Chín rưỡi tối, quán kéo cửa. Bạn nhân viên ca cuối gom khăn lau bàn, khăn lau ly, hai cái tạp dề dính cà phê rồi nhét tất vào chiếc xô nhựa sau quầy pha, đậy nắp cho gọn mắt, mai tính. Bảy giờ sáng hôm sau mở nắp ra, cái bốc lên trước cả mùi cà phê mới xay là mùi chua. Khăn trắng hôm qua giờ ngả vàng từng vệt, chỗ dính sữa thì nhơn nhớt, mấy cái dày nhất đã lấm tấm đốm đen ở mép.
Chủ quán đem ra giặt lại bằng máy nhà, phơi một nắng, mùi vẫn còn. Cuối tháng đếm lại thì mất thêm một xấp khăn phải bỏ. Bài này nói ba việc cho người mở quán cà phê hoặc trà sữa ở Thanh Hoá: quán có những nhóm đồ vải nào phải chăm, vì sao khăn lau phải xử lý trong ngày chứ không dồn qua đêm được, và gửi ra ngoài giặt thì nhịp nhận trả cùng giá cả ra sao.
Đếm lại: một quán cà phê hay trà sữa có bao nhiêu thứ bằng vải
Chủ quán thường chỉ nhớ tới tạp dề với khăn lau, còn lại thì quên. Thực tế đồ vải trong quán chia thành ba nhóm, và mỗi nhóm có một nhịp chăm khác nhau.
Nhóm quay vòng hằng ngày: khăn lau bàn, khăn lau ly, khăn lau tay ở quầy pha, tạp dề của bạn pha chế và bạn phục vụ. Đây là nhóm bẩn nhanh nhất, dính trực tiếp cà phê, trà, sữa, siro, và cũng là nhóm sinh mùi nếu để qua đêm.
Nhóm quay vòng theo tuần: áo đồng phục nhân viên, khăn phủ ghế, khăn trải bàn nếu quán có dùng. Nhóm này bẩn chậm hơn nhưng bẩn kiểu khác: mồ hôi lưng áo, vệt dầu ở tay áo, và mùi thức ăn ám vào nếu quán có bán đồ nóng.
Nhóm nhiều tháng mới đụng tới một lần: rèm cửa, đệm ngồi và tấm lót ghế gỗ, thảm ở lối vào. Nhóm này ít ai nhớ, nhưng nó hút bụi đường, hơi ẩm và mùi quán suốt ngày. Rèm quán cà phê mặt phố sau nửa năm thường sạm hẳn một tông so với lúc mới treo, mà vì sạm đều nên không ai nhận ra cho đến khi giặt một tấm rồi treo cạnh tấm chưa giặt.
Chia được ba nhóm rồi thì việc xếp lịch gửi đồ trở nên dễ: nhóm một gửi theo ngày, nhóm hai gửi theo tuần, nhóm ba gửi vào lúc quán vắng khách nhất trong năm.
Vết cà phê, trà, sữa và siro khác nhau ở chỗ nào
Người ta hay gom chung thành “vết bẩn của quán” rồi xử lý một kiểu cho tất. Sai chỗ đó. Bốn loại vết này có bốn cơ chế bám khác nhau, nên cách giặt cũng phải khác.
- Cà phê và trà bám bằng chất chát tự nhiên trong lá và hạt. Chất này thích nước nóng: dội nước sôi lên vết cà phê là bạn đang giúp nó ăn sâu và bắt màu chết vào sợi vải. Vết mới thì xả nước lạnh gỡ được phần lớn; vết khô mấy hôm thì phải xử lý riêng.
- Sữa và kem béo bám bằng đạm. Đạm gặp nhiệt là đông lại, y như lòng trắng trứng gặp chảo nóng. Cho khăn dính sữa vào nước nóng hoặc sấy nóng trước khi vết đi hết là vết đông cứng luôn trong sợi bông, sau đó không nước giặt nào kéo ra được nữa.
- Siro và đường ban đầu tan trong nước, tưởng dễ. Nhưng để lâu và gặp nhiệt thì đường ngả nâu và dính, kéo theo bụi bám vào đúng chỗ đó. Vết siro trên tạp dề tối màu thường không nhìn thấy, chỉ sờ mới biết, nên hay bị bỏ qua nhiều ngày liền.
- Dầu mỡ từ bếp, từ máy xay, từ đồ ăn kèm. Dầu không tan trong nước lạnh nên cần giặt ở chế độ riêng, và giặt chung với khăn lau ly là hỏng cả mẻ.
Nguyên tắc chung dễ nhớ: nước lạnh trước, nhiệt để sau cùng, và đừng bao giờ sấy một món còn vết chưa đi hết. Chi tiết từng bước cho vết chát của cà phê và trà nằm ở bài cách tẩy vết cà phê, trà trên quần áo; riêng tạp dề dính dầu mỡ có bài riêng là cách giặt tạp dề, đồ bếp dính dầu mỡ.
Vì sao khăn lau phải giặt trong ngày, không dồn qua đêm
Đây là thói quen tốn tiền nhất của quán nhỏ, và nó tốn âm thầm nên không ai để ý.
Khăn lau của quán cà phê không chỉ ướt nước. Nó ngậm sữa, đường, bã trà, tức là có sẵn thức ăn. Khi bạn nhét khăn ướt vào xô rồi đậy nắp, bạn vừa dựng lên một chỗ ấm, ẩm, kín gió và có đồ ăn. Vi sinh vật vốn có sẵn trên khăn chỉ chờ có thế.
Qua một đêm thì ba chuyện xảy ra cùng lúc:
- Đường lên men, khăn bốc mùi chua. Mùi này bám vào sợi bông chứ không chỉ nằm trên bề mặt, nên giặt một lần bằng máy nhà thường chưa đi hết, phải giặt kỹ mới hết.
- Vết sữa chuyển thành vệt ố vàng. Đạm sữa có thêm mười mấy tiếng để bám chặt vào sợi. Vết lúc tối còn xả nước là đi, tới sáng đã thành vệt vàng phải đưa vào diện tẩy vết riêng.
- Mốc đen li ti mọc ở mép khăn. Chỗ khăn gấp lại, ẩm lâu nhất, là chỗ mốc lên đầu tiên. Mốc đen ăn vào sợi bông thì rất khó gỡ, thường chỉ làm mờ được.
Cách chặn thì rẻ đến mức hơi vô lý: cuối ca, giũ khăn ra khỏi xô, xả qua nước lạnh, vắt, rồi treo lên giá cho thoáng. Ba phút. Khăn khô ráo thì sáng hôm sau gom đi giặt vẫn sạch như thường. Quán nào có lượng khăn nhiều thì chuyển hẳn sang gửi giặt cuối ca, tối gửi sáng nhận, coi như không phải nghĩ tới nữa.
💡 Mẹo thật từ quầy pha: để sẵn một chậu nước lạnh dưới quầy, tạp dề hay khăn nào dính sữa hoặc siro thì thả ngay vào đó rồi mới quay lại làm việc. Nước lạnh giữ cho đạm sữa chưa kịp đông và đường chưa kịp ngả nâu, thành ra vết vẫn ở dạng dễ gỡ. Tuyệt đối đừng chà xát mạnh chỗ vết và đừng dội nước nóng cho nhanh: chà thì vết loang rộng gấp đôi, nước nóng thì vết ăn chết vào sợi.
Tách khăn lau ly khỏi khăn lau bàn, ngay từ trong quán
Khăn lau bàn hứng đủ thứ: cặn cà phê, vụn bánh, dầu, bụi đường, có khi cả nước lau bàn. Khăn lau ly thì chạm thẳng vào miệng ly khách uống. Hai thứ đó mà chung một xô, chung một mẻ giặt thì dầu và xơ vải từ khăn bàn sẽ sang khăn ly, và khăn ly lau xong để lại vệt mờ trên thành thuỷ tinh. Quán thấy ly hay bị vệt mà không hiểu vì sao, gốc rễ thường nằm ở đây.
Cách làm gọn, ít tốn công nhất:
- Phân biệt bằng màu ngay lúc mua. Khăn lau ly một màu, khăn lau bàn một màu khác hẳn. Nhân viên mới vào ca nhìn màu là biết, không cần nhắc.
- Hai xô riêng, dán nhãn to. Xô nào ra xô đó, không có chuyện tiện tay thả nhầm.
- Hai túi riêng khi gửi đi giặt, buộc miệng, ghi rõ “khăn ly” và “khăn bàn” bằng bút dạ lên mảnh giấy bỏ trong túi.
- Nói rõ với tiệm rằng hai túi này cần giặt tách nhau, đừng gộp mẻ.
Nhà Gọn giặt riêng từng đơn của từng khách, không dồn đồ nhiều nhà vào chung một mẻ; cách làm và lý do có ở bài giặt riêng từng đơn là gì, vì sao quan trọng. Còn việc tách khăn ly khỏi khăn bàn là việc của quán, vì chỉ người đứng quầy mới biết cái khăn đó vừa lau gì.
Nhịp nhận trả: cái gì gửi theo ngày, cái gì gửi theo tuần
Quán chạy được thì lịch giặt phải khớp với lịch quán, chứ không phải ngược lại. Bảng dưới là cách xếp mà các quán nhỏ hay dùng.
| Nhóm đồ | Nhịp gửi | Xếp lịch thế nào |
|---|---|---|
| Khăn lau bàn, khăn lau ly, khăn quầy | Hằng ngày | Gửi cuối ca tối hoặc sáng sớm trước giờ mở quán; nên có hai bộ để xoay vòng |
| Tạp dề pha chế, tạp dề phục vụ | Hằng ngày hoặc cách ngày | Cái nào dính sữa, siro thì tách riêng và báo vết ngay khi gửi |
| Áo đồng phục nhân viên | Theo tuần | Gom cả ca cùng gửi một lượt cho qua mốc 8kg, đỡ tiền theo cân |
| Khăn phủ ghế, khăn trải bàn | Theo tuần hoặc hai tuần | Gửi vào ngày quán vắng nhất trong tuần |
| Rèm, đệm ngồi, thảm lối vào | Vài tháng một lần | Báo trước số lượng và kích thước để tiệm xếp chỗ, đừng gửi đột ngột |
Hai bộ khăn xoay vòng là mẹo đáng tiền nhất trong bảng trên. Bộ đang dùng ở quán, bộ kia ở tiệm, hôm sau đổi chỗ cho nhau. Quán không bao giờ rơi vào cảnh hết khăn sạch giữa ca, mà cũng không phải mua dư quá nhiều.
Cần gấp thì có dịch vụ lấy ngay sau 2 giờ, phụ thu thêm 20%; dịp lễ và Tết cũng phụ thu 20% vì lượng đồ dồn về rất đông. Chi tiết cách chạy đơn gấp có ở bài giặt là lấy ngay tại Thanh Hoá. Còn muốn đặt lịch cố định cho quán thì nhắn một lần rồi giữ nguyên khung giờ, cách nhắn có mẫu sẵn ở bài đặt lịch lấy giao đồ giặt qua Zalo.
Giá cho quán: tính theo cân, tẩy vết tính riêng
Đồ vải của quán gần như toàn bộ là đồ giặt nước nên tính theo cân giống quần áo. Đơn tối thiểu 30.000đ. Đồ được cân tại tiệm, quán nhìn thấy số cân trước khi tính tiền.
| Hạng mục | Giá |
|---|---|
| Khăn lau, tạp dề, đồng phục, khăn phủ ghế (đơn dưới 8kg) | 28.000đ/kg |
| Khăn lau, tạp dề, đồng phục, khăn phủ ghế (đơn từ 8kg) | 22.000đ/kg |
| Sấy riêng, không giặt | 22.000đ/kg |
| Rèm thường | 40.000đ/kg |
| Rèm tháo lắp | 50.000đ/kg |
| Thảm mềm lối vào | 40.000–45.000đ/kg |
| Thảm cứng | 149.000đ/m2 |
| Tẩy vết xử lý riêng | 30.000–200.000đ tuỳ vết |
| Lấy ngay sau 2 giờ · dịp lễ, Tết | phụ thu 20% |
Đệm ngồi và tấm lót ghế thì tuỳ chất liệu với độ dày, chưa có mức chung, nên quán gọi 0943 386 369 để được báo giá trước khi làm. Bảng giá đầy đủ các dịch vụ khác xem ở trang bảng giá.
Hai điều đáng nói thêm về tiền. Thứ nhất, mốc 8kg: gom cả ca cùng gửi một lượt thì đơn qua mốc 8kg, giá xuống 22.000đ/kg thay vì 28.000đ/kg. Quán nhỏ gửi lắt nhắt mỗi lần hai ba cân là đang trả mức cao suốt. Muốn ước lượng trước ở quán thì xem bài cách ước lượng cân nặng đồ giặt.
Thứ hai, quán gửi đều thì nên dùng thẻ thành viên trả trước cho đỡ phải chuyển khoản từng đơn: Bạc nạp 500.000đ cộng thêm 10%, Vàng nạp 1.000.000đ cộng thêm 15%, Kim Cương nạp 2.000.000đ cộng thêm 20%; số dư dùng cho mọi dịch vụ, không hết hạn trong 12 tháng. Cách tính ra lợi hay không có ở bài thẻ thành viên trả trước ở tiệm giặt là lợi gì.
Nhà Gọn làm đúng phần nào, không làm phần nào
Nói thẳng cho quán dễ tính toán. Nhà Gọn nhận giặt sạch đồ vải của quán, sấy khô hẳn chứ không trả đồ còn ẩm lõi, gấp gọn và trả đúng nhịp đã hẹn. Đồ của quán được giặt riêng theo đơn, các túi đã tách sẵn thì giữ nguyên cách tách đó.
Phần không làm cũng rõ ràng: Nhà Gọn là tiệm giặt là, không phải đơn vị kiểm định, nên không hứa khử khuẩn và không nhận mình đạt một chuẩn vệ sinh nào cho khu vực chế biến của quán. Việc đó thuộc về quy trình vệ sinh và giấy tờ của chính quán, do cơ quan chuyên môn xác nhận. Vết đã khô lâu hoặc đã bị xử lý sai trước khi gửi thì tiệm nói trước là chỉ làm mờ được, không hứa trả về như mới.
Về lấy và giao: có nhận lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường. Quán hãy gọi hỏi phí trước rồi mới chốt lịch cố định, để biết mỗi tuần khoản này tốn bao nhiêu. Cách thức và phạm vi có ở bài giặt là giao tận nhà, tận nơi tại Thanh Hoá. Còn tổng quan các dịch vụ thì xem bài giặt là tại Thanh Hoá.
Hỏi đáp nhanh
Khăn lau bàn, khăn lau ly của quán có gửi giặt theo cân như quần áo không?
Có. Khăn lau, tạp dề, áo đồng phục và khăn phủ ghế đều là đồ vải giặt nước nên tính theo cân như quần áo: đơn dưới 8kg là 28.000đ/kg, đơn từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Quán nên buộc riêng từng nhóm và ghi tên nhóm vào túi, vì khăn lau ly cần được giặt tách khỏi khăn lau bàn. Rèm tính riêng: rèm thường 40.000đ/kg, rèm tháo lắp 50.000đ/kg.
Vì sao không nên dồn khăn ướt trong xô qua đêm?
Khăn lau của quán cà phê và trà sữa không chỉ ướt nước, nó còn ngậm sữa, đường và bã trà. Đậy nắp xô lại là bạn tạo ra một chỗ ấm, ẩm, kín gió và có sẵn thức ăn. Qua một đêm, phần đường trong sữa lên men nên khăn bốc mùi chua, còn đạm trong sữa bám chặt thêm vào sợi bông nên vết loang biến thành vệt ố vàng khó gỡ. Khăn dày dồn thành cục còn dễ mọc mốc đen li ti ở mép. Cách xử lý là giũ khăn ra, xả qua nước lạnh rồi vắt và treo cho thoáng, hoặc gửi đi giặt ngay trong ngày.
Vết cà phê, trà sữa, siro có tẩy được hết không?
Vết còn mới và được xả nước lạnh ngay thì phần lớn đi hết sau mẻ giặt thường. Vết đã khô vài ngày, đã bị chà mạnh hoặc đã dội nước nóng lên thì khó hơn nhiều, và Nhà Gọn nói thật là có những vết chỉ làm mờ được chứ không hứa trả về như mới. Những vết cần xử lý riêng sẽ được báo trước và tính thêm 30.000–200.000đ tuỳ vết, quán đồng ý thì tiệm mới làm.
Quán gửi đồ mỗi ngày thì thanh toán kiểu gì cho gọn?
Quán gửi đều hằng ngày hoặc vài lần mỗi tuần thì dùng thẻ thành viên trả trước sẽ đỡ phải chuyển khoản lắt nhắt từng đơn. Hạng Bạc nạp 500.000đ được cộng thêm 10%, hạng Vàng nạp 1.000.000đ cộng thêm 15%, hạng Kim Cương nạp 2.000.000đ cộng thêm 20%. Số dư dùng được cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng, nên mỗi lần gửi đồ chỉ cần trừ vào số dư.
Nhà Gọn có nhận lấy đồ tại quán không, mấy giờ?
Có nhận lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường, nên quán hãy gọi 0943 386 369 hỏi phí trước rồi mới chốt lịch cố định. Số này cũng là Zalo. Nếu tiện đường thì mang thẳng tới tiệm ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, nghĩa là gửi được cả lúc trước giờ mở quán lẫn lúc đóng ca tối.
Quán bạn gửi mấy cân khăn một ngày?
Nhắn Zalo hoặc gọi 0943 386 369, nói số khăn với số tạp dề mỗi ngày là tiệm ước được cân và báo giá, kèm phí lấy giao tới quán nếu bạn muốn chốt lịch cố định. Tiện đường thì mang thẳng tới 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày.
Đặt giặt online