Mặc mấy lần thì nên giặt — nhịp giặt hợp lý cho từng loại quần áo

Trong một nhà thường có hai trường phái. Người thứ nhất thay ra là quẳng vào giỏ, hôm sau giặt, kể cả cái quần jeans mới mặc đi chợ hai tiếng. Người thứ hai treo cái quần đó lên móc, mặc tiếp cả tháng, ai nhắc thì bảo giặt nhiều hỏng quần.

Hai bên cãi nhau mãi không xong, vì thật ra chẳng ai sai hoàn toàn. Giặt quá dày thì vải chóng cũ. Giặt quá thưa thì mồ hôi và bã nhờn kịp ăn vào sợi, sau này có giặt cũng khó gỡ.

Bài này gom lại nhịp giặt gợi ý cho từng nhóm đồ, kèm cách chỉnh theo thời tiết và theo người. Đây là gợi ý tham khảo để bạn dễ hình dung, không phải quy chuẩn y tế, và tuỳ cơ địa từng người mà nhịp thật sẽ khác đi.

Vì sao giặt quá dày lại hại đồ

Mỗi vòng quay trong lồng máy là một lần sợi vải cọ vào nhau. Sợi bông đứt dần thành xơ, cái xơ ấy chính là thứ đọng lại trong lưới lọc máy sấy. Cứ nghĩ đơn giản: bao nhiêu xơ trong lưới lọc là bấy nhiêu vải đã rời khỏi cái áo của bạn.

Đi kèm là bốn thứ nữa. Thuốc nhuộm trôi ra mỗi lần giặt, rõ nhất với đồ tối màu và jeans. Sợi thun ở cạp quần, cổ áo, tất chân giãn dần vì nhiệt và lực kéo. Chất chống thấm trên áo khoác gió mòn đi. Và hình in, hình ép nhiệt nứt sớm hơn.

Nói vậy không có nghĩa càng ít giặt càng tốt. Đó là thái cực còn tệ hơn.

Vì sao giặt quá thưa cũng hại

Mồ hôi lúc mới ra thì gần như không mùi. Mùi xuất hiện sau vài giờ, khi vi khuẩn trên da phân giải nó. Để lâu thêm, cái mùi ấy không còn nằm trên bề mặt mà ngấm vào lõi sợi, giặt bình thường không đánh bật được, phải xử lý riêng.

Ố vàng ở cổ áo và nách cũng hình thành âm thầm như vậy. Mồ hôi cùng chất chống mùi khô lại trên sợi, oxy hoá dần thành vệt vàng cứng đầu. Vết mới thì dễ, vết đã qua vài tháng thì tốn công hơn nhiều, và không phải vết nào cũng về được như cũ.

Chưa kể đồ ẩm vo tròn ném vào giỏ kín. Chỉ cần hai ngày là mùi bám chặt, cả giỏ ám theo. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của mùi hôi dai dẳng mà nhiều người tưởng do bột giặt kém. Mấy thói quen kiểu này nói kỹ hơn trong bài thói quen giặt đồ làm giảm tuổi thọ quần áo.

Nhịp giặt gợi ý theo từng nhóm đồ

Con số dưới đây tính cho người sinh hoạt bình thường, thời tiết mát mẻ. Trời nóng ẩm hoặc bạn ra nhiều mồ hôi thì rút ngắn lại, phần sau nói rõ cách chỉnh.

• Đồ lót, tất chân: giặt sau mỗi lần mặc, không có ngoại lệ. Nhóm này tiếp xúc trực tiếp với vùng da ẩm nhất, để lại là chuyện vệ sinh chứ không còn là chuyện giữ vải.
• Áo phông, áo sơ mi mặc sát người: mỗi lần mặc một lần giặt trong thời tiết nóng ẩm. Trời mát, ngồi máy lạnh cả ngày, không ra mồ hôi thì mặc hai lần cũng được, miễn treo thoáng giữa hai lần và ngửi lại vùng cổ, nách trước khi mặc lại.
• Quần jeans: quãng ba đến năm lần mặc. Vải dày, nhuộm chàm, giặt càng dày càng bạc nhanh và mất phom. Cách giữ màu cho jeans có bài riêng: cách giặt quần jeans không bạc màu.
• Quần âu, quần kaki đi làm: quãng hai đến ba lần mặc. Ống quần dính bụi đường và nước mưa thì giặt sớm hơn, đừng đợi đủ lượt.
• Áo len, cardigan: quãng bốn đến sáu lần, vì hầu như luôn có một lớp áo trong ngăn giữa len và da. Len giặt nhiều thì xù lông và co rút, nên giữa các lần mặc chỉ cần treo hoặc gấp để ở chỗ thoáng cho bay hơi ẩm.
• Áo khoác ngoài, áo gió: vài tuần một lần trong mùa lạnh, hoặc khi thấy bẩn thật. Áo phao và áo lông vũ thì giặt theo mùa, cuối mùa giặt sạch rồi mới cất.
• Đồ ngủ: quãng ba đến bốn lần mặc nếu bạn tắm trước khi đi ngủ. Không tắm trước khi ngủ, hoặc phòng nóng ra mồ hôi đêm, thì rút xuống một hai lần.
• Khăn tắm: quãng ba đến bốn lần dùng, và điều kiện quan trọng hơn số lần là khăn phải kịp khô hẳn giữa hai lần. Còn ẩm sang hôm sau thì giặt luôn.
• Ga trải giường, vỏ gối: mỗi tuần một lần, riêng vỏ gối nên thay sớm hơn ga vì áp thẳng vào mặt và tóc.

Chỉnh theo thời tiết và theo người

Bảng trên là điểm xuất phát, không phải luật. Ở miền Trung với mùa hè nóng ẩm kéo dài, mấy con số đó thường phải rút ngắn.

• Mùa hè nóng ẩm: rút một bậc cho gần như mọi nhóm. Jeans từ ba đến năm lần xuống còn hai đến ba. Áo len thì mùa này ít mặc nên không cần bàn.
• Mùa nồm, độ ẩm cao: vấn đề không phải bẩn mà là đồ không khô. Đồ phơi hai ngày vẫn ẩm thì mùi mốc xuất hiện dù mới giặt. Mùa này nên sấy khô hẳn thay vì phơi. Nhà không có máy sấy thì gửi tiệm sấy riêng, quần áo 22.000đ/kg, chăn ga 30.000đ/kg.
• Người ra nhiều mồ hôi: cứ theo mũi và theo tay, đừng theo bảng. Cơ địa mỗi người khác nhau, có người mặc áo cả ngày vẫn khô ráo, người khác ngồi yên nửa buổi đã ướt lưng.
• Người tập thể thao: đồ tập giặt ngay sau mỗi buổi. Vải thun tổng hợp giữ mùi dai hơn bông nhiều, để qua đêm là mùi bám vào sợi.
• Người làm việc ngoài trời, đi công trường: đồ đi làm coi như giặt mỗi ngày, và tách riêng khỏi đồ mặc ở nhà.
• Nhà có trẻ nhỏ: đồ trẻ con giặt dày hơn người lớn, và nên giặt riêng để tránh lẫn vết bẩn từ đồ người lớn sang.

Dấu hiệu phải giặt ngay, bất kể mới mặc mấy lần

Có những lúc không cần đếm lượt. Thấy một trong mấy dấu hiệu này thì cho vào giỏ luôn:

1. Ngửi thấy mùi ở cổ, nách hoặc cạp quần, kể cả mùi nhẹ. Mùi đã thấy nghĩa là vi khuẩn đã làm việc.
2. Sờ vào thấy ẩm hoặc dính tay, dù nhìn bên ngoài vẫn khô.
3. Có vết bẩn nhìn thấy được: dầu mỡ, nước sốt, cà phê, bùn đất. Vết mới xử lý dễ hơn vết đã khô nhiều lần.
4. Đã đổ mồ hôi nhiều trong ngày, dù áo đã khô lại.
5. Dính nước mưa rồi khô tự nhiên trên người, vì bụi trong nước mưa đọng lại trên sợi.
6. Vừa mặc khi ốm hoặc mặc trong lúc nhà có người ốm.
7. Vừa ở chỗ nhiều khói: quán nướng, bếp than, chỗ hút thuốc. Mùi khói bám rất dai.

Gom theo nhịp cho đỡ tốn công và đỡ tốn tiền

Khi đã có nhịp riêng cho từng nhóm, việc gom đồ nhẹ hẳn. Đồ lót và tất về một giỏ nhỏ giặt đều. Áo phông, sơ mi về giỏ chính. Jeans, quần âu, áo len để riêng vì nhịp thưa hơn. Chăn ga khăn tắm theo lịch tuần.

Cách sắp lịch giặt cho cả nhà mà không rối, ai phụ trách phần nào, có trong bài lịch giặt đồ khoa học cho gia đình bận rộn.

Phần gửi tiệm thì tính theo cân, nên gom đủ một túi lớn rồi gửi một lần có lợi hơn chia nhỏ nhiều lần: giặt sấy quần áo dưới 8kg là 28.000đ/kg, từ 8kg trở lên là 22.000đ/kg, đơn tối thiểu 30.000đ. Giặt sấy chăn ga 35.000đ/kg, chăn siêu nhẹ 45.000đ/kg, chăn lông vũ 55.000đ/kg. Đồ đi làm quan trọng cần giữ phom thì giặt khô theo chiếc: sơ mi 50.000–60.000đ, quần âu, kaki, jeans 55.000đ, áo khoác 40.000–120.000đ. Có phụ thu 20% nếu cần lấy ngay sau 2 giờ và phụ thu 20% dịp lễ Tết. Món nào chưa có mức niêm yết thì gửi ảnh qua Zalo để tiệm báo giá theo món.

Gửi đều đặn thì thẻ thành viên trả trước tiện hơn trả lẻ: thẻ Bạc nạp 500.000đ được số dư 550.000đ, thẻ Vàng nạp 1.000.000đ được số dư 1.150.000đ, thẻ Kim Cương nạp 2.000.000đ được số dư 2.400.000đ. Số dư dùng cho mọi dịch vụ và không hết hạn trong 12 tháng.

Tiệm giặt là Thanh Hoá của Nhà Gọn ở 134 Lý Nam Đế, phường Hạc Thành, TP Thanh Hoá, mở cửa 7:00–21:00 tất cả các ngày, có lấy và giao tận nơi, phí tuỳ đơn và quãng đường.