máy gửi đều hằng tuần: Bạc nạp 500.000đ tặng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ tặng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ tặng thêm 20%. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng, kế toán chỉ làm một lần chi thay vì nhiều phiếu lẻ. Chi tiết ở bài thẻ thành viên trả trước ở tiệm giặt là lợi gì.

Nhà Gọn có lấy và giao tận nơi; phí tuỳ đơn và quãng đường, gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt lịch. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày. Số này cũng là Zalo: bạn nhắn ảnh mấy món bẩn nặng nhất và giờ tan ca, chúng tôi ước lượng cân và xếp lịch lấy trả cho từng tổ.

Hỏi đáp nhanh

Đồng phục công nhân ám mùi keo thì giặt có hết mùi không?

Giặt đúng cách làm mùi nhẹ đi rõ rệt nhưng có loại mùi chỉ giảm chứ không mất hẳn. Với vải đã ám dung môi qua nhiều ca, một phần phân tử mùi nằm sâu trong lõi sợi và có thể hiện lại khi trời nóng hoặc khi người mặc ra mồ hôi. Đồ gửi sớm ra mùi gần như hết, đồ để cả tuần trong bao kín thì chỉ giảm. Bộ nào giặt nhiều lượt mà mùi vẫn nặng thì nên thay bộ mới.

Vì sao không nên dồn đồ bảo hộ cả tuần rồi mới gửi giặt một thể?

Vì mùi keo là dung môi còn sót lại đang bay hơi dần. Nhét đồ vào bao kín ngay khi vừa cởi ra thì chúng không có chỗ thoát, quẩn trong bao rồi bám ngược vào sợi vải, kể cả những món không dính keo. Đồ còn ẩm mồ hôi lại giữ mùi mạnh hơn đồ khô, ủ trong kho nóng vài ngày là mùi ngấm vào lõi sợi. Nên treo hong chỗ thoáng rồi gửi trong một đến hai ngày.

Vết dầu máy trên quần áo bảo hộ xử thế nào cho ra?

Xử càng sớm càng dễ, vết để khô vài ngày là bám như sơn. Cách làm là xịt chất phá dầu thẳng lên vết rồi treo lên giá, không chà mạnh và không ngâm nước. Đừng dùng xăng hay dung môi có sẵn trong xưởng để chùi, vì nó làm vết loang rộng, ăn màu vải và thêm một lớp mùi mới. Ở tiệm, tẩy vết tính riêng từ 30.000đ đến 200.000đ tuỳ vết.

Nhà máy nên chia đồ gửi giặt theo tổ như thế nào?

Chia theo mức bẩn sẽ hợp lý hơn chia đều. Nhóm nhẹ gồm văn phòng xưởng, kho, đóng gói thì gửi chung theo cân, mỗi tuần một lượt. Nhóm vừa gồm cắt, may mũ giày thì giũ bụi trước và gửi hai ba lượt một tuần. Nhóm nặng gồm dán đế, mài, bảo trì thì treo hong trước, đánh dấu vết dầu, gửi đơn riêng hằng ngày hoặc cách ngày. Găng vải và khẩu trang vải nên gửi hằng ngày.

Nhà Gọn có tới nhà máy lấy đồ không, tiệm ở đâu và mở cửa mấy giờ?

Có lấy và giao tận nơi. Phí tuỳ đơn và quãng đường, bạn gọi 0943 386 369 để được báo phí trước khi chốt lịch. Tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày. Số điện thoại cũng là Zalo, bạn nhắn trước giờ tan ca của từng tổ để xe tới đúng lúc đồ vừa được hong xong.