Những thói quen giặt đồ âm thầm làm quần áo nhanh hỏng

Hai chiếc áo phông cotton cùng màu, mua cùng ngày, cùng cửa hàng. Sáu tháng sau, chiếc của người vợ đã bạc màu ở lưng, cổ áo giãn ra như miệng túi và thân áo xù một lớp lông mịn; chiếc của người chồng vẫn còn phom. Kết luận đầu tiên bao giờ cũng là "vải đợt này kém". Nhưng chiếc áo bị hỏng được mặc và giặt gần như cách ngày, luôn nằm chung mẻ với quần jean, phơi ở ban công hứng nắng từ mười giờ sáng. Chiếc còn lại mỗi tháng ra máy vài lần.

Quần áo hiếm khi hỏng vì một sự cố. Chúng mòn dần theo một quy luật rất máy móc: mỗi vòng giặt lấy đi một ít sợi, mỗi lần vắt cực đại kéo giãn thớ vải thêm một chút, mỗi buổi phơi nắng gắt lấy đi một phần màu. Dưới đây là sáu thói quen quen tay nhất, kèm cơ chế gây hại và một thói quen thay thế cho từng cái.

Thói quen thứ nhất: nhồi máy cho đầy vì tiếc một mẻ

Tâm lý rất dễ hiểu — đã tốn nước tốn điện thì nhét cho đáng. Nhưng lồng giặt cần khoảng trống để đồ được nhấc lên rồi rơi xuống, và chính chuyển động rơi đó mới là cách nước cùng dung dịch giặt luồn qua sợi vải.

Khi lồng bị nhồi chặt, khối đồ gần như đứng yên và chỉ xoay theo lồng. Hậu quả không chỉ là đồ không sạch:

• Sợi vải bị mài vào nhau dưới áp lực. Đây là nguồn gốc của lớp lông xù trên áo thun và hiện tượng vải mỏng dần ở lưng áo.
• Khoá kéo và cúc kim loại bị ép sát vào vải mềm, cào xước và làm rách sợi ở món nằm cạnh.
• Dung dịch giặt không xả hết, đọng lại trong sợi rồi cứng dần, làm vải thô ráp và giữ mùi.
• Máy mất cân bằng, rung mạnh, hại cả trục và giảm tuổi thọ chính chiếc máy.

Thay bằng: chỉ nạp khoảng ba phần tư lồng. Khi khối đồ đã vào máy, đặt bàn tay dựng đứng lên trên vẫn còn lọt được xuống thành lồng là vừa. Đồ dày như jean, khăn tắm, áo nỉ thì nạp ít hơn nữa vì chúng ngậm nước rất nặng.

Thói quen thứ hai: giặt mọi thứ sau mỗi lần mặc

Mỗi vòng giặt là một lần mài mòn. Nếu để ý lớp xơ vải trong lưới lọc máy giặt, bạn sẽ thấy nó đến từ đâu — đó chính là quần áo của mình, mỗi lần một ít.

Không phải món nào cũng cần giặt sau một lần mặc. Nhóm tiếp xúc trực tiếp với da và thấm mồ hôi thì bắt buộc: đồ lót, tất, áo thun mặc sát người, đồ tập. Nhưng quần jean mặc đi làm, áo khoác ngoài, áo len mặc chồng bên ngoài áo lót thì giặt theo tình trạng thực tế: có dính bẩn không, có mùi không. Giữa các lần mặc, treo ra chỗ thoáng vài giờ cho bay hơi ẩm là đủ.

Thay bằng: xử lý điểm thay vì giặt cả chiếc. Một vệt cà phê ở tay áo sơ mi chỉ cần thấm và xử lý ngay tại chỗ, không đáng để cả chiếc áo chịu thêm một vòng giặt máy.

Thói quen thứ ba: đong dư bột giặt cho chắc ăn

Đây có lẽ là thói quen phổ biến nhất, và nó đi ngược hoàn toàn với trực giác. Nhiều bột giặt hơn không đồng nghĩa sạch hơn, vì lượng chất giặt vượt quá khả năng xả của máy sẽ ở lại trong sợi vải thay vì trôi đi.

Phần dư đó gây ra một chuỗi hệ quả: vải thô ráp và cứng, màu trông xỉn đi vì bề mặt sợi phủ cặn, đồ bắt bụi nhanh hơn, da nhạy cảm bị ngứa, và mùi ẩm quay lại sớm vì cặn giữ ẩm. Với máy giặt, cặn tích trong lồng và ống xả còn sinh mùi cho cả mẻ sau. Nước xả vải dùng dư cũng vậy — nó phủ một lớp làm giảm khả năng thấm hút của khăn tắm và đồ cotton.

Thay bằng: đong theo nắp chia vạch, căn theo khối lượng đồ và độ bẩn thật, không ước lượng bằng mắt. Cách tính liều lượng cụ thể nằm ở bài cách đo lường nước giặt đúng liều lượng. Nếu nước máy ở khu vực bạn cứng, hãy giảm bột giặt và tăng thêm một lần xả thay vì tăng liều.

Thói quen thứ tư và thứ năm: vắt cực đại rồi phơi nắng đứng bóng

Vắt nhanh giúp đồ mau khô, nên nhiều người để mặc định ở mức cao nhất cho mọi mẻ. Vấn đề là lực ly tâm ở tốc độ cao ép khối đồ ướt vào thành lồng và kéo giãn thớ vải theo một hướng. Với cotton và len, sợi bị giãn rồi khô ở trạng thái giãn, đó là lý do cổ áo thun rộng dần và áo len mất phom sau vài tháng.

Cùng nhóm này là chuyện chọn nhiệt độ nước theo cảm tính. Nước quá nóng làm co sợi tự nhiên và phai màu nhanh, đặc biệt với đồ nhuộm sẫm.

Thay bằng: chia đồ thành hai nhóm. Nhóm dày và bền như jean, khăn, đồ bảo hộ thì vắt mạnh thoải mái. Nhóm mỏng, đồ thun, đồ len, đồ có co giãn thì hạ xuống mức trung bình hoặc thấp, chấp nhận lâu khô hơn một chút. Bảng chế độ chi tiết cho từng loại vải nằm ở bài cách chọn chế độ máy giặt cho từng loại đồ.

Sang phần làm khô, câu chuyện lặp lại gần như y hệt. Nắng có tác dụng diệt khuẩn và khử ẩm, nhưng tia cực tím cũng phá vỡ liên kết màu nhuộm và làm giòn sợi. Chiếc áo màu đen phơi úp mặt ngoài ra nắng buổi trưa suốt vài tháng sẽ ngả sang màu cháo lòng, còn áo trắng thì ngả vàng ở vai — đúng chỗ hứng nắng nhiều nhất.

Máy sấy nhiệt cao có cơ chế hại tương tự nhưng nhanh hơn: nhiệt làm co sợi cotton, làm chảy phần sợi tổng hợp mảnh, và làm bong lớp in trên áo.

Thay bằng: lộn trái đồ màu trước khi phơi, chọn chỗ có gió lùa và nắng nhẹ thay vì nắng đứng bóng. Đồ len, đồ dệt kim thì trải phẳng trên mặt phẳng thay vì treo móc, vì nước trong áo len rất nặng và sẽ kéo dài thân áo ra khi treo. Với máy sấy, dùng mức nhiệt trung bình và lấy đồ ra khi còn hơi ẩm thay vì sấy tới khô cong.

Thói quen thứ sáu: cất giữ sai ngay sau khi đồ đã sạch

Nhiều món hỏng không phải trong lúc giặt mà trong lúc nằm trong tủ. Ba lỗi hay gặp:

1. Treo áo len, áo dệt kim bằng móc. Trọng lượng dồn vào hai điểm vai, sau vài tháng áo có hai cái sừng nhô lên và thân áo dài thượt. Áo len phải gấp và xếp nằm.
2. Cất đồ khi chưa khô hoàn toàn. Phần cổ áo và đường may dày thường còn ẩm dù bề mặt đã khô, và đó là điểm khởi phát của mốc trong tủ.
3. Nhồi tủ quá chặt. Vải bị ép liên tục sẽ hằn nếp gãy, và nếp gãy lặp lại đúng một chỗ chính là chỗ vải rách trước tiên.

Với đồ hiệu, đồ vest, áo dạ, đồ có lớp lót thì phần cất giữ còn quan trọng hơn phần giặt; cách xử lý riêng cho nhóm này nằm ở bài cách bảo quản quần áo cao cấp, đồ hiệu.

Món nào nên đưa tiệm thay vì thử ở nhà

Có nhóm đồ mà mỗi lần tự xử lý sai là mất luôn chiếc áo: vest có lớp lót và mex dán, áo dạ, đồ có lớp voan nhiều tầng, áo lụa dính vết chưa rõ nguồn gốc. Nhóm này cần giặt khô theo món chứ không phải cần thêm một mẹo giặt máy.

Ở Nhà Gọn Laundry, đồ theo món tính riêng: vest 89.000–119.000đ, sơ mi 50.000–60.000đ, quần Âu, kaki hoặc jeans 55.000đ, áo khoác 40.000–120.000đ. Đồ mặc hằng ngày thì giặt sấy theo cân, 28.000đ/kg với đơn dưới 8kg và 22.000đ/kg từ 8kg trở lên, đơn tối thiểu 30.000đ; nếu chỉ cần sấy thì quần áo 22.000đ/kg. Lấy gấp trong vòng 2 giờ phụ thu 20%, dịp lễ Tết cũng phụ thu 20%. Mỗi đơn giặt riêng, không dồn chung đồ nhiều khách vào một mẻ, nên chiếc áo mỏng của bạn không nằm cạnh quần bò của người lạ.